کد خطا یا DTC چیست و چگونه خوانده می‌شود؟

استاندارد OBDII و سهولت عیب‌یابی

از زمان معرفی استاندارد عیب‌یابی OBDII و پذیرفتن آن توسط خودروسازان در دنیا، فرایند عیب‌یابی دستخوش تحول فراوانی شد. بسیاری از سیستم‌های خودرو دارای کنترل الکترونیکی هستند در این سیستم‌ها قابلیت پایش وضعیت وجود دارد. علاوه بر پایش وضعیت، بخش‌هایی از این سیستم قابلیت خود اصلاحی نیز وجود دارد به‌عنوان مثلاً در سیستم مدیریت سوخت و جرقه موتور (ECM)در صورت بروز مشکل، خود سیستم با تغییرات در زمان پاشش یا آوانس و ریتارد کردن جرقه تاحدامکان مشکل را مدیریت می‌کند. شکل 1 فلوچارت عمومی این روند را نشان می‌دهد.

شکل 1- مسیر بررسی از بروز مشکل تا رفع آن در سیستم مدیریت OBD

همانطور که در شکل 1 نشان‌داده‌شده است. پس از بروز مشکل و ایجاد شرایطی که در مدیریت OBD تعریف شده است، مشکل مربوطه تشخیص داده می‌شود. در صورت امکان خود سیستم شروع به تصحیح اولیه می‌کند و هم‌زمان پایش وضعیت را نیز انجام می‌دهد. درصورتی‌که مشکل ادامه پیدا کرد به‌عنوان یک خطا در سیستم ثبت می‌شود. اگر خطای مربوطه به مدیریت سوخت و جرقه و آلایندگی ارتباط داشته باشد، فرمان روشن شدن چراغ چک صادر می‌شود. در صورت اتصال دستگاه عیب‌یاب از طریق کانکتور OBD ، کاربر توانایی مشاهده خطای مربوطه را دارد. این کد خطا که به‌اختصار DTC (Diagnosis Trouble Code)نیز خوانده می‌شود، با کمک ابزارهای اندازه‌گیری و آزمایش، تعمیرکار مسیر منتهی به مشکل را بررسی کرده و در نهایت با یافتن عیب یا عیوب آنها را روی خودرو برطرف می‌کند.

مشاهده می‌شود انتقال پیام خطا به دستگاه عیب‌یاب اهمیت فراوانی دارد. در قسمت چگونه از دستگاه دیاگ استفاده کنیم اشاره شد که در هنگام ورود به منو خواندن خطا، احتمال مشاهده 3 مورد وجود دارد

کد خطا
دائم یا موقت بودن خطا
شرح مختصر خطا

1-کد خطا 2- شرح خطا 3- دائم بودن خطا
شکل 2- نمایش خطا در Techstream شرکت تویوتا

علاوه‌برآن در برخی دستگاه‌های کوچک و ارزان که تحت عنوان OBD CODE READER شناخته می‌شوند. صفحه‌نمایش بسیار کوچک است. عموماً در این نوع دستگاه‌ها فقط کد خطا درج می‌شود. شکل 3 نمونه‌ای از این کد خوان‌ها را نشان می‌دهد.

شکل 3- نمونه دستگاه کد خوان عیب‌یاب

نحوه کدبندی و خواندن کد خطا (DTC) بر اساس استاندارد OBD2

همانطور که مشاهده شد در برخی دستگاه‌های عیب‌یاب کد خطا نیز نشان داده می‌شود. باتوجه‌به اینکه نحوه کدبندی در OBD2 استاندارد شده است بنابراین آشنایی با شیوه کدبندی سبب سهولت در عیب‌یابی در موارد خاص خواهد شد. کد خطا یا کد OBDII و یا DTC شامل 5 کاراکتر است. شکل 4 نحوه کدبندی خطا بر اساس OBD2 را نشان می‌دهد.

شکل 4- نحوه کدبندی خطا و کاراکترهای آن

کاراکتر اول:

نوع سیستم را مشخص می‌کند. سیستم‌های خودرو در این روش کدبندی به چهار بخش تقسیم می‌شود.
B: مشکلات مربوط به سیستم‌های مرتبط با تجهیزات بدنه را نشان می‌دهد.
P: مشکلات ثبت شده در بخش موتور و انتقال قدرت با این کد نشان داده می‌شود
C: خطاهای ثبت شده مربوطه به تجهیزات شاسی با این کد ثبت می‌شوند
U: اگر خودرو دارای شبکه یا به‌اصطلاح بازار مالتی پلکس است مشکلات ثبت شده ناشی از خطاهای شبکه‌ای با این کد ثبت می‌شود

کاراکتر دوم:

در جایگاه کاراکتر دوم فقط عدد 0 یا 1 درج می‌شود.
0: به مفهوم عمومی بودن عیب مربوطه است یعنی این خطا در تمامی خودروها یک شرح عیب دارد
توجه کنید یکسان بودن شرح عیب به مفهوم یکسان بودن روش عیب‌یابی و رفع آن نیست. برای عیب‌یابی و رفع مشکل باید به راهنمای تعمیرات و نقشه‌های الکتریکی همان نوع خودرو مراجعه کرد.

1: در صورت مشاهده این کد در کاراکتر دوم، خطا مربوطه اختصاصاً در خودرو (یا شرکت خودروساز) موردنظر وجود دارد و نمی‌توان آن را برای خودروهای دیگر تعمیم داد.

شکل 5- نمونه کدهای اختصاصی – ECU غرب استیل

کاراکتر سوم:

برای کاراکتر سوم فقط درصورتی‌که مربوط به سیستم موتور و انتقال قدرت باشد کدبندی خاص وجود دارد. آنچه در شکل 4 ملاحظه می‌کنید، زیر مجموعه‌های کد P یعنی خط انتقال قدرت است.

کاراکتر چهارم و پنجم:

کاراکتر چهارم و پنجم در واقع عدد 00 الی 99 هستند که به‌صورت اختصاصی یک عضو از زیرمجموعه موردنظر که در کاراکتر سوم مشخص شده را نشان می‌دهد.

برخی از دستگاه‌های عیب‌یاب بعد از مشخص‌کردن خطا، عیوب احتمالی را مشخص کرده و پروسه بررسی تا رسیدن به عیب مورد نظر را قدم به قدم مشخص می‌کنند. معمولاً دیاگ‌های شرکتی تا حد امکان راهنمایی‌های لازم را انجام می‌دهند. به‌عنوان نمونه، نرم‌افزار GDS در خودروهای هیوندای و کیا این راهنمایی گام‌به‌گام برای تفسیر کد خطا را از طریق بخش DTC Guide ارائه می‌دهد.
به عنوان نمونه کدهای عیب‌یابی اختصاصی خودرو هیوندا و شرح مختصر آن عیب را به زبان انگلیسی در فایل زیر قابل دریافت است. برای یادگیری عملی تفسیر این کدها و عیب‌یابی تخصصی خودروهای هیوندای و کیا، می‌توانید در دوره آموزش برق و انژکتور هیوندای و کیا در دانشگاه صنعتی شریف شرکت کنید.

سوالات متداول

کد خطا یا DTC چیست؟

کد خطا یا DTC (مخفف Diagnosis Trouble Code) کدی ۵ کاراکتری است که سیستم مدیریت خودرو (OBD) هنگام بروز مشکل در بخش‌های الکترونیکی یا مکانیکی خودرو ثبت می‌کند و از طریق دستگاه دیاگ قابل مشاهده است.

کد خطا چگونه خوانده می‌شود؟

کد خطا از ۵ کاراکتر تشکیل شده است. کاراکتر اول نوع سیستم (بدنه، موتور و انتقال قدرت، شاسی یا شبکه مالتی‌پلکس) را مشخص می‌کند، کاراکتر دوم عمومی یا اختصاصی بودن خطا را نشان می‌دهد، و کاراکترهای سوم تا پنجم زیرمجموعه دقیق عیب را مشخص می‌کنند.

تفاوت کد خطای عمومی و اختصاصی چیست؟

اگر کاراکتر دوم کد خطا عدد ۰ باشد، خطا عمومی است و شرح آن در همه خودروها یکسان است. اگر عدد ۱ باشد، خطا اختصاصی همان خودرو یا شرکت خودروساز است و قابل تعمیم به خودروهای دیگر نیست.

چگونه می‌توان کدهای خطای اختصاصی خودرو هیوندا را پیدا کرد؟

کدهای عیب‌یابی اختصاصی خودرو هیوندا به همراه شرح مختصر هر عیب (به زبان انگلیسی) در فایل Hyundai OBD-II Code Charts موجود در همین مقاله قابل دانلود است.

آیا همه دستگاه‌های عیب‌یاب کد خطا را یکسان نمایش می‌دهند؟

خیر. برخی دستگاه‌های پیشرفته علاوه بر کد خطا، شرح خطا و دائم یا موقت بودن آن را هم نمایش می‌دهند، در حالی که دستگاه‌های ساده و ارزان‌قیمت (OBD Code Reader) معمولاً فقط کد خطا را نشان می‌دهند.

دانلود کدهای خطای اختصاصی خودرو هیوندا

فایل دانلود⇐Hyundai OBD-II Code Charts-min