ریمپ ایسیو چیست

ریمپ ایسیو (ECU Remap) یعنی بازنویسی نرم‌افزاری برنامه کامپیوتر خودرو یا همان مپ ایسیو، برای افزایش توان و گشتاور، کاهش مصرف سوخت یا کاهش آلایندگی. واژه Remap از Re به معنی «دوباره» و Map به معنی «نقشه» ساخته شده است. ریمپ ایسیو در چهار مرحله انجام می‌شود: خواندن اطلاعات ایسیو (دامپ ایسیو)، تحلیل و تغییر جداول با نرم‌افزاری مانند WinOLS، نوشتن دوباره برنامه روی ایسیو و سنجش نتیجه، ترجیحاً روی دینامومتر شاسی. امروزه ریمپ توسط بسیاری از افراد و مراکز فعال در بازار و با نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای گوناگونی انجام می‌شود که عمدتاً ارتباط مستقیمی با شرکت‌های خودروساز ندارند؛ به همین دلیل، دانش و تخصص کسی که آن را انجام می‌دهد، نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه دارد.

• دستورات

یونیت‌ها متناسب با اطلاعات دستورهای لازم را برای عملگرها مرتبط ارسال می‌کنند. به‌عنوان‌مثال ECU موتور بر اساس اطلاعات دریافتی، فرمان میزان آوانس یا ریتارد جرقه، مدت‌زمان باز بودن انژکتور، مدت و زمان باز بودن شیر برقی کنیستر، میزان بازشدن دریچه گاز (برقی)… را به عملگرهایی مانند انژکتور و کویل و…. می‌دهد. این بخشی است معمولاً در فرایند ریمپ کردن تغییر داده می‌شود.
هرچه بین اطلاعات دریافتی و دستورات صادر شده در یونیت‌ها تناسب بیشتری وجود داشته باشند. کیفیت فرایندها در آن کنترل یونیت دقیق‌تر انجام می‌شود.

سه سطح تغییر مپ ایسیو؛ از برنامه کارخانه تا ریمپ

• کالیبراسیون یا مپ کردن کارخانه‌ای یا فابریک، برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله “کالیبراسیون یا مپ کردن ایسیو” مراجعه کنید.
• حالت های رانندگی، برای دریافت اطلاعات بیشتر این مقاله “حالت‌های رانندگی” را بخوانید.
• ریمپ کردن ایسیو که در این مقاله به آن پرداخته می‌شود.

چرا نیاز به ریمپ کردن ایسیو وجود دارد؟

آیا مپ یونیت‌ها همیشه بهترین حالت تعریف شده است؟ پاسخ به این سؤال دلیل نیاز به ریمپ کردن ECU را بیان می‌کند. شکل زیر به‌صورت خلاصه دلایل نیاز به ریمپ کردن ECU را معرفی می‌کند.

شرکت‌های خودروساز بر اساس تحلیل نرم‌افزاری و آزمایش در محیط واقعی به‌ازای اطلاعات دریافتی حالت ایده آل شرکتی را در نظر می‌گیرند. در این حالت ایده آل، هزینه‌های تولید، دوام قطعه، کاهش مصرف سوخت، کنترل آلایندگی بر اساس استاندارد موجود، در نظر گرفته می‌شود. بنابراین به عنوان نمونه ممکن است حداکثر کارایی یک موتور در نظر گرفته نشود، چون این کار ممکن است باعث افزایش میزان مصرف یا آلایندگی شود. بنابراین با اینکه امکان ایجاد رسیدن به حداکثر توان ممکن در ان موتور توسط شرکت خودرو ساز فراهم است با در نظر گرفتن پارامترهای دیگر، مپ ECU در حالت کارخانه ای حداکثر گشتاور یا توان را ایجاد نخواهد کرد.

پس اگر فردی بخواهد از حداکثر توانمندی یک سیستم مانند موتور استفاده کند می‌تواند تغییراتی در مپ عملکرد سیستم ایجاد کند که منجر با افزایش توان و گشتاور موتور (یا هر سیستم دیگری) شود. اما باید بخاطر داشت این تغییرات قطعاً سبب افزایش استهلاک، مصرف و میزان الایندگی نیز خواهد شد. یکی از کاربردهای ریمپ جهت استفاده در انواع مسابقات خواهد بود که در انجا میزان مصرف، استهلاک و سایش موارد ارزش کمتری نسبت به توان و قدرت و دور موتور خودرو خواهند داشت.
علاوه بر این گاهی نسخه اولیه نرم‌افزاری ECUها دارای مشکلاتی هستند که بعداً حین استفاده مشخص می‌شود برای این موارد شرکت‌ها معمولاً بروز رسانی‌هایی را ارائه می‌دهند که در واقع همان ریمپ کردن اما از نوع کارخانه‌ای است. به‌عنوان نمونه آپدیت‌های فراوانی که در سیستم‌های مالتی پلکس ایرانی وجود دارد می‌تواند شاهدی بر این مورد باشد.
در کنار این دو مورد گاهی متناسب با اقلیم یا آب‌وهوا یا کشور برخی تغییرات ضروری به نظر می‌رسد. به‌عنوان‌مثال تفاوت کیفیت سوخت در کشورهای مختلف می‌تواند یکی از دلایل نیاز به ریمپ کردن باشد

تفاوت ریمپ و تیونینگ در کیفیت عملکرد ECU

شاخص‌های کیفیت عملکرد ECU به دو دسته عوامل سخت‌افزاری (کیفیت سنسورها، عملگرها و دسته سیم) و عوامل نرم‌افزاری (بهینه‌سازی برنامه) تقسیم می‌شوند؛ شکل زیر این شاخص‌ها را نشان می‌دهد.

تغییرات سخت‌افزاری معمولاً در دسته تیونینگ (Tuning) قرار می‌گیرند و به دلیل استاندارد بودن این قطعات، امکان تغییرشان محدود است؛ در مقابل، بهینه‌سازی نرم‌افزاری همان چیزی است که به ریمپ کردن ECU مربوط می‌شود. برای مقایسه کامل‌تر این دو مفهوم از نظر هدف، ابزار، بازگشت‌پذیری و تاثیر بر گارانتی، مقاله تفاوت ریمپ و تیونینگ خودرو چیست را بخوانید.

تجهیزات ریمپ کردن ایسیو چیست؟

ریمپ کردن ایسیو، بسته به نوع خودرو و اهداف کاری، به ترکیبی از سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای تخصصی نیاز دارد؛ از جمله رایانه یا لپ‌تاپ برای پردازش اطلاعات، تجهیزات Read & Write (دامپ ایسیو)، دستگاه دیاگ، دستگاه گازسنج، دستگاه اندازه‌گیری مصرف سوخت و دینامومتر شاسی. برای آشنایی کامل با هر یک از این تجهیزات و مدل‌های رایج آن‌ها، مقاله تجهیزات موردنیاز برای ریمپ کردن خودرو را مطالعه کنید.

 دامپ ایسیو چیست؟

تدامپ ایسیو به فرایند و تجهیزات خواندن و نوشتن (Read & Write) اطلاعات حافظه ایسیو گفته می‌شود؛ یعنی برنامه فعلی ایسیو خوانده و به‌صورت فایل ذخیره می‌شود تا روی رایانه تحلیل و ویرایش شود و سپس نسخه تغییریافته دوباره روی ایسیو نوشته شود. دامپ پیش‌نیاز هر ریمپی است، چون بدون در اختیار داشتن برنامه فعلی ایسیو، امکان تغییر آن وجود ندارد. رایج‌ترین دستگاه‌های دامپ ایسیو عبارت‌اند از: TNM5000 به بالا برای خودروهای ایرانی و بعضاً چینی، Combi Loader برای برخی خودروهای کره‌ای و چینی، و Kess72 و K-TAG با عمومیت بیشتر و به‌خصوص برای خودروهای خارجی.

چگونه ریمپ ایسیو انجام می‌شود؟

مراحل فرآیند ریمپ ایسیو

انجام ریمپ ایسیو مستلزم فرآیندی مطابق شکل 1 می‌باشد.

شکل 1-فرآیند ریمپ ایسیو

یکی از محبوب‌ترین و در عین حال قوی‌ترین نرم‌افزارهای ریمپ ایسیو نرم افزار WinOLS می‌باشد که در شکل 2 قابل ملاحظه می‌باشد.

شکل 2-نرم‌افزار ریمپ ایسیو WinOLS

شکل 3 نمای کلی نرم‌افزار ریمپ WinOLS را نشان می‌دهد.

شکل 3-نمای کلی نرم‌افزار WinOLS

همانگونه که از کلیات نرم‌افزار ملاحظه می‌شود، این نرم‌افزار به جداول جستجوی ایسیوهای مختلف دسترسی دارد و با انتخاب جداول جستجوی مختلف می‌توان نسبت به تغییر در پارامترهای عددی مختلف اقدام کرد تا به اهداف موردنظر برای افزایش توان و گشتاور موتور و همچنین کاهش آلایندگی و مصرف سوخت خودرو رسید.
شکل 4 جدول جستجوی راندمان حجمی(میزان پر شدن سیلندرها از هوا) را نسبت به بار و دور موتور نشان می دهد.

شکل 4-جدول جستجوی راندمان حجمی نسبت به بار و دور موتور

شکل 5 جدول جستجوی پارامترهای موتور در دمای 5/13 درجه سانتیگراد و در دنده 4 را نشان می‌دهد.

شکل 5-جدول جستجوی پارامترهای عملکردی موتور در دمای 5/13 درجه سانتگیراد و دنده 4

برای راستی‌آزمایی ارتقای عملکرد موتور بر مبنای تغییرات ایجاد شده، توصیه می‌شود که پس از ریمپ کردن ایسیو، مطابق شکل 6 خودرو بر روی دینامومتر شاسی قرار گیرد تا بتوان با اعمال بار جاده‌ای به چرخ‌ها و تحت بار نسبت به اندازه‌گیری و ارزیابی خروجی‌های موتور(توان، گشتاور، مصرف سوخت، آلایندگی و دوام قطعات مکانیکی) اقدام گردد گرچه این موضوع پرهزینه و زمان‌بر می‌باشد.

شکل 6-خودرو تحت بار دینامومتر شاسی برای اندازه‌گیری توان، گشتاور، مصرف سوخت، آلایندگی و دوام قطعات مکانیکی پس از ریمپ ایسیو

اهداف قابل‌دستیابی از ریمپ ایسیو

فردی که عملیات ریمپ یا تیون کردن ایسیو را برعهده دارد، با تغییر در پارامترهای اساسی جداولی که از طریق نرم‌افزار WinOLS قابل دستیابی است می‌تواند اهداف ذیل را محقق کند:

• کنترل مصرف سوخت
• کنترل آلایندگی‌های CO2 یا دی‌اکسیدکربن، CO یا منوکسیدکربن، HC یا هیدروکربن‌های نسوخته و NOx یا اکسیدهای ازت
• ارتقای توان تولیدی موتور به منظور دستیابی به حداکثر سرعت موردنیاز
• ارتقای گشتاور تولیدی موتور به منظور دستیابی به حداکثر شتاب موردنیاز
• افزایش طول عمر قطعات موتور و سیستم انتقال قدرت و پیشگیری از تخریب زودهنگام آنها

لذا توجه جدی به هشدارهای زیر بسیار حائز اهمیت می‌باشد:

نکات مهم و هشدارهای ریمپ ایسیو

مسائل حقوقی و عواقب تغییرات

انجام امور کالیبراسیون و ریمپ کردن ایسیو فعالیتی تعهدآور محسوب می‌گردد که در صورت عدم توجه جدی به عواقب آن ممکن است مشکلات حقوقی عدیده‌ای را ایجاد کند. لذا توصیه می‌شود که هنگام تغییر در جداول جستجوی ایسیو به نکات ذیل عمیقا توجه کنید:

1. تغییرات ایجاد شده باعث بروز مخاطرات جانی نشود.
2. تغییرات ایجاد شده باعث آسیب به محیط زیست نشود.
3. تغییرات ایجاد شده در جداول جستجوی ایسیو باعث کاهش طول عمر و دوام قطعات مکانیکی خودرو نشود.
4. ریمپ می‌تواند باعث ابطال گارانتی خودرو شود و نمایندگی‌ها در بسیاری از موارد تغییرات نرم‌افزاری ایسیو را تشخیص می‌دهند؛ بنابراین از ریمپ کردن خودروهایی که در محدوده گارانتی هستند، جداً پرهیز کنید.

نیاز به تخصص و دانش کافی

انجام ریمپ ایسیو فعالیتی کاملا تخصصی می‌باشد به نحوی که اگر فرد ریمپ کننده از اطلاعات و دانش کافی در زمینه خودرو برخوردار نباشد ممکن است مشکلات زیادی را برای خود، مالک خودرو، عابر پیاده و محیط زیست ایجاد کند لذا توصیه می‌شود، افرادی که از اطلاعات کافی در زمینه خودرو برخوردار نیستند، پیش از شرکت در دوره آموزش ریمپ ایسیو، دوره مکانیک خودرو مقدماتی،  دوره تنظیم موتور شرکت کنند تا بتوانند به صورت تخصصی و با دانش کافی به موضوع ریمپ ایسیو بپردازند. برای آشنایی با مزایا و معایب ریمپ کردن خودرو، مقاله مزایا و معایب ریمپ کردن را مطالعه کنید.

سوالات متداول

آیا ریمپ کردن ایسیو باعث ابطال گارانتی خودرو می‌شود؟

ریمپ کردن ایسیو می‌تواند باعث ابطال گارانتی خودرو شود، چون نمایندگی‌ها در بسیاری از موارد تغییرات نرم‌افزاری ایسیو را تشخیص می‌دهند؛ اینکه گارانتی کدام بخش‌ها باطل شود، به نوع خودرو و نوع گارانتی بستگی دارد. به همین دلیل توصیه اکید می‌شود خودروهای در محدوده گارانتی ریمپ نشوند. جزئیات این موضوع را در مقاله آیا ریمپ باعث ابطال گارانتی خودرو می‌شود؟ بخوانید.

آیا ریمپ کردن ایسیو کار قانونی است؟

انجام ریمپ ایسیو فعالیتی تعهدآور محسوب می‌شود که در صورت عدم رعایت نکات ایمنی، زیست‌محیطی و فنی می‌تواند مشکلات حقوقی ایجاد کند.

برای ریمپ کردن ایسیو چه تجهیزاتی لازم است؟

تجهیزاتی مانند رایانه، دستگاه Read & Write (دامپ ایسیو)، دستگاه دیاگ، گازسنج، دستگاه اندازه‌گیری مصرف سوخت و دینامومتر شاسی، بسته به سطح فعالیت، مورد نیاز است. جزئیات کامل در مقاله تجهیزات ریمپ آمده است.

آیا هرکسی می‌تواند ریمپ ایسیو انجام دهد؟

خیر، ریمپ ایسیو فعالیتی کاملا تخصصی است و افراد بدون دانش کافی در زمینه خودرو باید پیش از اقدام، دوره‌های آموزشی تخصصی مربوطه را بگذرانند.

از کجا بفهمیم ماشین ریمپ شده است؟

مهم‌ترین راه‌های تشخیص ریمپ، بررسی نشانه‌های رفتاری خودرو، خواندن اطلاعات ایسیو با دستگاه دیاگ و مقایسه مقادیر آن با مقادیر کارخانه‌ای است. روش‌های کامل تشخیص را در مقاله از کجا بفهمیم خودرو ریمپ شده است؟ توضیح داده‌ایم.