rear در دنا پلاس یعنی چه؟ عیب‌یابی نودهای ICN، RN، FN و DCN

اگر با دستگاه دیاگ روی دنا یا دنا پلاس کار کرده باشید، احتمالاً به عبارت rear برخورده‌اید، این عبارت به نود کنترل عقب (RN) اشاره دارد، یکی از چهار نود اصلی شبکهٔ مالتی‌پلکس دنا. توسعهٔ سیستم‌های مکاترونیکی در راستای کاهش مصرف سوخت و افزایش ایمنی باعث شده تعداد این نودها (NODE) یا واحدهای کنترل الکترونیکی به‌طور فزاینده‌ای افزایش یابد. شناخت دقیق این واحدها، از جمله نودهای RN، DCN، FN و ICN، کلید اصلی رفع ایرادات برقی و عیب‌یابی دنده عقب دناست. تسلط بر این مهارت را می‌توانید در دوره آموزش تعمیرات مالتی‌ پلکس خودرو – برق شبکه ایمگ دانشگاه شریف به‌صورت تخصصی فرا بگیرید. در این مقاله، روش‌های عملی عیب‌یابی این نودها را در شبکهٔ دنا بررسی می‌کنیم.

شکل1- روند افزایش تعداد نودها یا واحدهای کنترل الکترونیکی یا ECU در خودروها

شکل 2 نیز روند افزایشی استفاده از سیستم‌های ایمنی فعال (آن دسته از سیستم‌های مکاترونیکی که از بروز تصادف پیشگیری می‌کنند) و ایمنی غیرفعال (آن دسته از سیستم‌هایی که پس از بروز تصادف از جان راننده، سرنشین و شخص ثالث محافظت می‌کنند) را نشان می‌دهد.

شکل2- روند افزایش استفاده از سیستم‌های ایمنی فعال و غیرفعال در خودرو

با افزایش تعداد واحدهای کنترل در سیستم‌های مکاترونیکی، طبیعتا سنسورها مورد استفاده برای داده‌برداری و همچنین عملگرهای پیاده‌سازی فرامین ارسالی از واحدهای کنترل و سیم‌کشی و کانکتورهای الکتریکی نیز به‌طور قابل توجهی افزایش می‌یابد. شکل 3 روند افزایش طول سیم و تعداد کانکتورها در خودرو را نشان می‌دهد.

شکل3- روند افزایش طول سیم و تعداد کانکتورها در خودرو

از طرفی، نودهای کنترلی باید با یکدیگر در ارتباط بوده و برخی اطلاعات نیز به اشتراک بگذارند، لذا با استفاده از روش‌های سنتی سیم‌کشی و برق خودرو عملا ارتباط این همه واحد‌های کنترل ممکن نمی‌باشد ضمن آنکه باعث افزایش قابل‌ملاحظه وزن و قیمت تمام شده خودرو می گردد.

از اینرو امروزه با استفاده از ساختار شبکه BUS نودهای کنترلی از طریق دو سیم با یکدیگر در ارتباط قرار گرفته‌اند و ضمن بهره‌مندی از داده‌های مشترک منجر به کاهش طول سیم و تعداد کانکتورها نیز می گردد و از طرفی عیب‌یابی سیستم‌های مکاترونیکی را به صورت ساده‌تر و در عین حال هوشمندانه تری ممکن می سازد.
با استفاده از ساختار شبکه BUS، می‌توان از پروتکل‌های مختلف حاکم بر شبکه‌های مخابراتی مطابق جدول 1 بهره‌مند گردید.

جدول1- پروتکل‌های پرکاربرد حاکم بر ساختار شبکه BUS

از بین پروتکل‌های حاکم بر ساختار شبکه BUS، پروتکل CAN به طور وسیعی در ارتباطات بین نودهای مختلف خودرو مورد استفاده قرار گرفته است. این پروتکل از لحاظ ساختمان فیزیکی و بخصوص عیب‌یابی مطابق شکل 4 می باشد. می‌توانید در مقالهٔ مالتی پلکس خودرو چیست؟ با این مفاهیم پایه بیشتر آشنا شوید.

شکل 4- ساختمان فیزیکی و نحوه عیب یابی پروتکل CAN در شبکه BUS

همانگونه که در شکل 4 قابل ملاحظه می‌باشد، هنگامی که مدار الکتریکی بین دو نود سالم باشد با اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی بین دو سیم بهم تابیده باید مقاومت الکتریکی 60 اهم وجود داشته باشد و چنانچه یکی از سیم های بهم تابیده BUS، یا مقاومت‌های داخلی قطع شوند مقاومت الکتریکی 120 اهم نشان داده می‌شود که بیانگر بروز عیب در مدار الکتریکی BUS با پروتکل CAN می‌باشد. برای مقایسه با ساختار شبکهٔ یک خودروی دیگر، مقالهٔ شبکه مالتی پلکس ۲۰۶ فرانسه را نیز بخوانید.

سیم‌کشی بین نودها:

شکل 5 نحوه ارتباط نودهای مختلف خودروی دنا مالتی‌‌پلکس را نشان می‌دهد.

شکل 5- نحوه ارتباط نودهای مختلف خودروی دنا مالتی پلکس

همانگونه که در شکل 5 ملاحظه می‌گردد، نودهای کنترلی این خودرو با نود کنترل مرکزی(CCN) یا Central Control Node از طریق سیم‌های BUS که همگی با شماره 90 مشخص شده‌اند در تعامل می‌باشند و عملیات کنترل بخش‌های مختلف خودرو را انجام می‌دهند.
چنانچه با نحوه نقشه خوانی مدارهای الکتریکی خودرو آشنایی ندارید این مطلب را مطالعه کنید.

جانمایی نودهای کنترلی:

محل نصب CCN، مطابق شکل 6 زیر داشبورد و بالای زانوی سمت چپ راننده می باشد.

شکل6- محل نصب CCN

در جدول 2، وظیفه فیوزهای نصب شده بر روی CCN نشان داده شده است.

جدول 2- فیوزهای نصب شده بر روی CCN

مطابق شکل 7 محل نصب نود جلو یا FN بر روی گلگیر جلو سمت راننده یا سمت چپ می‌باشد.

شکل 7 -محل نصب FN

در جدول 3، وظیفه فیوزهای نصب شده بر روی FN نشان داده شده است.

جدول 3- فیوزهای نصب شده بر روی FN

شکل 8 محل نصب DCN درون درب راننده را نشان می دهد.

شکل 8-محل نصب DCN درون درب راننده

شکل 9 محل نصب RN در سمت چپ فضای داخلی صندوق عقب و زیر روکش نمدی صندوق می‌باشد.

شکل 9 -محل نصب RN سمت چپ فضای داخلی صندوق عقب

نود ICN همان بورد الکترونیکی صفحه نشان‌دهنده‌ها می‌باشد.

راهنمای جامع عیب‌یابی شبکه مالتی پلکس دنا و دنا پلاس

عیب‌یابی نود DCN؛ مدیریت قفل مرکزی و شیشه‌بالابر دنا

عیب یابی واحد کنترل راننده یا Driver Control Node که اصطلاحا DCN نامیده می شود در سیستم مالتی پلکس دنا کمک شایانی در راحتی و آسایش راننده داشته و از بروز مشکلات و بعضا تصادف به دلیل حواس پرتی راننده پیشگیری می کند.
در خودروهای امروزی از واحدهای کنترل یا نودهای کنترلی (Control Node) مختلفی استفاده می شود که عمدتا از طریق شبکه BUS با یکدیگر در تعامل می باشند و از طریق به اشتراک گذاشتن اطلاعات سنسورهای مختلف، عملیات کنترلی موضوعات مختلف را تسهیل کرده و امکانات متعددی در اختیار راننده قرار می دهد که منجر به تسهیل عملیات کنترل خودرو می‌گردد که ضمن پیشگیری از بروز حوادث، لذت رانندگی نیز افزایش می دهد.
واحد یا نود کنترلی راننده یا DCN وظیفه کنترل آیتم های ذیل را بر عهده دارد:

• نور پس زمینه
• سوئیچ ایزولاتور
• لامپ درب راننده
• موتور قفل درب راننده
• لامپ درب سرنشین جلو
• موتور قفل سرنشین جلو
• گرمکن آینه ها
• موتور آینه راننده
• راهنمای روی آینه راننده
• موتور آینه جمع کن راننده
• موتور آینه سرنشین
• راهنمای روی آینه سرنشین
• موتور آینه جمع کن سرنشین
• موتور شیشه بالابر راننده
• موتور شیشه بالابر سرنشین جلو

علت روشن نشدن چراغ درب دنا پلاس

چراغ درب راننده و سرنشین جلو توسط نود DCN کنترل می‌شود. اگر این چراغ‌ها روشن نمی‌شوند، ابتدا با دستگاه دیاگ از منوی تست عملگر عملکرد چراغ را بررسی کنید. در صورت روشن‌شدن چراغ از طریق تست عملگر، ایراد از سوئیچ درب (میکروسوئیچ) تا DCN است؛ در غیر این صورت، ایراد از خود لامپ، دسته‌سیم یا DCN می‌باشد.

همانگونه که ملاحظه می گردد DCN وظیفه کنترل نور پس زمینه، قفل درب های جلو، آینه های بغل، راهنمای آینه های بغل و روشنایی درب های جلو را بر عهده دارد.
هنگام بروز عیب در عملکرد آیتم های مذکور می توان با استفاده از دستگاه دیاگ، خطاهای موجود در نود کنترلی DCN را ملاحظه کرد و نسبت به پاک کردن آنها اقدام نمود. از طرفی با انجام تست عملگر می توان  نسبت به عملکرد تمامی آیتم های فوق اقدام کرد.
در صورتیکه با انجام تست عملگر هر کدام از آیتم های فوق، عملکرد موردنظر را انجام داد نشانه آن است که از DCN تا عملگر که شامل دسته سیم نیز می شود سالم می‌باشند و در صورتیکه که آیتم مذکور توسط کلید فعال نمی شود احتمالا ایراد از کلید مورد نظر می باشد.
با استفاده از سیستم‌های مالتی پلکس عملیات عیب یابی سیستم های الکتریکی خودرو تسهیل شده و نیاز به باز و بست اجزای مدار نمی باشد

نود RN (rear) چیست؟ عیب‌یابی چراغ‌های عقب و دنده عقب دنا

عیب‌یابی نود کنترل عقب یا Rear Control Node، که در دستگاه دیاگ با عنوان rear نمایش داده می‌شود و اصطلاحاً RN نامیده می‌شود. در سیستم مالتی پلکس خودروی دنا کمک شایانی در راحتی و آسایش راننده داشته و ضمن پیشگیری از بروز مشکلاتی همچون تصادف با استفاده از این نود، عملیات عیب‌یابی بسیار تسهیل می‌گردد.
امروزه شبکه کردن تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی خودرو از امور انکارناپذیر حوزه برق و الکترونیک خودرو می باشد که باعث جهش غیرقابل تصوری در توسعه امکانات و تجهیزات رفاهی و آپشن های خودرو شده ضمن آنکه هزینه های مرتبط با توسعه و خدمات پس از فروش را دچار کاهش کرده است.
واحد یا نود کنترلی عقب یا RN وظیفه کنترل آیتم های ذیل را بر عهده دارد:

• چراغ سقفی
• تغذیه VCC2
• عملگر باز و قفل کردن درب
• عملگر درب صندوق
• چراغ ترمز
• چراغ راهنمای عقب
• چراغ های جانبی
• چراغ دنده عقب
• چراغ مه شکن عقب
• شیشه بالابر درب های سمت راست و چپ عقب
• گرمکن شیشه عقب

فشنگی دنده عقب دنا کجاست؟

فشنگی (سنسور) دنده عقب دنا روی گیربکس نصب شده و وظیفهٔ آن اطلاع‌رسانی به نود RN هنگام قرار گرفتن دستهٔ دنده در وضعیت دنده عقب است. در صورت خرابی این فشنگی، چراغ دنده عقب و بوق هشدار دنده عقب فعال نمی‌شوند؛ در این حالت باید ابتدا فیوز و اتصال سیم فشنگی، سپس خود فشنگی و در نهایت نود RN را با تست عملگر بررسی کرد.

نود RN تقریبا تجهیزات الکتریکی عقب خودرو را تحت فرمان دهی و نظارت قرار می‌دهد. بدین ترتیب عملیات عیب‌یابی این دسته از تجهیزات الکتریکی خودرو در کوتاه مدت و با صرف هزینه کمتری صورت می گیرد. به طور مثال اگر چراغ دنده عقب هنگام روشن بودن سوئیچ و قرار دادن دسته دنده در وضعیت دنده عقب روشن نشود، ممکن است تمامی قطعات شامل لامپ های دنده عقب، میکروسوئیچ یا فشنگی دنده عقب یا کلید تعویض دنده در گیربکس اتوماتیک، دسته سیم یا RN دچار مشکل شده باشد.
بدین منظور قبل از انجام هر گونه اقدامی، ابتدا با استفاده از دستگاه دیاگ و از منوی کدهای خطا، خطاهای رخ داده را مطالعه کنید و در صورتیکه کد خطا از نوع موقت است از منوی پاک کردن کدهای خطا نسبت به پاک کردن کدهای خطا اقدام نمایید.
در بسیاری از موارد عدم عملکرد قطعات الکتریکی به دلیل بروز عیب نرم افزاری در نودهای مالتی پلکس می باشد که پس از پاک کردن کدهای خطا مجددا باید عملکرد تجهیزات مورد نظر را بررسی کرد.
اگر با استفاده از منوی تست عملگرها با انتخاب چراغ دنده عقب، این چراغ روشن شد ولی با قرار دادن دسته دنده در وضعیت دنده عقب این چراغ روشن نشد نشان دهنده این مطلب است که از کلید یا فشنگی دنده عقب تا RN مشکلی پیش آمده است که باید نسبت به رفع آن اقدام نمود ولی اگر با تست عملگر هم چراغ مربوطه روشن نشد، مسیر از RN تا چراغ های دنده عقب نیز دچار مشکل شده است که بدین منظور باید مسیر از ساده به سخت را مد نظر قرار داد و در ابتدا از صحت عملکرد چراغ ها و فیوزها اطمینان حاصل کرد، پس از آن فشنگی دنده عقب را آزمایش کرد و نهایتا RN و دسته سیم های ارتباطی را تحت آزمون قرار داد.

عیب‌یابی نود FN؛ تحلیل سیستم روشنایی و فن‌های دنا

عیب‌یابی واحد یا نود کنترل جلو یا Front Control Node که اصطلاحا FN نامیده می شود. در سیستم مالتی پلکس دنا کمک شایانی در راحتی و آسایش راننده داشته و با استفاده از این نود، عملیات عیب یابی بسیار تسهیل می‌گردد.استفاده از توپولوژی‌های مختلف شبکه و همچنین تکنیک‌های متفاوت ارتباط نودهای کنترلی که مجموعا موضوع مالتی پلکس خودرو را پوشش می‌دهد، کمک شایانی به کاهش وزن و حجم دسته سیم‌ها کرده و از طرفی با به اشتراک گذاری اطلاعات نودهای کنترلی مختلف در شبکه، از سنسورهای کمتری نیز استفاده می شود و از طرفی با پردازش اطلاعات در شبکه می‌توان آپشن‌های مختلفی را در اختیار راننده و سرنشین قرار داد تا منجر به افزایش آسایش و لذت از رانندگی و طی مسیر شود.
واحد یا نود کنترلی جلو یا FN وظیفه کنترل آیتم های ذیل را بر عهده دارد:

• چراغ های راهنمای چپ و راست
• چراغ های جانبی
• لامپ های نور بالا
• لامپ های نور پایین
• لامپ های مه شکن
• بوق های چپ و راست
• کلاچ کمپرسور کولر
• دور کند و تند موتور برف پاک کن
• موتور پمپ شیشه شوی

علت بوق زدن یا هشدار دنا پلاس چیست؟

بوق دنا پلاس توسط نود FN کنترل می‌شود و معمولاً در دو حالت فعال می‌گردد: فشردن مستقیم کلید بوق، یا بوق‌های هشدار خودکار (مانند هشدار عدم بستن کمربند یا فعال بودن ترمز دستی). اگر بوق بدون فشردن کلید و به‌صورت مکرر (مثلاً دو یا سه‌بوق پشت‌سرهم) فعال می‌شود، این رفتار معمولاً یک هشدار سیستمی است، نه ایراد سیم‌کشی. برای تشخیص علت دقیق، باید با دستگاه دیاگ کدهای خطای نود FN را بررسی کرد.

همانگونه که ملاحظه می‌گردد، آن دسته از تجهیزات الکتریکی خودرو که در بخش جلوی خودرو واقع شده اند تحت فرامین، کنترل و نظارت FN عملکرد خواهند داشت و از طریق نود FN می توان وضعیت عملکردی آنها را پایش کرد.
بدین منظور با استفاده از دستگاه عیب‌یاب یا دستگاه دیاگ و از بخش منوی تست عملگرها می توان وضعیت عملکردی آنها را بررسی کرد. به طور مثال چنانچه بوق توسط کلید بوق فاقد عملکرد است، با استفاده از منوی تست عملگرها می توان آن را فعال کرد. در صورتی که صدا بوق شنیده نشد ایراد از FN تا بوق است ولی اگر صدای بوق شنیده شد ایراد از کلید بوق تا FN می باشد.
لذا وارد منوی کدهای خطا شده و در صورت وجود خطا، ابتدا آن را مطالعه کنید و سپس از بخش پاک کردن کدهای خطا، کدهای مربوطه را پاک کنید و عملکرد را مجدد از منوی تست عملگرها بررسی کنید.
در برخی موارد عمکلرد تجهیزات به دلیل بروز خطاهای نرم افزاری دچار نقص می گردد که با پاک کردن کدهای خطا، عمکلرد اصلاح می گردد. همانگونه که قابل ملاحظه است با استفاده از سیستم مالتی پلکس فرآیند عیب یابی تسهیل شده و نیاز به باز کردن اجزاء و دسته سیم کاهش می‌یابد.

تحلیل نود ICN؛ رفع خطاهای جلوآمپر و نمایشگر دنا

عیب یابی واحد یا نود کنترل نشانگرهای داخل داشبورد یا جلو آمپر یا Instrument Control Node که اصطلاحا ICN نامیده می‌شود در سیستم مالتی پلکس خودروی دنا کمک شایانی به عیب یابی واحدهای نشانگر داخل داشبورد یا صفحه نشانگرها با صرف زمان و هزینه کم می کند.
در داشبورد نشانگرهای اخباری، هشداری و اخطاری گوناگونی به منظور اعلام شرایط اخباری، هشداری و اخطاری به راننده تعبیه شده است تا از طریق آنها راننده بتواند وضعیت عملکردی سیستم‌های مختلف را بررسی کند و اقدامات مقتضی به منظور پیشگیری از رویدادها خطرساز را انجام دهد لذا در صورت خرابی هر کدام از نشانگرها می‌تواند مخاطرات جدی را برای سرنشینان خودرو و همچنین سیستم های مختلف خودرو داشته باشد. واحد یا نود کنترل نشانگرهای داشبورد یا ICN وظیفه کنترل آیتم های ذیل را بر عهده دارد:
• دورسنج موتور
• کیلومترشمار
• آمپر باک سوخت
• آمپر دمای مایع خنک کننده موتور
• چراغ ایربگ یا کیسه هوای ایمنی
• چراغ سیستم ضدسرقت یا ایموبیلایزر
• چراغ نشانگر مه شکن عقب
• چراغ نشانگر مه شکن جلو
• چراغ نشانگر راهنمای راست
• چراغ نشانگر راهنمای چپ
• چراغ نشانگر نور بالا
• چراغ نشانگر نور پایین
• چراغ سیستم ترمز ضدقفل یا ABS
• چراغ سیستم توزیع نیروی ترمزی یا EBD
• چراغ برنامه کنترل پایداری خودرو یا ESP
• چراغ چک موتور
• چراغ سرویس
• چراغ اتمام بنزین
• چراغ فرمان برقی
• چراغ LCD
• چراغ ایربگ سرنشین
• چراغ پایش وضعیت باد تایر یا TPMS
• چراغ برف پاک کن اتوماتیک
• چراغ گیربکس
• چراغ استارت استاپ
• چراغ ترمز دستی برقی
• کالیبره کردن جلو آمپر

در خودروهای امروزی به دلیل افزایش سیستم های مکاترونیکی، صفحه نمایشگر داشبورد یا جلو آمپر نقش بسیار مهمی در اعلان پیام های اخباری، هشداری و اخطاری به راننده دارد لذا با تعدد چراغ ها و نمایشگرها آنالوگ و دیجیتال در جلو آمپر، بر پیچیدگی این واحد کنترل نیز افزوده می شود و لذا عیب یابی و تعمیر آن نیز متحمل پیچیدگی زیادتر و افزایش زمان و هزینه می گردد. از اینرو با استفاده از سیستم مالتی پلکس و عنایت به این موضوع که این واحد الکترونیکی از طریق نود ICN فرمان دهی شده و تحت کنترل و نظارت می باشد لذا عیب یابی آن با دستگاه عیب‌یاب یا دیاگ نیز تسهیل می گردد.
به طور مثال چنانچه چراغ ایربگ خودرویی با روشن کردن سوئیچ روشن نمی شود، لذا می توان با دستگاه عیب یاب وارد بخش ICN شد و کدهای خطا را مطالعه کرد و در صورت وجود کد خطای موقت، از منوی پاک کردن کدهای خطا نسبت به پاک کردن کدهای خطای موقت که عمدتا به دلیل مشکلات نرم افزاری یا پارازیت می باشد اقدام کرد و سپس مجددا سوئیچ را خاموش کرده و پس از آن سوئیچ را روشن کرده و عملکرد چراغ ایربگ را مورد بررسی و نظارت قرار دهید.
در صورت روشن نشدن چراغ ایربگ حال می توان وارد بخش ICN شد و از منوی تست عملگرها، چراغ ایربگ را انتخاب کرد. در صورتیکه چراغ ایربگ روشن شود بیانگر این است که مسیر ICN تا چراغ ایربگ درست می باشد و احتمالا ایراد از سیستم ایربگ می باشد که باید مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. بدین ترتیب مشاهده می شود که برخی از عیوب اصلی سیستم را می توان بدون باز و بسته کردن دسته سیم و اجزای الکتریکی سیستم های مکاترونیکی با صرف زمان و هزینه کمتری برطرف کرد.

سوالات متداول

 rear در دنا پلاس چیست؟

عبارت rear که در دستگاه دیاگ دنا پلاس نمایش داده می‌شود، به نود کنترل عقب (RN – Rear Control Node) اشاره دارد. این نود مسئول کنترل چراغ‌های عقب، دنده عقب، چراغ سقفی، شیشه‌بالابرهای عقب و گرمکن شیشهٔ عقب است.

 فشنگی دنده عقب دنا کجاست؟

فشنگی دنده عقب روی گیربکس نصب شده و وظیفهٔ اطلاع‌رسانی به نود RN هنگام درگیر شدن دندهٔ عقب را بر عهده دارد. در صورت خرابی آن، چراغ و بوق هشدار دنده عقب فعال نمی‌شوند.

 علت بوق زدن یا هشدار دنا پلاس چیست؟

بوق دنا پلاس توسط نود FN کنترل می‌شود. اگر بوق بدون فشردن کلید و به‌صورت مکرر فعال شود، معمولاً یک هشدار سیستمی (مانند کمربند ایمنی یا ترمز دستی) است، نه ایراد سیم‌کشی؛ برای تشخیص دقیق باید کدهای خطای نود FN با دستگاه دیاگ بررسی شود.

 نودهای CCN، DCN، FN، RN و ICN در دنا چه تفاوتی دارند؟

CCN نود کنترل مرکزی، DCN نود کنترل درب راننده، FN نود کنترل جلو، RN نود کنترل عقب و ICN نود کنترل جلوآمپر است. این نودها از طریق شبکهٔ BUS با یکدیگر در ارتباط هستند و هرکدام بخش مشخصی از تجهیزات الکتریکی خودرو را مدیریت می‌کنند.

 علت روشن نشدن چراغ درب دنا پلاس چیست؟

چراغ درب راننده و سرنشین جلو توسط نود DCN کنترل می‌شود. با دستگاه دیاگ و منوی تست عملگر می‌توان مشخص کرد ایراد از میکروسوئیچ درب است یا از خود DCN و دسته‌سیم.