علائم خرابی و دلایل روشن شدن چراغ TPMS

چراغ TPMS یا همان چراغ سنسور باد لاستیک، وقتی روشن می‌شود که سیستم پایش فشار باد تایر مشکلی را تشخیص دهد. این چراغ چهار علت اصلی دارد: کم بودن باد یک یا چند تایر، شکستن یا آسیب دیدن سنسور (معمولاً هنگام پنچرگیری)، تعریف نشدن سنسور در یونیت پس از تعویض تایر یا سنسور و در خودروهای با سیستم غیرمستقیم، ایراد سنسور سرعت چرخ یا سیستم ABS.

اولین کاری که باید انجام دهید، بررسی و تنظیم فشار باد هر ۴ تایر است؛ اگر پس از تنظیم باد چراغ خاموش شد، سیستم ایرادی نداشته است. در این مقاله علائم خرابی سنسور TPMS، دلیل روشن یا چشمک‌زن شدن چراغ آن و روش رفع ارور و تعریف سنسور بررسی می‌شود.

سیستم TPMS یکی از سیستم‌های کنترلی خودروهای امروزی است و برای عیب‌یابی آن باید ابتدا با اجزای آن آشنا بود؛ دانستن روش درست عیب‌یابی، سرعت رسیدن به علت اصلی را چند برابر می‌کند.

چراغ سنسور باد لاستیک چه زمانی روشن می‌شود؟

سنسور TPMS فشار باد تایر را اندازه‌گیری می‌کند و واضح‌ترین علامت خرابی آن، روشن شدن یا چشمک زدن چراغ TPMS در صفحه پشت آمپر است. اما در کنار این هشدار، در صورت بی‌توجهی به عملکرد چراغ، آثار دیگری هم دیده می‌شود. شکل ۱ مجموعه علائم خرابی سنسور TPMS را نشان می‌دهد.

شکل 1- علائم عمومی خرابی سنسور TPMS

بر اساس استراتژی تعریف‌شده برای روشن شدن چراغ چک در مدیریت EOBD، از آنجا که خرابی سنسور TPMS می‌تواند باعث بالا رفتن مصرف سوخت شود، ممکن است چراغ چک هم‌زمان با چراغ TPMS روشن شود. نحوه روشن شدن چراغ هم به تشخیص نوع خرابی کمک می‌کند؛ جدول زیر این موضوع را خلاصه می‌کند.

علت روشن شدن چراغ TPMS چیست؟

۱- کم بودن باد تایر

رایج‌ترین علت روشن شدن چراغ TPMS، کم‌باد شدن یک یا چند تایر خودرو است. همان‌طور که در شکل ۲ مشاهده می‌کنید، نمایشگر کم بودن باد چرخ عقب سمت راننده را نشان می‌دهد.

شکل 2- روشن‌شدن چراغ TPMS به همراه نمایشگر فشار باد تایر

در اولین مرحله از بررسی علائم خرابی سنسور TPMS باید فشار باد تایرها بررسی شود. اگر سیستم فشار هر چرخ را درست نمایش می‌دهد، کافی است باد تایر مورد نظر تصحیح شود. اگر پس از تنظیم فشار باد، چراغ هشدار خاموش شد، یعنی سیستم ایرادی نداشته است. توجه به فشار باد و جابه‌جایی دوره‌ای چرخ‌ها از سایش نامتقارن تایرها هم جلوگیری می‌کند؛ الگوهای این سایش در مقاله خرابی تایر خودرو بررسی شده است.

۲- شکستن یا آسیب دیدن سنسور هنگام پنچرگیری

در بسیاری از موارد، به دلیل انجام نادرست سرویس یا تعمیر تایر، استفاده از ابزارهای دستی و ناآگاهی تعمیرکار از وجود سنسور، سنسور آسیب می‌بیند یا می‌شکند و بلافاصله چراغ TPMS روشن می‌شود و چشمک می‌زند (شکل ۳).

شکل 3- محل قرارگیری سنسور TPMS و نمونه شکسته آن

در صورت شکستگی سنسور اندازه‌گیری فشار باد تایر، تنها راه تعویض آن است. به همین دلیل مراجعه به آپاراتی‌های مجرب و آشنا با روش پنچرگیری این نوع تایرها اهمیت زیادی دارد.

۳- تعریف نشدن سنسور پس از تعویض

گاهی به دلیل تعویض سنسور فشار معیوب، تعویض یونیت TPMS یا ایجاد نوسانات برقی، چراغ TPMS روشن می‌شود یا چشمک می‌زند؛ در واقع ارتباط بین سنسور و یونیت قطع شده است. برای برطرف کردن این ایراد باید سنسور فشار تایر دوباره تعریف (کالیبره) شود که روش آن در بخش بعد توضیح داده شده است.

۴- ایراد سنسور سرعت چرخ یا ABS در سیستم غیرمستقیم

در خودروهایی که فشار باد تایر را به روش غیرمستقیم و با کمک سیستم ترمز ABS تشخیص می‌دهند، منشأ هشدار می‌تواند خود سیستم ABS باشد.

رفع ارور TPMS و تعریف (کالیبراسیون) سنسور چگونه انجام می‌شود؟

اگر سنسور آسیب ببیند، تعویض شود یا در اثر نوسانات برقی کد شناسایی آن از یونیت حذف شود، باید سنسور دوباره به یونیت معرفی شود. پیش از نصب، باید کد ۸ رقمی روی سنسور را یادداشت کرد. شکل ۴ محل درج این کد را روی نمونه‌ای از سنسور فشار باد تایر نشان می‌دهد.

شکل 4- محل درج کد شناسایی (خط سوم) عدد 8 رقمی

پس از اطلاع از کد سنسور، با دستگاه دیاگ و ورود به منوی TPMS و گزینه LEARNING CODE TIRE (این گزینه گاهی در Option و گاهی در Configuration قرار دارد) کد یادداشت‌شده در یونیت گیرنده ثبت می‌شود. در مواردی نیز این کار با اسکنرهای دستی مانند شکل ۵ انجام می‌شود: ابتدا دستگاه را مقابل سنسور هر چرخ نگه می‌دارید و با فشردن دکمه اسکن، کد شناسایی هر ۴ چرخ را می‌خوانید؛ سپس دستگاه را مقابل یونیت TPMS قرار می‌دهید و با فشردن دکمه ENTER اطلاعات به یونیت ارسال می‌شود. به نشانه تأیید، خودرو یک بار بوق می‌زند یا فلاشرها روشن می‌شوند.

شکل 5- اسکنر دریافت‌کننده کد شناسایی

همان‌طور که در شکل ۶ مشاهده می‌کنید، یکی دیگر از راه‌های تعریف سنسور، استفاده از مگنت است. برای این کار باید خودرو در حالت سوئیچ باز قرار بگیرد و هم‌زمان دکمه TPMS فشرده شود، سپس مگنت روی والو تایر جلو سمت چپ قرار می‌گیرد. در کمتر از ۵ ثانیه، میدان مغناطیسی سنسور را وادار به ارسال فرکانس کد می‌کند و یونیت به نشانه تأیید یک بار بوق می‌زند. همین کار باید در کمتر از یک دقیقه برای ۳ تایر دیگر هم تکرار شود.

شکل 6- مگنت تعریف سنسور

در برخی خودروها سیستم TPMS یک دکمه ریست یا تنظیم مجدد دارد؛ در این حالت پس از فشردن دکمه تنظیم مجدد، باید حدود ۵ تا ۱۰ کیلومتر با سنسورهای جدید یا قدیمی رانندگی کرد تا سیستم آن‌ها را بشناسد. توجه داشته باشید که روش تعریف سنسور و رفع ارور TPMS در خودروهای مختلف مانند کوییک، ساینا، رانا پلاس، ۲۰۷ و مدل‌های جک یکسان نیست و باید طبق دستورالعمل تعمیراتی همان خودرو انجام شود.

برای مشاهده فیلم آموزشی «چگونه سیستم تعلیق را عیب یابی کنیم» در کانال آپارات ایمگ اینجا کلیک کنید.

کدهای خطای مرتبط با سنسور TPMS

یکی دیگر از علائم خرابی سنسور TPMS، ثبت کد خطا در حافظه یونیت است. جدول زیر نمونه‌ای از کدهای خطای مرتبط با سنسور اندازه‌گیری فشار باد تایر و قطعاتی که باید بررسی شوند را نشان می‌دهد.

دانش کاربردی در روش عیب‌یابی و رفع عیب اهمیت زیادی دارد. اطلاع از روش‌های نوین عیب‌یابی در کنار تفکر منطقی، تعمیر را ساده‌تر می‌کند. عیب‌یابی عملی سیستم‌های تعلیق، ترمز و فرمان و کار با دستگاه دیاگ، از مهارت‌هایی است که در دوره آموزش جلوبندی‌ سازی آموزش داده می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

چراغ TPMS یا چراغ سنسور باد لاستیک، هشدار سیستم پایش فشار باد تایر است. کم بودن باد تایر رایج‌ترین علت روشن شدن آن است؛ به همین دلیل اولین اقدام، بررسی و تنظیم فشار باد هر ۴ تایر در حالت سرد است.

اگر با تنظیم باد چراغ خاموش نشد، باید به سه احتمال دیگر فکر کرد: شکستن سنسور هنگام پنچرگیری، تعریف نشدن سنسور پس از تعویض، و در سیستم‌های غیرمستقیم، ایراد سنسور سرعت چرخ یا تغییر سایز رینگ و تایر. در این حالت خواندن کدهای خطا با دستگاه دیاگ و در صورت نیاز تعریف دوباره کد ۸ رقمی سنسور، مسیر درست رفع ارور TPMS است.

سوالات متداول

علت روشن شدن چراغ TPMS چیست؟

کم بودن باد یک یا چند تایر، شکستن یا آسیب دیدن سنسور، تعریف نشدن سنسور پس از تعویض، و در خودروهای با سیستم غیرمستقیم، ایراد سنسور سرعت چرخ یا ABS.

چشمک زدن چراغ سنسور باد لاستیک یعنی چه؟

چشمک زدن معمولاً به ایراد خود سیستم اشاره دارد، نه صرفاً کم‌بادی؛ یعنی سنسور آسیب دیده یا در یونیت تعریف نشده است. در این حالت باید سنسور بررسی و در صورت سالم بودن، دوباره تعریف شود.

علت روشن شدن چراغ سنسور باد کوییک چیست؟

مانند سایر خودروها، ابتدا باید فشار باد هر ۴ تایر بررسی و تنظیم شود. اگر چراغ خاموش نشد، معمولاً سنسور یکی از چرخ‌ها هنگام پنچرگیری آسیب دیده یا پس از تعویض تایر و سنسور، کد آن در یونیت تعریف نشده است.

ارور TPMS چگونه رفع می‌شود؟

پس از رفع علت اصلی، کد شناسایی ۸ رقمی سنسور با دستگاه دیاگ، اسکنر دستی یا مگنت در یونیت تعریف می‌شود. در برخی خودروها هم فشردن دکمه ریست و رانندگی به مسافت ۵ تا ۱۰ کیلومتر لازم است.

چرا بعد از تعویض لاستیک چراغ TPMS روشن می‌شود؟

یا سنسور هنگام باز و بست تایر آسیب دیده است، یا سنسور جدید در یونیت تعریف نشده، یا سایز رینگ و تایر با مقدار پیکره‌بندی‌شده در خودرو تفاوت دارد.

آیا تعویض رینگ یا تایر غیراستاندارد باعث روشن شدن چراغ TPMS می‌شود؟

بله. در سیستم غیرمستقیم، تغییر سایز رینگ یا تایر سرعت خطی چرخ را تغییر می‌دهد و همین موضوع می‌تواند چراغ TPMS را روشن کند؛ در این حالت باید پیکره‌بندی قطر رینگ بررسی شود.

آیا با روشن بودن چراغ TPMS می‌توان رانندگی کرد؟

این چراغ هشدار فشار باد است و نباید نادیده گرفته شود. تا اولین فرصت باید فشار باد هر ۴ تایر بررسی شود؛ رانندگی طولانی با تایر کم‌باد، سایش و گرمای تایر و خطر ترکیدن آن را افزایش می‌دهد.

نویسنده : مهندس بهروز خطیبی