انواع سوئیچ در برق خودرو و باز کردن درب کی‌لس

سوئیچ یا کلید در برق خودرو (Switch) ساده‌ترین کنترل‌کننده در مدارهای الکتریکیه که وظیفه‌اش وصل و قطع کردن مسیر جریانه (منظور کلید یا ریموت ماشین نیست)؛ این کلیدها از نظر نحوه فرمان‌دادن به دو دسته دستی و اتوماتیک، و از نظر جنس به مکانیکی و الکترونیکی (ترانزیستوری) تقسیم می‌شن. در ادامه‌ی این مقاله، هم با انواع دسته‌بندی کلیدها (از جمله روش نام‌گذاری SPST تا MPMT) آشنا می‌شید و هم دو آموزش کاربردی می‌بینید: باز کردن درب خودروهای کی‌لس بدون ریموت در شرایط اضطراری، و تعویض سریع مغزی قفل درب پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا بدون باز کردن رودری.

کلید یا سوئیچ در مدار برق خودرو چیست؟

یکی از ساده‌ترین و معروف‌ترین کنترل‌کننده‌ها در یک مدار کلید است. که با کمک آن ارتباط بین دو بخش مدار را می‌توان برقرار و یا قطع کرد. ظاهر این فرایند بسیار ساده است؛ اما همین کارکرد ضعیف آن می‌تواند تأثیر فراوانی در عملکرد کلی سیستم بگذارد. توجه شود کلمه Key مفهوم دیگری را پوشش می‌دهند؛ بنابراین آنچه در این مقاله آمده است در واقع معادل انگلیسی کلمه Switch است و برای یکنواخت نشدن متن کلمه‌های سوئیچ و کلید به یک مفهوم در این مقاله استفاده خواهد شد.

انواع کلید و سوئیچ در برق خودرو کدامند؟

به روش‌های مختلف می‌توان آنها را دسته‌بندی کرد. آنچه در شکل ۱ می‌آید یکی از این روش‌های دسته‌بندی است.

نمونه‌ای  از روش دسته‌بندی کلید یا سوئیچشکل ۱- نمونه‌ای  از روش دسته‌بندی کلید یا سوئیچ

تفاوت کلید دستی و کلید اتوماتیک در خودرو

شاید بتوان گفت ساده‌ترین روش دسته‌بندی کلیدها بررسی آنها از نظر نحوه فرمان‌دادن به آنها باشد. ساده‌ترین و متداول‌ترین مدل کلیدها، نوع دستی است این کلیدها با کمک فرمان مکانیکی کاربر فعال می‌شود. شکل ۲ نمونه‌ای از این کلیدها در خودرو را نشان می‌دهد.

چند نمونه کلید‌ یا سوئیچ دستیشکل ۲- چند نمونه کلید‌دستی

باتوجه‌به اینکه عموماً با این کلیدها آشنا هستید از شرح بیشتر عملکرد آن پرهیز می‌شود.
سوئیچ‌هایی وجود دارند فرمان خود را از تغییرات کمیت‌های مختلف دریافت می‌کنند و چون این تغییرات بدون دخالت کاربر است اصلاحات به آنها کلیدهای اتوماتیک می‌گویند. این کمیت‌ها می‌تواند تغییرات دما، تغییرات فشار، تغییرات شدت نور یا تغییرات شدت جربان عبوری باشد. شکل ۳ نمونه‌ای از این کلیدها را نشان می‌دهد.

انواع‌کلید اتوماتیک مورداستفاده در خودروشکل ۳- انواع‌کلید اتوماتیک مورداستفاده در خودرو

همانطور که در شکل نشان‌داده‌شده است کلیدهای مختلف وابسته به کمیت‌های متفاوت وجود دارد به‌عنوان‌مثال. در سیستم‌های قدیمی برای قطع و وصل کردن مدار راهنما و فلاشر از یک کلید اتوماتیک وابسته به دما – شدت‌جریان استفاده می‌شد. شکل ۴ اجزا داخلی این نمونه کلید را نشان می‌دهد.

اتوماتیک فلاشر از نوع بی‌متالی1- کنتاکت (پلاتین) ۲- واحد بی‌متال
شکل ۴- اتوماتیک فلاشر از نوع بی‌متالی

واحد بی‌متال از به هم چسباندن دو فلز با ضریب انبساط حرارتی متفاوت به وجود می‌آید هنگامی که این واحد گرم می‌شود. یک فلز که ضریب انبساط حرارتی بیشتری دارد می‌خواهد افزایش طول بیشتری داشته باشد؛ اما فلز دیگر نمی‌خواهد. این اتفاق سبب خم‌شدن واحد بی‌متال خواهد شد. از همین واحد بی‌متال در داخل فشنگی فن پراید کاربراتور نیز استفاده شده است. به‌طوری که در حالت سرد بودن اتصال بدنه دارد هنگامی که فشنگی گرم می‌شود مدار اتصال بدنه فشنگی قطع می‌شود. رله normal close مدار فن را وصل خواهد کرد.

نام‌گذاری کلیدها بر اساس تعداد پل و مسیر (SPST تا MPMT)

شاید بتوان گفت مهم‌ترین روش دسته‌بندی کلیدها، این روش است. شکل ۵ مفهوم پل و مسیر را نشان می‌دهد.

مفهوم پل و مسیر در یک‌کلید1- پل ۲- مسیر عبور جریان
شکل ۵- مفهوم پل و مسیر در یک‌کلید

همانطور که مشاهده می‌شود در شکل ۵ یک پل وجود دارد که مسیر عبور جریان را قطع و وصل می‌کند. این پل یک مسیر خروجی دارد. باتوجه‌به این موضوع می‌توان کلیدها از نظر تعداد پل‌ها و تعداد مسیرهای خروجی هر پل دسته‌بندی کرد. معمولاً با چهار حرف کلیدها را نشان می‌دهند که حرف دوم (P) و حرف چهارم (T) همواره ثابت است. حرف اول و سوم تعداد پل‌ها یا تعداد مسیرها را برای هر پل نشان می‌دهد. جدول شکل ۶ روش نام‌گذاری کلیدها را نشان می‌دهد.

روش نام‌گذاری کلیدها و سوئیچ هاشکل ۶ – روش نام‌گذاری کلیدها

جدول انواع کلید و سوئیچ خودرو (SPST, SPDT, DPST, DPDT, MPMT)

از این دیدگاه، می‌توان کلیدهای مورد را به ۵ دسته تقسیم‌بندی کرد. شکل ۷ این موارد را نشان می‌دهد.

نام‌گذاری تعداد پل تعداد مسیر مثال کاربردی در خودرو
SPST ۱ ۱ کلید لای در – چسبی بوق
SPDT ۱ ۲ کلید استوپ زیر پا پیکانی
DPST ۲ ۱ کلید فلاشر پرایدی
DPDT ۲ ۲ کاربری خاص
MPMT چند (M) چند (M) سوئیچ جرقه – مجموعه دسته‌راهنما

شکل ۷- انواع نام‌گذاری کلیدها به همراه مثال کاربری خودرو

نکته: معمولاً تعداد بیش از ۲ را با M به معنی چند (Multi) نشان می‌دهند.مثلاً مجموعه کلید دسته‌راهنما یک کلید چند پل چندمسیره است.

تفاوت سوئیچ‌های مکانیکی با کلیدهای الکترونیکی و ترانزیستوری

بیشتر کلیدهای دستی مورداستفاده در خودرو از نوع مکانیکی هستند به عبارت ساده‌تر یک پل مکانیکی مسیر عبور جریان را بازکرده و یا می‌بندد. اما هرچه استفاده از تجهیزات الکترونیکی در خودرو بیشتر شد کاربری کلیدهای الکترونیکی بیشتر شده است. یکی از معروف‌ترین کلیدهای الکترونیکی، ترانزیستور است.

نمونه‌های از ترانزیستور و نحوه عملکردشکل ۸- نمونه‌های از ترانزیستور و نحوه عملکرد

ترانزیستورها در بخش‌های مختلف خودرو استفاده می‌شود. بسیار از کنترل یونیت‌ها از ترانزیستور به‌عنوان درایور عملگرهای مختلف خود استفاده می‌کنند. مثلاً در کنترل یونیت موتور (ECM) و از ترانزیستور به‌عنوان کلید الکترونیکی راه‌انداز انژکتور استفاده می‌شود. همین نمونه راه‌انداز در مدار کویل دوبل، شیر برقی کنیستر، پمپ‌بنزین، شیر برقی‌های گیربکس اتومات نیز کاربرد دارد. به‌صورت کلی استفاده از ترانزیستور در هر درایور روشن – خاموش (ON-OFF) وجود دارد. نظر به اهمیت کاربرد خانواده ترانزیستورها در کنترل مدارهای مختلف خودرو، در یک مقاله مجزا در مورد آنها صحبت خواهد شد.

آموزش باز کردن درب خودروهای کی‌لس (Keyless) بدون ریموت در شرایط اضطراری

سیستم ورود بدون کلید یا همان Keyless Go (که در خودروهای ایرانی مثل تارا و شاهین با نام سیستم PEPS شناخته می‌شود)، با تمام جذابیتی که دارد، در دو حالت می‌تواند مالک خودرو را به دردسر بیندازد:

  • خالی شدن باتری ریموت (Key Fob).
  • دشارژ شدن یا خوابیدن باتری خودِ خودرو.

در این شرایط، سیستم الکترونیکی از کار می‌افتد و تنها راه ورود، استفاده از تیغه فلزی پنهان در ریموت و قفل مکانیکی است.

مراحل باز کردن درب کی‌لس بدون ریموت (گام‌به‌گام)

  • استخراج کلید فلزی: ابتدا تیغه فلزی را از داخل ریموت خارج کنید.
  • آزاد سازی فلاپ دستگیره: در اکثر خودروهای کی‌لس (مانند هیوندای، کیا، بنز و…)، مغزی قفل زیر یک پوشش پلاستیکی به نام فلاپ پنهان شده است. این فلاپ معمولاً فقط روی درب سمت راننده قرار دارد.
  • استفاده از ضامن زیرین: با استفاده از نوک کلید فلزی، ضامن کوچکی که زیر فلاپ تعبیه شده است را فشار دهید و با نیروی ملایم، فلاپ را به سمت بیرون بکشید.

در عیب‌یابی برق خودرو، بسیاری از ایرادها به یک کلید یا سوئیچ برمی‌گردد؛ از کلید لای در که چراغ سقفی را روشن نگه می‌دارد تا ترانزیستوری که درون ECM انژکتور را فرمان می‌دهد. تست این کلیدها با مولتی‌متر و ردیابی آن‌ها روی نقشه، بخشی از سرفصل‌های دوره آموزش برق خودرو داخلی است.

⚡با مدرک معتبر دانشگاه صنعتی شریف

آموزش جامع برق خودروهای داخلی و خارجی

در مجموعه آموزشی ایمگ، با آموزش کاملاً عملی و دریافت مدرک معتبر دانشگاه صنعتی شریف، بر سیستم‌های الکترونیک خودروهای داخلی و خارجی، نقشه‌خوانی تخصصی، عیب‌یابی با دستگاه دیاگ و تعمیرات حرفه‌ای ایسیو (ECU) مسلط شوید و مسیر شغلی خود را به عنوان یک متخصص حرفه‌ای تضمین کنید.

مشاهده سرفصل‌ها و ثبت‌نام در دوره ←

هشدار مهم: اگر فلاپ با دست باز نشد، حتماً از ابزارهای مخصوص تریم (پلاستیکی) استفاده کنید. استفاده از پیچ‌گوشتی یا اجسام فلزی باعث لهیدگی لبه‌های فلاپ و آسیب جدی به رنگ بدنه خودرو می‌شود.

  • برداشتن کامل فلاپ: دستگیره درب را به سمت خود بکشید تا فضای کافی برای خارج شدن لبه زیرین فلاپ ایجاد شود و آن را کاملاً جدا کنید.
  • باز کردن قفل: حالا مغزی قفل مکانیکی نمایان شده است؛ کلید را وارد کرده و درب را باز کنید.

نکته حیاتی برای نصب مجدد فلاپ
هنگام جا زدن دوباره فلاپ، دقت کنید که ضامن آن کاملاً قفل شود. اگر فلاپ شل باشد، در سرعت‌های بالا یا بر اثر ارتعاش جاده از جا کنده می‌شود. پیدا کردن فلاپ با رنگ فابریک (به خصوص رنگ‌های خاص مثل صدفی یا متالیک) در بازار بسیار دشوار و هزینه‌بر است.

آموزش تعویض مغزی قفل درب پژو ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا (بدون باز کردن رودری)

تعویض مغزی قفل درب معمولاً فرآیندی زمان‌بر است که در بسیاری از نمایندگی‌ها با باز کردن کامل رودری و جابه‌جایی مکانیزم‌های داخلی انجام می‌شود. این روش سنتی علاوه بر ریسک آسیب به شیشه بالابر و خار‌های رودری، زمان زیادی از تعمیرکار می‌گیرد.

اما یک تکنیک میان‌بر و حرفه‌ای وجود دارد که به شما اجازه می‌دهد بدون دست زدن به رودری، مغزی قفل را تعویض کنید.

مزایای تعویض مغزی قفل بدون باز کردن رودری

  • کاهش زمان تعمیرات: انجام کار در کمتر از ۵ دقیقه.
  • پیشگیری از خسارت: عدم آسیب به تریم داخلی و مکانیزم‌های قفل.
  • امنیت بدنه: جلوگیری از بروز خط و خش روی لبه‌های درب

مراحل تعویض مغزی قفل درب ۲۰۶، ۲۰۷ و رانا (گام‌به‌گام)

  • دسترسی به زبانه: ابتدا درپوش پلاستیکی کوچکی که دقیقاً روبروی زبانه نگهدارنده مغزی قفل قرار دارد را باز کنید.
  • درگیر کردن پین: یک پیچ خودکار بردارید و آن را حدود دو دور داخل سوراخ پین پلاستیکی (که نگهدارنده اصلی مغزی است) بچرخانید تا کاملاً درگیر شود.
  • استخراج پین: با استفاده از انبردست یا انبر قفلی، سرِ پیچ را بگیرید و پین نگهدارنده را به سمت بیرون بکشید.
  • آزادسازی و تعویض: در این مرحله مغزی قفل کاملاً آزاد شده و می‌توانید به راحتی آن را خارج کرده و مغزی جدید را جایگزین کنید.

سوالات متداول

تفاوت سوئیچ دستی و اتوماتیک چیست؟

سوئیچ‌های دستی با فرمان مکانیکی کاربر فعال می‌شن؛ سوئیچ‌های اتوماتیک فرمان خودشون رو از تغییرات دما، فشار، نور یا جریان می‌گیرن، بدون دخالت مستقیم کاربر.

SPST، SPDT، DPST، DPDT و MPMT چه فرقی دارن؟

این حروف تعداد پل و تعداد مسیر خروجی هر پل رو نشون می‌دن؛ حرف دوم (P) و چهارم (T) ثابته و حرف اول و سوم تعداد پل‌ها و مسیرها رو مشخص می‌کنه. مثلاً کلید لای در خودرو از نوع SPST و سوئیچ جرقه و مجموعه دسته‌راهنما از نوع MPMT هستن.

سوئیچ‌های الکترونیکی خودرو چطور کار می‌کنن؟

برخلاف کلید مکانیکی که با یک پل فیزیکی مسیر رو باز و بسته می‌کنه، سوئیچ‌های الکترونیکی مثل ترانزیستور به‌عنوان کلید ON-OFF در کنترل یونیت‌ها (مثلاً راه‌انداز انژکتور در ECM) استفاده می‌شن.

اگه باتری ریموت ماشین کی‌لس تموم بشه، درب چطور باز می‌شه؟

تیغه فلزی داخل ریموت رو بیرون بیارید، پوشش پلاستیکی (فلاپ) دستگیره درب راننده رو با فشار دادن ضامن زیرش جدا کنید و درب رو با قفل مکانیکی باز کنید. برای جدا کردن فلاپ از ابزار پلاستیکی استفاده کنید تا رنگ بدنه آسیب نبینه.

چطور مغزی قفل درب ۲۰۶ رو بدون باز کردن رودری عوض کنیم؟

درپوش پلاستیکی روبه‌روی زبانه نگه‌دارنده مغزی رو بردارید، یک پیچ خودکار رو دو دور داخل پین پلاستیکی بچرخونید، پین رو با انبردست بیرون بکشید و مغزی آزادشده رو با مغزی نو عوض کنید. این روش برای ۲۰۷ و رانا هم کاربرد داره.

نویسنده : مهندس بهروز خطیبی

0 0 رای ها
امتیازدهی به این مطلب
guest

0 نظرات کاربران
keyboard_arrow_up