راهنمای جامع یونیت ایموبلایزر: از محل قرارگیری تا علت روشن شدن چراغ

یکی از اهداف مهم در تکنولوژی افزایش ایمنی و آسایش است. محافظت در برابر سرقت نیز یکی از این اهداف به شمار می‌رود. سیستم‌های محافظتی و ضد سرقت همواره دغدغه تولیدکنندگان خودروها بوده است. این سیستم‌ها در گذر زمان دستخوش تغییرات بسیار زیادی شده‌اند. سیستم ایموبلایزر (Immoblizer) نیز یکی از این سیستم‌های می‌باشد. در این مقاله اهداف و اجزا سیستم ایموبلایزر و نحوه عملکرد آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

سیستم ایموبلایزر چیست و چگونه کار می‌کند؟

شاید در برخی فیلم‌ها دیده‌اید که یک فرد با کندن سیم‌های سوئیچ و اتصال آنها با یکدیگر، خودرو را روشن می‌کنند. این کار در خودروهای قدیمی امکان‌پذیر بود اما با افزوده شدن سیستم ایموبلایزر به خودرو این کار دیگر به‌راحتی که در آن فیلم‌ها نشان داده می‌شود امکان‌پذیر نیست. در واقع حتی اگر قسمت مکانیکی یک کلید (شکل 1) هم دقیقاً مانند کلید اصلی باشد.

شکل 1- قسمت مکانیکی سوئیچ

بازهم با چرخاندن آن داخل سوئیچ با اینکه ساچمه و فنرها داخل آن (شکل 2 و 3) عملکرد خود را انجام داده و کلید داخل سوئیچ می‌چرخد اما عمل استارت خوردن یا روشن شدن موتور اتفاق نخواهد افتاد.

شکل 2- نحوه ارتباط سوئیچ و ساچمه و فنرها (شکل تزیینی است)

شکل 3- اجزا واقعی نوعی سوئیچ جرقه

در واقع با سیستم ایموبلایزر فقط کلید (کلیدهای) اصلی و تعریف شده قابلیت روشن‌کردن موتور را خواهند داشت. اما سؤال این است که چگونه سیستم کلید اصلی را می‌تواند تشخیص دهد؟
برای پاسخ به این سؤال بهتر است ابتدا با اجزا سیستم ایموبلایزر آشنا شویم.

اجزای اصلی سیستم ایموبلایزر خودرو

همانطور که در شکل 4 مشاهده می‌شود اجزا اصلی سیستم ایموبلایزر شامل 4 بخش کلی می‌باشد.

1-مجموعه کلید + ترنسپوندر 2- سیم‌پیچ + آنتن روی سوئیچ 3- یونیت ایموبلایزر 4- یونیت موتور
شکل 4- اجزا اصلی سیستم ایموبلایزر

1-مجموعه کلید و ترنسپوندر

از نظر ظاهری کلیدهای سیستم ایموبلایزر با کلیدهایی که فاقد این سیستم هستند تفاوتی ندارد اما در واقع بزرگ‌ترین تفاوت در آنها وجود واحد (چیپ) ترنسپوندر داخل آنها می‌باشد. شکل 5 محل نصب واحد ترنسپوندر را در داخل کلید نشان می‌دهد.

1- چیپ ترنسپوندر 2- محل قرارگرفتن چیپ
شکل 5- مجموعه کلید اصلی

شکل 6- نمونه‌های از چیپ ترنسپوندر سیستم ایموبلایزر

وظیفه واحد ترنسپوندر ذخیره کد شناسایی سوئیچ و ارسال آن به واحد گیرنده است. معمولاً واحد ترنسپوندر نیاز به برق ندارد بلکه انرژی خود را از طریق میدان مغناطیسی که توسط سیم‌پیچ و آنتن که روی سوئیچ قرار گرفته است تأمین می‌کند.

2-سیم‌پیچ و آنتن

این بخش روی مجموعه مکانیکی سوئیچ نصب می‌شود. شکل 7 دو نمونه از این مجموعه را نشان می‌دهد.

شکل 7- دو نمونه آنتن ایموبلایزر

وظیفه سیم‌پیچ و آنتن ایجاد میدان مغناطیسی مناسب برای فعال‌شدن واحد ترنسپوندر و دریافت کد ذخیره شده در ترنسپوندر و ارسال آن به یونیت ایموبلایزر است. شکل 8 نحوه ارتباط بین آنتن و ترنسپوندر را نشان می‌دهد.

1-سیم‌پیچ و آنتن 2- ترنسپوندر کلید 3- میدان مغناطیسی
شکل 8- نحوه ارتباط بین ترنسپوندر کلید و آنتن روی سوئیچ

3-یونیت ایموبلایزر

یونیت ایموبلایزر یک مدار الکترونیکی واسطه بین مجموعه سیم‌پیچ آنتن گیرنده ترانسپوندر و ECU سیستم سوخت‌رسانی انژکتوری می‌باشد. در این صورت کدی که از ترانسپوندر به سیم‌پیچ آنتن می‌رسد توسط مدار الکترونیکی سیم‌پیچ آنتن تقویت شده و به کنترل یونیت ایموبلایزر ارسال می‌گردد. این کنترل یونیت نیز کد را به ECU ارسال می‌کند چنانچه این کد با مقدار ثبت شده در ECU موتور و (و البته در یونیت ایموبلایزر) مطابقت داشته باشد موتور اجازه روشن شدن را پیدا می‌کند. شکل 9 نمونه‌هایی از یونیت ایموبلایزر را نشان می‌دهد.

شکل 9- دو نمونه از یونیت ایموبلایزر

در بسیاری از موارد، برای هماهنگ‌سازی مجدد یونیت ایموبلایزر با کامپیوتر خودرو، نیاز به برنامه‌ریزی مجدد است. در مقاله پروگرام کردن ایسیو و اهمیت آن توضیح داده‌ایم که این کار چطور انجام می‌شود.

4-یونیت موتور

یونیت مدیریت سوخت و جرقه که به ECU موتور نیز شناخته می‌شود. بخشی دیگر از سیستم ایموبلایزر می‌باشد. این بخش با واحد یونیت ایموبلایزر در ارتباط است و پس از تطبیق کد سوئیچ و کد سیستم خودرو اجازه کامل شدن فرایند سیستم سوخت و جرقه را می‌دهد و درنتیجه موتور می‌تواند روشن شود.

نحوه عملکرد سیستم ایموبلایزر به زبان ساده

هنگامی که کلید در داخل سوئیچ قرار داده شده و چرخانده می‌شود. مدار برق واحد آنتن و سیم‌پیچ روی سوئیچ برقرار می‌شود. در نتیجه میدان مغناطیسی حول سیم‌پیچ تشکیل می‌شود. (مرحله 1- شکل 10) این میدان مغناطیسی روی تگ (چیپ ترنسپوندر) داخل کلید تأثیر گذاشته و انرژی لازم برای ارسال کد توسط این واحد را فراهم می‌کند. چیپ ترنسپوندر کد ذخیره شده داخل حافظه خود را ارسال کرده و این کد توسط واحد سیم‌پیچ و آنتن دریافت می‌شود. (مرحله 2- شکل 10). واحد آنتن با یونیت ایموبلایزر در ارتباط است کد ارسالی توسط ترنسپوندر را دریافت می‌کند و با کد تعریف شده مقایسه می‌کند (بسته به نوع سیستم ایموبلایزر گاهی این مقایسه در ECU موتور هم انجام می‌شود). این حالت در مرحله 3 شکل 10 نشان‌داده‌شده است.

شکل 10- نحوه عملکرد سیستم ایموبلایزر

درصورتی‌که کد مطابقت داشت، یونیت ایموبلایزر اطلاعاتی را به یونیت موتور (ECM) ارسال کرده و فراهم بودن شرایط ایموبلایزر را برای روشن شدن موتور اطلاع‌رسانی می‌کند. (مرحله 4- شکل 10). هم‌زمان با این کار به مجموعه صفحه نشان‌دهنده نیز اطلاع می‌دهد که لامپ هشدار وضعیت ایموبلایزر را به‌صورت مناسب مدیریت کند

شناسایی یا عدم شناسایی ترنسپوندر (تگ) توسط دستگاه دیاگ نیز قابل‌بررسی است. ویدئو 1 نحوه بررسی این مورد را در یک خودرو نشان می‌دهد.

در بیشتر خودروها برای تعریف کد سوئیچ نیاز به استفاده از دستگاه عیب‌یاب وجود دارد. حتی گاهی موارد برای تعریف سوئیچ باید با استفاده از دستگاه عیب‌یاب و شبکه اینترنت به شرکت سازنده خودرو متصل شد تا بتوان کد جدید برای کلید تعریف کرد.

پس از اینکه یونیت ایموبلایزر کد سوئیچ را تایید کرد، سیگنال نهایی به ECU فرستاده می‌شود. اگر ایسیو خودرو دچار مشکل باشد، حتی با وجود سلامت ایموبلایزر، ماشین روشن نمی‌شود. برای شناسایی این مشکلات، مقاله علائم خرابی ایسیو خودرو را بخوانید.

چرا چراغ ایموبلایزر در هنگام حرکت روشن می‌شود؟

عملکرد سیستم ایموبلایزر فقط مربوط به لحظه استارت نیست. گاهی به دلیل اختلال در نوسانات برق خودرو یا شل شدن کانکتورهای آنتن ایموبلایزر، این چراغ در حال حرکت روشن می‌شود که نیاز به بررسی فوری دارد.

یونیت ایموبلایزر خودروهای مختلف کجاست؟

بسیاری از رانندگان و تعمیرکاران هنگام عیب‌یابی سیستم ضد سرقت، اولین سوالشان این است که محل دقیق قطعه کجاست. در ادامه محل قرارگیری این یونیت را در پرفروش‌ترین خودروها بررسی می‌کنیم:

۱. یونیت ایموبلایزر ۲۰۶ کجاست؟

در خودروی پژو ۲۰۶ (تیپ‌های ۲، ۳، ۵ و ۶)، یونیت ایموبلایزر به صورت جداگانه وجود ندارد و بخشی از سیستم شبکه است. اما اجزای مرتبط با آن در این نقاط هستند:

• آنتن ایموبلایزر: دقیقا دور مغزی سوئیچ قرار دارد.

• واحد کنترل: در مدل‌های فرانسوی وظیفه مدیریت کدها بر عهده BSI (داخل اتاق، زیر پای راننده سمت چپ) است.

۲. یونیت ایموبلایزر ریو کجاست؟

در خودروی کیا ریو (سایپا)، یونیت ایموبلایزر یک جعبه کوچک مشکی رنگ است.

• محل نصب: برای دسترسی به آن باید قاب زیر فرمان را باز کنید؛ این یونیت معمولاً در نزدیکی ستون فرمان و بالای پدال‌ها نصب شده است.

۳. محل یونیت ایموبلایزر در پراید و ساینا

در اکثر مدل‌های پراید که دارای سیستم ضد سرقت هستند:

• محل نصب: این یونیت پشت صفحه کیلومتر یا در نزدیکی کنسول میانی (پشت ضبط) قرار گرفته است.