دستگاه و تجهیزات موردنیاز ریمپ خودرو کدام است؟

دستگاه ریمپ خودرو در واقع یک دستگاه واحد نیست، بلکه مجموعه‌ای از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهاست. برای شروع ریمپ، یک لپ‌تاپ، دستگاه دیاگ، تستر ایسیو ساده، پروگرامری مانند TNM برای خواندن و نوشتن اطلاعات ایسیو و یک نرم‌افزار ریمپ مانند WinOLS کافی است. برای ریمپ حرفه‌ای و تیونینگ موتور، تجهیزات تکمیلی مثل دستگاه آنالیز گازهای خروجی (چهار گاز)، دیتالاگر یا اسیلوسکوپ و دینامومتر هم لازم می‌شود. در ادامه با کاربرد هرکدام از این تجهیزات و اینکه در هر مرحله از مسیر کاری به کدام‌یک نیاز دارید، آشنا می‌شوید.

مسیر موفقیت در حرفه ریمپ کاری

کلیدواژه موفقیت در هر حرفه‌ای، پشتکار و علاقه به آن کار است؛ اگر به ریمپ کردن علاقه‌ای ندارید، بهتر است مسیر شغلی دیگری را دنبال کنید. قدم اول در این مسیر، کسب دانش لازم از طریق شرکت در دوره‌ تخصصی آموزش ریمپ خودرو است. قدم دوم، کسب مهارت و تجربه عملی است؛ در این مرحله، آشنایی با دستگاه‌ها و تجهیزات موردنیاز ریمپ کار به رشد سریع‌تر در این مسیر کمک می‌کند. دانستن اینکه چه دستگاه‌ها و نرم‌افزارهایی نیاز است، تنها بخشی از مسیر ورود به این حرفه است؛ پرسش مهم دیگر این است که این حرفه در بازار کار امروز ایران چه جایگاهی دارد و چشم‌انداز آن چگونه است. برای بررسی کامل این موضوع، مقاله بازار کار و آینده شغلی متخصص ریمپ خودرو را مطالعه کنید.

تجهیزات مورد نیاز ریمپ کار حرفه‌ای

ریمپ کردن هم مانند هر کار دیگری نیاز به تجهیزات نرم‌افزاری و سخت‌افزاری دارد. شکل 1 این ابزار را معرفی می‌کنند.

شکل 1- نیازمندی‌های ریمپ کار

آیا می‌توان ریمپ خودرو را فقط با لپ‌تاپ انجام داد؟

سطح تجهیزات موردنیاز ریمپ کار به سطح فعالیت و اهداف کاری او بستگی دارد. در ساده‌ترین حالت، یک دستگاه دیاگ، تستر ایسیو ساده، لپ‌تاپ و دستگاهی برای استخراج و تغییر اطلاعات ICهای ایسیو (مانند TNM) برای شروع کافی است. اما برای فعالیت حرفه‌ای‌تر و پوشش دامنه وسیع‌تری از خودروها، تجهیزات کامل‌تری موردنیاز خواهد بود. همین سطح ساده از تجهیزات کافی است تا با فرآیند واقعی ریمپ کردن آشنا شوید و کار عملی را تجربه کنید؛ اما برای درک کامل مفهوم ریمپ، تفاوت آن با کالیبراسیون کارخانه‌ای، و مراحل فنی انجام آن، پیشنهاد می‌شود مقاله ریمپ ایسیو چیست را مطالعه کنید.

نرم‌افزار Winols

نرم‌افزارهای زیادی برای ریمپ قابل‌استفاده است؛ اما فعلاً یکی از بهترین نرم‌افزارها برای این کار نرم‌افزار Winols است.

شکل 2- صفحه اول نرم‌افزار وینولز

WinOLS برنامه‌ای است که برای تغییر حافظه ECUها طراحی شده است. با کمک این برنامه می‌توان ماتریس‌های کاربردی هر ECU را پیدا، نام‌گذاری، مشاهده و ویرایش کرد. برای تغییر داده‌ها، عملکردهای مختلفی برای ویرایش نقشه‌ها در دسترس است و تمام داده‌ها و نقشه‌ها در فایل‌های پروژه ذخیره می‌شوند که اطلاعات به‌دست‌آمده در طول پردازش هر کنترلر را در خود نگه می‌دارند. این نرم‌افزار در گروه نرم‌افزارهای گرافیکی سنگین قرار نمی‌گیرد؛ بنابراین روی یک لپ‌تاپ با مشخصات متوسط به بالا نیز به‌راحتی قابل‌استفاده است.

نرم‌افزار ECM TITANIUM

ECM TITANIUMنرم‌افزار برنامه‌ریزی مجدد حافظه ECUها است که توسط شرکت توسط Alientech تولید شده است

شکل 3-یکی از منوهای نرم‌افزار ECM Titanium

این نرم‌افزار به شما امکان می‌دهد به طور مستقل پارامترهای مدیریتی هر فایل کالیبراسیون موتور و گیربکس‌اتوماتیک را مشاهده و اصلاح کنید. همانطور که در توصیف این نرم‌افزار توسط شرکت سازنده آمده است قابلیت‌های زیادی در برنامه وجود دارد. میزان رواج این برنامه نسبت به برنامه وینولز در ایران کمتر است. یکی از مزایای این برنامه وجود برنامه‌های کمکی برای ECUهای مختلف است.

نرم‌افزار Editor 010

این نرم‌افزار نسبت به دو نرم‌افزار دیگر کاربری عمومی‌تری دارد. به‌صورت کلی قابلیت ویرایش فایل‌های Binery و HEX را دارد . این برنامه توانایی تبدیل بین ASCII ،EBCDIC ،Unicode را دارد. این برنامه فقط در مواردی پیشنهاد می‌شود که از دو برنامه دیگر نتوان استفاده کرد. قطعاً برای ریمپ کار، استفاده از این برنامه سخت‌تر از دو برنامه دیگر است و عموماً در شرایط خاص از آن استفاده می‌شود.

دستگاه‌های سخت‌افزاری موردنیاز ریمپ

 از جمله تجهیزات مورد نیاز ریمپ کردن، تعدادی سخت افزار است که در ادامه به آن می پردازیم

لپ‌تاپ – کامپیوتر رومیزی

 اولین تجهیزات مورد نیاز ریمپ خودرو در جهت استفاده از ورژن‌های موجود نرم‌افزارهای ذکر شده در بازار ایران یک سیستم سخت‌افزاری نسبتا متوسط است. البته درصورتی‌که بخواهید از ورژن‌های بروز برنامه‌های ذکر شده استفاده کنید نیاز به یک سیستم متوسط به بالا است به‌عنوان مثال بر اساس سایت شرکت Alintech برای آخرین ورژن نرم‌افزار ECM Titanium حداقل 8 گیگ رم نیاز است. از نظر ابعاد صفحه‌نمایش و استفاده ایدئال از آن پیشنهاد می‌شود سایز صفحه‌نمایش بزرگ انتخاب شود. روی لپ‌تاپ‌ها سایز 17 و روی کامپیوترهای خانگی حتی تا سایز 24 اینچ نیز توصیه شده است. این ابعاد در زمانی که از گراف‌های سه‌بعدی برای بررسی مپ استفاده می‌شود و یا اینکه جدول ماتریس مورد مشاهده بسیار بزرگ است وضوح بیشتری را برای کاربر ایجاد خواهند کرد.

بهترین دستگاه دیاگ برای ریمپ چه ویژگی‌هایی دارد؟

بهترین دستگاه دیاگ برای ریمپ، دیاگی مولتی‌برند است که علاوه بر عیب‌یابی، قابلیت ریمپ و برنامه‌ریزی ایسیو را هم به‌طور مشخص پشتیبانی کند. بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده دیاگ ایرانی بخشی از فرایند ریمپ را در نرم‌افزار دستگاه گنجانده‌اند؛ بنابراین برخی ریمپ‌های ساده را می‌توان بدون نرم‌افزار یا سخت‌افزار دیگری و فقط با دستگاه عیب‌یاب انجام داد. البته این قابلیت جزو امکانات استاندارد همه دیاگ‌ها نیست و معمولاً در نسخه‌های کامل‌تر دستگاه ارائه می‌شود. شکل ۴ دو نمونه از دیاگ‌های ایرانی با این قابلیت را نشان می‌دهد.

شکل 4- دو نمونه دیاگ ایرانی

برای مقایسه دیاگ‌ها از نظر ریمپ، چهار معیار اهمیت بیشتری دارند: تعداد خودروها و ایسیوهای تحت پوشش، اینکه قابلیت ریمپ و برنامه‌ریزی دقیقاً برای کدام ایسیوها فعال است، امکان به‌روزرسانی نرم‌افزار دستگاه، و نوع و کیفیت پشتیبانی شرکت سازنده.

پروگرامر

 از دیگر تجهیزات مورد نیاز ریمپ کردن و یا تعمیر ECU ابزارهای برنامه‌ریزی مستقیم روی میکروکنترلرهای مورداستفاده در خودرو از پروگرمرها استفاده می‌شود. پروگرمرهای زیادی در بازار وجود دارد؛ اما در ایران معروف‌ترین پروگرمر در حوزه خودرو، دستگاه TNM است. شکل 5 نمونه‌ای از این دستگاه را نشان می‌دهد.

شکل 5- پروگرمر TNM 7000

نسخه‌های جدید این سخت‌افزار علاوه بر قابلیت پروگرام کردن میکروکنترلرهای مختلف توانایی اتصال به خودرو از طریق OBDII را نیز دارا است. به عبارت ساده بخشی از فعالیت‌های دستگاه دیاگ را نیز می‌توان با این واحد پروگرمر انجام داد.

تا این مرحله تجهیزات تخصصی برای بررسی و ریمپ کردن در سطح متوسط بیان شد؛ اما اگر هدف تیونینگ کردن به معنای افزایش کیفیت عملکرد سیستم‌های مختلف مخصوصاً بهبود عملکرد مجموعه موتور باشد تجهیزات دیگری نیز موردنیاز خواهد بود. برای بهبود کیفیت عملکرد موتور، یک ریمپ کار باید اطلاعات دقیقی از عملکرد و شرایط کاری موتور داشته باشد. هر چه این اطلاعات جامع و کامل‌تر باشد، بهبود عملکرد نیز می‌تواند بهتر شود.

دستگاه آنالیزهای خروجی – چهار گاز

یکی از پارامترها مهم در هر موتور میزان گازهای خروجی آن موتور است با استفاده از این اطلاعات می‌توان موتور را به‌خوبی تحلیل کرد. دستگاه چهار یا پنج گاز این کار را انجام می‌دهد. بنابراین می توان به عنوان یکی از تجهیزات مورد نیاز ریمپ کردن از آن نام برد. (شکل 6)

شکل 6 – دو نمونه دستگاه آنالیز گازهای خروجی

می‌توان با ایجاد تغییرات در موتور (تغییرات سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری) و سپس استخراج نتایج گازهای خروجی و مقایسه این اعداد با منحنی ایدئال، تأثیر تغییرات ایجاد شده را تحلیل و آن را بهینه کرد. دستگاه‌های 4 گاز (یا پنج گاز) زیادی در بازار وجود دارند. دقت و کیفیت این دستگاه‌ها با هم متفاوت است و تأثیر مستقیمی بر کیفیت تیونینگ دارد.

دستگاه دیتالاگر – اوسیلوسکوپ

همانطور که تحلیل پارامترهای گازهای خروجی اهمیت فراوانی در بهبود کیفیت ریمپ کردن دارد. بررسی و مقایسه داده‌ها سنسورها و فرمان‌ها به عملگرها نیز همین اهمیت را دارد. با کمک دستگاه‌هایی که به‌صورت کلی data logger ( استخراج‌کننده داده‌ها) نامیده می‌شوند. پارامترهای سنسورها و عملگرها بررسی و تحلیل کرد. شکل 7 نمونه‌ای  دیگر از تجهیزات مورد نیاز ریمپ کردن را نشان می‌دهد.

شکل 7- نوعی دیتالاگر یا اسیلوسکوپ خودرویی

شرکت‌های زیادی دستگاه اسیلوسکوپ داده‌های خودرو با بازار را عرضه می‌کنند یکی از معروف‌ترین آنها، شرکت Picoscope است که علاوه بر کیفیت خوب سخت‌افزاری، نرم‌افزار تحلیلی مناسبی در اختیار استفاده‌کننده قرار می‌دهد. تعداد کانال‌های ورودی، یکی از تفاوت‌های اصلی این دستگاه‌هاست.

دستگاه دینامومتر

با استخراج اطلاعات با کمک دستگاه آنالیز گازهای خروجی یا دیتالاگر لازم است خودرو در شرایط کاری مختلف قرار داده شود تا این داده‌ها دقیق باشد؛ اما انجام این آزمایش‌ها در جاده یا خیابان دشواری‌های خاص خود را دارد؛ بنابراین دستگاه که می‌تواند خودرو روی آن شرایط مختلف جاده‌ای را تجربه کند برای انجام این کار ضروری به نظر میرد. به‌صورت کلی این دستگاه تحت عنوان دینامومتر شناخته می‌شود. (شکل 8)

شکل 8- دو نمونه دینامومتر با اهداف خاص

دینامومترها با اهداف مختلف طراحی می‌شوند برخی برای تحلیل سیستم شاسی و فنربندی هستند برخی برای بررسی تعلیق و ترمز اما معروف‌ترین نوع دینامومترها برای بررسی توان و گشتاور موتور در شرایط مختلف استفاده می‌شود. بنابراین میتوان از آنها به عنوان یکی از تجهیزات مورد نیاز ریمپ کردن تخصصی نام برد. دینامومتر معمولاً در مراکز ریمپ با حجم کاری بالا استفاده می‌شود و برای شروع کار ضروری نیست. حتماً از بازگشت سرمایه توسط انجام فعالیت‌های مختلف مطمئن شوید.

سوالات متداول

آیا می‌توان ریمپ خودرو را فقط با لپ‌تاپ انجام داد؟

برای شروع، یک دستگاه دیاگ، تستر ایسیو ساده، لپ‌تاپ و یک دستگاه Read & Write مانند TNM کافی است؛ اما برای فعالیت حرفه‌ای و پوشش دامنه وسیع‌تری از خودروها، تجهیزات کامل‌تری نیاز خواهد بود.

بهترین نرم‌افزار ریمپ کردن ایسیو کدام است؟

WinOLS یکی از پرکاربردترین نرم‌افزارهای ریمپ است؛ ECM Titanium و Editor 010 نیز بسته به نوع پروژه و ECU مورداستفاده قرار می‌گیرند.

دستگاه TNM چیست و چه کاربردی در ریمپ دارد؟

TNM معروف‌ترین پروگرامر حوزه خودرو در ایران است که برای خواندن و نوشتن مستقیم اطلاعات میکروکنترلرهای ایسیو به کار می‌رود. نسخه‌های جدید آن، مانند TNM 7000، امکان اتصال به خودرو از طریق OBDII را هم دارند و بخشی از کارهای دستگاه دیاگ را نیز انجام می‌دهند. کار عملی با این دستگاه در دوره آموزش ریمپ با TNM ایمگ تدریس می‌شود.

آیا برای ریمپ کردن حتماً به دینامومتر نیاز است؟

دینامومتر برای راستی‌آزمایی دقیق تغییرات توان و گشتاور موتور پس از ریمپ کاربرد دارد، اما برای شروع کار و انجام ریمپ‌های ساده الزامی نیست؛ بیشتر در سطح فعالیت حرفه‌ای و تخصصی کاربرد پیدا می‌کند.

تفاوت پروگرامر و دیاگ در ریمپ کردن چیست؟

دیاگ برای عیب‌یابی و در برخی موارد اجرای ریمپ‌های ساده از طریق نرم‌افزار داخلی به کار می‌رود، در حالی که پروگرامر ابزاری تخصصی‌تر برای برنامه‌ریزی مستقیم میکروکنترلرهای ایسیو است؛ برخی پروگرمرهای جدید امکان اتصال از طریق OBDII را نیز دارند.