واحد قفل مرکزی یکی از سیستمهای شناخته شده در مجموعه سیستمهای امنیتی خودرو به شمار میرود. در مقالههای قبل به معرفی این سیستم پرداخته شد و سپس بهعنوان نمونه نحوه عملکرد مدار قفل مرکزی پژو / سمند ساده تشریح شد. در این مقاله باتوجهبه اینکه بیشتر خودروهای امروزی از شبکه یا مالتی پلکس استفاده میکنند. بهعنوان نمونه عملکرد چند مدار قفل مرکزی تحت پوشش مالتی پلکس بیان خواهد شد. و سپس به بررسی عملکرد قفل مرکزی 206 مالتی پلکس فرانسوی پرداخته میشود.
آنچه در این مقاله خواهید خواند...
زمانی که دکمههای قفلکردن یا باز کردن قفل روی ریموت کلید فشرده میشود. درصورتیکه فاصله بین ریموت و خودرو در محدوده تعریف شده باشد. واحد CoM2000 سیگنالهای ریموت را دریافت کرده و آن را رمزگشایی میکند. پس از اینکه تشخیص داد فرمان (قفل /باز کردن) چیست، آن را از طریق پروتکل VAN BODY به سمت BSI ارسال میکند. BSI فرمان را دریافت میکند. سپس وضعیت موجود را بررسی کرده و پس از نتیجهگیری فرمان موردنظر که قفلکردن یا باز کردن است را به سمت محرکهای درها ارسال میکند. این فرمان را از طریق فعالکردن رلههای RL5A و RL5B که در قسمت زیرین BSI قرار دارد انجام میشود. شکل 2 شماتیک و شکل 3 محل قرارگرفتن داخل BSI ، این دو رله را نشان میدهد.
1- رله قفلکردن 2- رله باز کردن قفل
شکل 2- شماتیک رلههای قفلکردن و باز کردن داخل BSI
1- رله قفلکردن 2- رله باز کردن قفل
شکل 3- برد BSI و محل قرارگرفتن رلههای قفلکردن و باز کردن داخل آن
بوبینهای این دو رله دارای یکپایه برق +12 ولت است و پایه دیگر آن توسط IC روی برد BSI کنترل میشود. هنگامی که BSI بخواهد هر کدام از رلهها را فعال کند یک منفی به پایه دیگر بوبین رلهها داده شده و با عملکردن آن رله پلاتین مربوطه وصل شده و برق به یکی از پایههای محرکهای در میرسد پایه دیگر منفی را از طریق رله دیگر تأمین میکند. شکل 4 مسیر جریان مثبت و منفی و سیگنال شبکه را نشان میدهد
A- برق مثبت 12 B- برق منفی C- سیگنال بیان روی خط شبکه VAN
1- پایههای شبکه VAN Body
شکل 4- مسیر جریان برق در زمان فعالکردن قفل با کمک کلید قفل روی سوئیچ
همانطور که در شکل مشاهده میشود. یونیت COM2000 پس از دریافت سیگنال قفلکردن، پیامی را از طریق پایههای 1 و 3 خودش روی شبکه VAN به سمت BSI ارسال میکند. نود BSI این پیام را از طریق پایه 38 و 40 کانکتور 40 پایه سفید دریافت میکند. پس از تجزیهوتحلیل پیام در صورت لزوم به بوبین رله RL5A منفی میدهد. در نتیجه پلاتین رله وصل میشود. برق مثبت باتری پس از عبور از فیوز MF4 یونیت BM34 وارد BSI میشود و از فیوز F16 عبور میکند و پس از عبور از پلاتین رله RL5A به پایه 15 کانکتور 16 پایه خاکستری از BSI خارج میشود. به سمت تمامی محرکهای پمپهای در میرود. وارد تمامی پمپهای در میشود از پایه دیگر خارج شده و پس از یکی شده همه به سمت پایه 13 کانکتور 16 پایه خاکستری BSI شده و از طریق پلاتین رله RL5B در نهایت به بدنه میرسد.
در مورد باز کردن قفلها واحد BSI باعث فعال شدن رله RL5B میشود. مثبت از طریق این پایه (13) و منفی از طریق پایه (15) BSI بهتمامی محرکهای پمپ درها ارسال میشود.
بسیاری از کاربران و تعمیرکاران به دنبال محل فیزیکی این رله هستند. در پژو ۲۰۶ مالتیپلکس، رلههای قفل مرکزی به صورت داخلی روی برد BSI (داخل اتاق، زیر داشبورد سمت راننده) نصب شدهاند.
نکته تخصصی: برخلاف مدلهای قدیمی (غیر مالتیپلکس) که رله جداگانه داشتند، در مدلهای جدید خرابی قفل مرکزی معمولاً نیاز به بررسی تخصصی برد BSI دارد.
هنگامی که سوئیچ روی قفل در سمت راننده یا شاگرد قرار داده میشد و به سمت باز کردن یا قفلکردن چرخانده میشود. ابتدا یک سیگنال از در مربوطه به سمت BSI ارسال میشود. سپس BSI آن را تجزیهوتحلیل کرده و متناسب با آن رله قفلکن یا بازکن را فعال میکند. ادامه مسیر مانند حالت قبل خواهد بود. شکل 5 این مسیر را نشان میدهد.
A- برق مثبت 12 B- برق منفی C- سیگنال منفی از کلید واحد روی در
شکل 5- مسیر جریان برق در زمان باز کردن قفل با کمک کلید روی در راننده
بر اساس شکل 5 هنگامی سوئیچ در راننده به سمت باز کردن قفل چرخانده میشود جریان منفی از پایه 6 مجموعه قفل در سمت راننده خارج میشود. این سیگنال به پایه 5 کانکتور 40 پایه سفید BSI میرسد و واحد BSI را از فرمان جدید مطلع میکند. واحد BSI شرایط موجود را بر اساس فرمان دریافت شده از واحد در بررسی میکند و در صورت لزوم فرمان باز شدن قفل درها را صادر میکنند برای این کار بوبین رله RL5B را فعال کرده در نتیجه جریان برق مثبت از طریق پلاتین این رله و پایه 13 (کانکتور 16 پایه خاکستری) به سمت تمامی پمپهای در ارسال میشود. منفی محرکهای پمپ در نیز از طریق پایه 15 (کانکتور 16 پایه خاکستری) BSI تأمین میشود.
در پژو ۲۰۶ مالتیپلکس، باز و بسته کردن درب با استفاده از کلید فیزیکی (داخل قفل درب راننده)، فرآیندی متفاوت از ریموت دارد و مستقیماً با لایههای امنیتی شبکه در ارتباط است:
تحریک میکروسوئیچ: با چرخاندن کلید در قفل درب راننده، یک میکروسوئیچ داخلی وضعیت را حس کرده و سیگنال زمین (Ground) را به سمت یونیت BSI ارسال میکند.
تشخیص در شبکه: یونیت BSI این تغییر ولتاژ را به عنوان فرمان قفل یا باز شدن کل خودرو تفسیر میکند.
فعالسازی رلهها: BSI فرمان را به رلههای قفل مرکزی (که داخل خود یونیت BSI تعبیه شدهاند) صادر میکند تا تمام پمپها به صورت همزمان عمل کنند.
طبق نقشه سیمکشی درب ۲۰۶ سیمهای مربوط به میکروسوئیچ قفل درب راننده معمولاً به کانکتورهای خاکستری یا مشکی BSI وارد میشوند. هرگونه قطعی در این مسیر باعث میشود که قفل مرکزی فقط برای درب راننده عمل کند و سایر دربها واکنشی نشان ندهند.
توجه کنید، داخل واحد قفل در سمت راننده و شاگرد دو کلید ترسیم شده است یکی مخصوص سوئیچ و برای قفلکردن یا باز کردن است و دیگری بهعنوان کلید لای دری عمل میکند. اطلاعات کلیدهای لای در نیز از طریق همان پایه 6 کانکتور (6 پایه قهوهای) قفل در سمت راننده به BSI ارسال میشود. به عبارت سادهتر چه در راننده از حالت قفل خارج شود و چه در باز شود. واحد BSI از یکپایه سیگنال منفی دریافت میکند؛ اما تفاوت در آنجا است که هنگامی که قفل در باز میشود سیگنال ارسالی زمان کوتاهتری خواهد داشت؛ چون بعد از باز شدن قفل در سوئیچ برای خارجشدن به حالت اول خود برگردانده میشود. اما هنگامی که در را باز میکنند تا زمانی که در باز است سیگنال منفی به BSI ارسال میشود. همین تفاوت بعلاوه وضعیت قبلی پمپ درها سبب میشود BSI تشخیص دهد در باز است و یا قفل در باز شده است. در زمان باز بودن در از طریق شبکه VAN Body به یونیت پشت آمپر اطلاع داده میشود که لامپ هشداری باز بودن در را روشن کند. بعلاوه فرمان زدن فلاشر (یک یا دو بار) نیز از طریق BSI صادر میشود.
در مقالههای بعدی چند مدار قفل مرکزی دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در نهایت به عیبیابی این سیستم پرداخته میشود.
نویسنده: مهندس بهروز خطیبی
