آپدیت در تاریخ 1403/11/13

علائم خرابی سوزن انژکتور چیست و چگونه می‌توان آن را عیب‌یابی کرد؟ انژکتور یکی از حیاتی‌ترین اجزای سیستم سوخت‌رسانی در خودروهای امروزی است که هرگونه اختلال در آن، مستقیماً عملکرد موتور را مختل می‌کند.

ما پیش‌تر در مقاله سوزن انژکتور خودرو چیست به طور کامل با ساختمان و انواع این قطعه آشنا شدیم؛ اما در این مقاله به صورت تخصصی به علائم خرابی سوزن انژکتور، از جمله نشانه‌های متداول مانند ریپ زدن و علائم خرابی اورینگ سوزن انژکتور خواهیم پرداخت. همچنین روش‌های حرفه‌ای تست سوزن انژکتور با دستگاه دیاگ و مولتی‌متر را بررسی می‌کنیم.

این مطلب برای مکانیک‌ها، تکنسین‌ها و علاقه‌مندان به تکنولوژی خودرو که به دنبال راهکارهای عملی برای عیب‌یابی دقیق هستند، تدوین شده است.

وظیفه سوزن انژکتور و تأثیر آن بر زمان پاشش سوخت

صرف‌نظر از نوع انژکتور و محل استفاده آن، وظیفه تزریق سوخت به مدار است. سوخت می‌تواند قبل از سوپاپ هوا (MPI) و یا اینکه در اتاق احتراق (GDI) تزریق شود.

معایب احتمالی و انواع خرابی سوزن انژکتور (گرفتگی تا نشتی)

اگر بخواهیم به‌صورت بسیار ساده خرابی‌های احتمالی انژکتور را معرفی کنیم می‌توان آن را به روش زیر دسته‌بندی کرد.

شکل 1- انواع خرابی‌ سوزن انژکتور

این خرابی‌ها می‌تواند باعث نشتی خارجی یا داخلی شود یا میزان تزریق را به‌شدت کاهش دهد یا اینکه زمان شروع و پایان آن تناسبی با دور موتور نداشته باشد.

اصلی‌ترین علائم خرابی سوزن انژکتور در عملکرد خودرو

بر اساس مواردی که در بالا به آن اشاره شد، عملکرد انژکتور در ایجاد نسبت صحیح اختلاط هوا و سوخت اهمیت فراوانی دارد. توان و گشتاور موتور، میزان مصرف و یا میزان آلایندگی می‌تواند تحت‌تأثیر عملکرد انژکتور باشد. شکل 2 مهم‌ترین علائم خرابی انژکتور را نشان می‌دهد.

شکل 2- مهم‌ترین علائم خرابی سوزن انژکتور

عملکرد نادرست سوزن انژکتور می‌تواند سبب بد روشن‌شدن موتور باشد به‌عنوان نمونه اگر یک یا چند انژکتور دارای نشتی داخلی باشد. بنزین به‌مرور وارد سیلندر می‌شود، حجم بنزین در سیلندر می‌تواند باعث افزایش بیش از حد سوخت در اتاق احتراق شده و زمانی که موتور استارت می‌خورد، موتور روشن نشده و یا با عطسه شدید در مانیفولد هوا یا دود همراه باشد. درصورتی‌که میان نشتی کم باشد می‌تواند سبب نوسانی کارکردن موتور در دورهای مختلف باشد.

میزان نشتی خارجی سبب پیچیدن بوی بنزین و خیس کردن بدنه ‌مانی فولد هوا خواهد شد. نشتی خارجی زیاد می‌تواند سبب آتش‌سوزی در موتور شود. نشتی‌های خارجی کم می‌توان باعث افت توان یا گشتاور موتور در شرایط خاص شود. تزریق نامناسب سوخت به یک یا چند سیلندر می‌تواند توازن و تعادل نیروی روی میل‌لنگ می‌شود که در نهایت دلیل سبب لرزش موتور خواهد شد. نشتی‌ها می‌تواند سبب افزایش مصرف سوخت و آلایندگی نیز شود در نتیجه احتمال روشن‌شدن چراغ چک نیز افزایش پیدا خواهد کرد.

روش تست سوزن انژکتور و عیب‌یابی تخصصی (با دستگاه و مولتی‌متر)

برای عیب‌یابی انژکتور نیز همانند سایر سنسورها و عملگرهای الکترونیکی بر اساس رویه مطابق شکل 3 عمل می‌شود.

شکل 3 – روش عیب‌یابی سوزن انژکتور

همانطور که مشاهده می‌شود بررسی انژکتور بخش‌های مختلفی دارد که به ترتیب بررسی خواهد شد.

بررسی ظاهری سوزن انژکتور و تشخیص خرابی اورینگ‌ها

بررسی ظاهری انژکتور می‌تواند شامل بررسی نشتی‌های خارجی و داخلی (چکه‌کردن) و شل بودن سوزن انژکتور باشد. شکل 4 نمونه نشتی خارجی را نشان می‌دهد

شکل 4- نمونه نشتی خارجی انژکتور

نشتی خارجی می‌تواند سبب خیس کردن اطراف انژکتور شود، بنابراین یک بررسی ظاهری می‌تواند وجود نشتی خارجی را مشخص کند. عموماً نشتی خارجی از خرابی اورینگ انژکتور و یا شکستگی بدنه انژکتور باشد. شکل 5 محل قرار گرفتن اورینگ‌های انژکتور و نمونه ای از خرابی سوزن انژکتور را نشان می‌دهد.

شکل 5- محل اورینگ‌های سوزن انژکتور و نمونه‌ای از خرابی آن

یکی از دلایل نشتی داخلی عملکرد نادرست فنر و سوزن داخلی انژکتور است. اگر فنر ضعیف باشد سوزن نمی‌تواند به‌درستی مجرا (مجراهای) خروجی را ببندد؛ بنابراین نشتی داخلی پیدا می‌شود اصطلاحات انژکتور چکه می‌کند. برای بررسی این حالت پیشنهاد می‌شود ریل سوخت و انژکتورها با هم از روی سرسیلندر جدا شوند. سپس زیر انژکتورها یک کارتن یا مقوا قرار داده شود. سوئیچ باز شود. بعد از چند دقیقه خیس شدن مقوا با بنزین بررسی شود. (البته این مورد می‌تواند علاوه بر خرابی سوزن و فنر، مشکل از خرابی پمپ‌بنزین و یا رگولاتور نیز باشد)

یکی دیگر از بررسی‌های ظاهری در عیب‌یابی انژکتور که بسیار ساده است، بررسی محکم‌بودن کانکتور معمولاً در حالت نوسانی کارکردن موتور می‌تواند شل بودن کانکتور سوزن انژکتور یکی از دلایل باشد.

تست خرابی سوزن انژکتور با دیاگ (تحلیل پارامترها)

همانطور که در همه بررسی‌ها بیان شده است. بررسی و عیب‌یابی انژکتور با کمک دستگاه دیاگ یکی از بهترین و ساده‌ترین روش‌ها برای کنترل عملکرد اجزا مختلف از جمله انژکتورها است.

تست خرابی سوزن انژکتور با کد خطا (DTC)

کدهای خطا مربوط به سوزن انژکتور معمولاً وجود مشکل در بخش کنترل الکترونیکی را نشان می‌دهد. این کدهای خطا در ادامه آمده است.
P0200
P0201
P0202
P0203
P0204
P0205
P0206
P0207
P0208
P0209
P0210
P0211
P0212
P0213
P0214

شکل 6- جدول بررسی کدهای خطا مرتبط با سوزن انژکتور

تست عملگر (Actuator Test) جهت بررسی خرابی سوزن انژکتور

یکی از راه‌های بررسی و عیب‌یابی انژکتور با کمک دستگاه دیاگ بررسی با استفاده از منو تست عملگر (Actuator test) است. در این گزینه متناسب با نوع کنترل (گروهی، جفتی یا تکی) می‌توان انژکتورها را فعال کرد. برای تست انژکتور باید از ابتدا وارد ایسیو موتور (ECM) شده سپس از گزینه تست عملگرها، تست انژکتورها را انجام داد.

بررسی پارامترها جهت بررسی خرابی سوزن انژکتور

برای عیب‌یابی انژکتور با بررسی پارامتر ابتدا باید منوهای دستگاه دیاگ را بررسی کد. معمولاً پارامترهای مربوط به سوزن انژکتور متناسب با نوع دیاگ و نوع موتور می‌تواند متفاوت باشد؛ اما معمولاً همه دیاگ‌ها مدت‌زمان باز بودن انژکتور (بر حسب میلی‌ثانیه) و امپدانس بوبین انژکتور (بر حسب اهم) در تمامی دیاگ‌ها قابل‌مشاهده است. با مقایسه این اعداد با اعداد استاندارد شرکتی می‌توان به سالم یا معیوب‌بودن انژکتور یا اجزا مرتبط به آن پی برد.

1- زمان پاشش انژکتور 2- پارامترهای مرتبط با تصحیح
شکل 7- نحوه نمایش برخی پارامترهای مربوط به انژکتور در techsteam شرکت تویوتا

معمولاً بررسی زمان باز بودن انژکتورها در 3 وضعیت انجام می‌شود.

• حالت دور ارام
• حالت شتاب لحظه ای
• حالت تحت بار.
  به‌عنوان نمونه در جدول شکل 8 می‌توانید برخی از پارامترهای استاندارد در حالت دور آرام موتور را مشاهده کنید.

شکل 8- برخی پارامترهای مربوط به زمان پاشش در دور آرام

بررسی خرابی سوزن انژکتور با مولتی‌متر (تست اهمی)

با کمک مولتی متر می‌توان ولتاژ تغذیه سوزن انژکتور و همین‌طور مقاومت داخلی آن را بررسی کرد. به‌عنوان نمونه آزمایش‌های روی مدار یک خودرو نشان‌داده‌شده است.

شکل 9- بررسی وجود ولتاژتغذیه – مدار پراید نیو زیمنس

همانطور که مشاهده می‌شود ولتاژ تغذیه انژکتور از طریق رله دوبل تعیین می‌شود. این ولتاژ در کمترین حالت باید حداقل 10 ولت باشد. عدد کمتر از این ولت نشانه وجود مقاومت در مسیر تا سوکت انژکتور است.
برای بررسی مقاومت انژکتور ابتدا باید کانکتور انژکتور جدا شده و پراب‌ها به دوپایه انژکتور اتصال داده شود. شکل 10 این آزمایش را نشان می‌دهد.

شکل 10- بررسی مقاومت سوزن انژکتور

درصورتی‌که می‌توان به منحنی ولتاژ یا آمپر نیز با کمک اسیلوسکوپ، دیتالاگر و یا حتی دستگاه دیاگ ( قیمت دستگاه دیاگ ) دسترسی داشت می‌توان از روی منحنی عملکرد به وجود ایراد در سیستم پی برد. شکل 11 نمونه منحنی ولتاژ را نشان می‌دهد.

A- شروع زمان پاشش B – طول پاشش C- اثر خودالقا بوبین بعد از قطع‌شدن مدار
شکل 11- نمونه استاندارد منحنی ولتاژ در انژکتور

بررسی علائم خرابی سوزن انژکتور با دستگاه انژکتورشور

دستگاه انژکتورشور هم زمان می‌تواند میزان پاشش را نیز بررسی کند. درصورتی‌که مجاری داخلی گرفتگی داشته باشد و یا برعکس بیش از حد گشاد شده باشد می‌توان با کمک تست با دستگاه انژکتورشور آن را تشخیص داد که میزان و الگو پاشش صحیح است یا خیر. (شکل 12)

1- الگو صحیح پاشش 2- پاشش ناقص 3- اتمیزه شدن ناقص 4- چکه کردن
شکل 12- نمونه ای از الگوهای پاشش سوزن انژکتور در حالت سالم بودن و خرابی

بهترین حالت انتشار ذرات بنزین در تمامی جهات به‌صورت مساوی است. حالت‌های دیگر می‌تواند ناشی از گرفتگی یا ساییدگی و باز شدن بیش از مجاری و یا خرابی فنر و سوزن انژکتور یا صافی باشد. معمولاً صافی انژکتورها قابل‌ تعویض هستند. استفاده از مایع شستشو و حوضچه اولتراسونیک نیز می‌تواند بخش عمده‌ای از گرفتگی‌ها را تصحیح کند.

نویسنده: مهندس بهروز خطیبی