تفاوت سمند مالتی‌پلکس با معمولی و سخنگو چیست؟ نحوه تشخیص و معرفی کامل شبکه MUX و ECO MUXECO MUX

ساده‌ترین راه تشخیص سمند مالتی‌پلکس از نسخه معمولی یا سخنگو، بررسی پنل وسط داشبورد و جعبه فیوز است: سمند مالتی‌پلکس فاقد پنل گویای سخنگو بوده و تمام هشدارها (مانند باز بودن درب یا کمربند) روی نمایشگر دیجیتال کیلومترشمار نمایش داده می‌شود، در حالی که تعداد فیوزهای جعبه فیوز نیز به‌شدت کاهش یافته و جای خود را به نودهای مرکزی مانند CCN داده است. استفاده از شبکه در خودروهای داخلی به یک استاندارد مدرن تبدیل شده و ما پیش از این در مقالات مالتی پلکس ۲۰۶ فرانسه و مالتی پلکس ۲۰۶ ایرانی به تفصیل در مورد روند ورود این تکنولوژی به ایران صحبت کردیم. در این مقاله، ضمن پاسخ کامل به این سوال، به کالبدشکافی اجزای شبکه ماکس (MUX) و اکو ماکس (EcoMux) محصول شرکت کروز در خودروی سمند خواهیم پرداخت.

سیستم مالتی پلکس سمند چیست؟ (تاریخچه و معرفی)

پروژه فاز صفر شروع محلی سازی مالتی پلکس در خودروهای داخلی بود. این پروژه با اضافه کردن چند نود دیگر در سمند MUX مورد استفاده قرار گرفت. فاز یک ایرانیزه کردن شبکه در پژو 206 نیز با تغییراتی در سمند ECO MUX مورد استفاده قرار گرفت. تغییرات در مالتی پلکس سمند ادامه پیدا کرد و نسل‌های بعدی مالتی پلکس روی این خودرو معرفی شدند. نسل SMS که توسط شرکت سازه پویش طراحی و معرفی شد. این شبکه در خودرو های سمند، سورن و دنا تقریباً از سال 1395 به بعد مورد استفاده قرار گرفته است.شکل 1 انواع مالتی پلکس سمند را نشان می‌دهد.

شکل 1- نسل‌های مختلف مالتی پلکس سمند

تفاوت سمند مالتی‌پلکس با معمولی و سخنگو؛ از کجا بفهمیم؟

برای بسیاری از مالکان خودروی سمند، تشخیص نوع سیستم برقی در نگاه اول دشوار است. ساده‌ترین راه برای این تشخیص، بررسی پنل مرکزی داشبورد و جعبه فیوز است. در مدل‌های سخنگو، یک پنل دارای کلیدهای شماره‌گیر و سیستم صوتی گویا در وسط داشبورد وجود دارد که وضعیت خودرو را اعلام می‌کند. اما در مقابل، خودروهای مجهز به سیستم مالتی پلکس (MUX یا ECO MUX) فاقد این پنل گویا هستند و تمامی هشدارهای خودرو (مانند باز بودن درب‌ها یا کمربند) مستقیماً روی نمایشگر دیجیتال داخل کیلومترشمار (صفحه آمپر) نمایش داده می‌شود. همچنین در سیستم‌های مالتی پلکس، تعداد فیوزها در جعبه فیوز به شدت کاهش یافته و جای خود را به نودهای مرکزی مانند CCN داده‌اند.

بررسی کامل سیستم مالتی پلکس MUX در سمند

همانطور که اشاره شد مالتی پلکس سمند MUX یکی از محصولات مشتق از فاز صفر پژو 206 است. البته تعداد نودها در این سیستم افزایش پیدا کرده است. شکل 2 سینوپتیک شبکه سمند MUX را نشان می‌دهد.

شکل 2- سینوپتیک شبکه MUX در سمند

همانطور که در شکل 2 قابل‌ مشاهده است. تعداد 5+1 نود در این شبکه قرار گرفته است. پروتکل‌های مورداستفاده در این مدل CAN-LS و CAN -HS است و باتوجه‌به اینکه در برخی از کتب و جزوات ارتباط به دستگاه دیاگ را جزء نودهای داخلی به شمار نمی‌برند؛ بنابراین فقط CAN-LS را به‌عنوان شبکه داخلی MUX شناسایی می‌کند. نودها مورداستفاده عبارت‌اند از:

• یونیت FN (Front Node) که مدیریت برق بدنه را بر عهده دارد. شکل 3 این نود را نشان می‌دهد.

شکل 3- نود FN در سمند MUX

• نود CCN (Central control Node) که یونیت مرکزی این شبکه است و باتوجه‌به اینکه بین CAN-LS و CAN – HS قرار گرفته است نود CCN علاوه بر اینکه یک کنترل یونیت در شبکه است، Gateway نیز به شمار می‌رود. شکل 4 نود CCN را نشان می‌دهد.

شکل 4- نود CCN در مالتی پلکس سمند ماکس

• نود ICN (Instrument Control Node) یا همان واحد پشت آمپر (صفحه نشان‌دهنده‌ها است) که داده‌های دریافتی را از طریق چراغ‌های هشداری و گیج‌ها به اطلاع راننده می‌رساند. شکل 5 این نود را نشان می‌دهد.

شکل 5- نود ICN در سمند ماکس

در کنار این سه نود اصلی دو کنترل یونیت دیگر نیز وارد شبکه داخلی خودرو سمند شده‌اند.

• نود DDN (Driver Door Node) است که در واقع کنترل یونتی است که تجهیزات نصب شده روی در سمت راننده مانند شیشه‌بالابر و آینه جانبی گرم‌کن آینه، پمپ قفل در راننده و چراغ‌راهنما روی آینده جانبی را مدیریت می‌کند. در شکل 6 این عضو نشان‌داده‌شده است.

شکل 6- نود DDN در مالتی پلکس سمند ماکس

• نود دیگر PDN (Passenger Door Node)  است که روی در سمت شاگرد قرار گرفته است. شکل 7 این نود را نشان می‌دهد.

شکل 7- نود PDN در سمند MUX

این نود هم مانند نود در راننده کنترل پمپ در، شیشه‌بالابر، آینه جانبی سمت شاگرد را بر عهده دارد. در کنار این 5 نود کانکتور OBDII نیز در هنگامی که دستگاه دیاگ از طریق آن به شبکه خودرو متصل می‌شود یک درگاه اتصال برای شبکه به شمار می‌رود.

آشنایی با شبکه ECO MUX سمند و تفاوت‌های آن

نسل دوم شبکه در خودرو سمند با نام ECO MUX شناخته می‌شود. شکل 8 سینوپتیک این نسل را نشان می‌دهد.

شکل 8- سینوپتیک شبکه سمند اکو ماکس

تعداد نودها در مالتی پلکس سمند اکو ماکس 5+1 است. همانطور که در شکل 8 نیز مشاهده می‌شود شبکه داخلی در این سیستم از دو پروتکل CAN-LS و CAN-HS بهره‌مند است. هم‌زمان ارتباط این شبکه با دستگاه دیاگ نیز از طریق پروتکل CAN-HS برقرار است.

نودهای در مالتی پلکس سمند اکو ماکس

• نود FCM (Front Control Module) را می‌توان معادل نود FN در سمند ماکس در نظر گرفت. شکل 9 این نود را نشان می‌دهد.

شکل 9- نود FCM در سمند اکو ماکس

•  نود BCM (Body control Module) است این نود CCN در نسل قبلی در نظر گرفت. مانند نود CCN وظیفه گذرگاه (Gateway) بودن را نیز این نود بر عهده دارد

شکل 10- نود BCM در مالتی پلکس سمند اکو ماکس

مدیریت نود BCM در اکو ماکس یا CCN در ماکس از نظر عمومی ساده شده، مدیریت BSI در پژو 206 فول ماکس فرانسوی است. نود ICN همانند سیستم قبلی است؛ بنابراین از شرح آن در اینجا خودداری می‌شود.
یکی از مهم‌ترین نودها که در این نسل اضافه شده است

• نود ECM (Engine control Module) یا همان نود موتور است.

ECU موتور یکی از مهم‌ترین نودها در ارتباط شبکه است که در نسل ماکس وجود نداشت به دلیل وجود ارتباط داده‌ها زیاد بین ECU موتور و سایر اجزا میتوان گفت اضافه‌شدن این یونیت به شبکه امری ضروری به نظر می‌رسید. باتوجه‌به اینکه شبکه ماکس و اکو ماکس تحت طراحی شرکت کروز است. یونیت موتور این شبکه را نیز شرکت کروز ارائه کرده است. شکل 11 نمونه‌ای از این یونیت موتور را نشان می‌دهد.

شکل 11- یونیت موتور اکو ماکس

آخرین نودی که در شبکه اکو ماکس استفاده شده است

• نود ABS است که در بازار به مجموعه نود و بلوک ABS نیز شناخته می‌شود. این بلوک اهمیت قرارگرفتن این نود در شبکه نیز همانند ECU موتور بالا است. شکل 12 این نود را نشان می‌دهد.

شکل 12- نود یا بلوک ABS در شبکه سمند

نسل‌های ماکس و اکو ماکس نسل‌های اولیه کاربری شبکه در خودروهای شرکت ایران‌خودرو به شمار می‌روند که دیگر استفاده نمی‌شوند. نسل آخری که در سمند مورداستفاده قرار گرفت محصول شرکت سازه‌گستر است که تحت عنوان شبکه مالتی پلکس SMS شناخته می‌شود، که در مقاله معرفی شبکه مالتی پلکس SMS به‌طور مجزا تشریح شده است. برای یادگیری عملی عیب‌یابی این نودها روی سمند و سایر خودروها، می‌توانید در دوره آموزش تعمیرات مالتی‌پلکس خودرو – برق شبکه ایمگ دانشگاه شریف شرکت کنید.

سوالات متداول

از کجا بفهمیم سمند ما مالتی‌پلکس است یا سخنگو یا معمولی؟

ساده‌ترین راه بررسی پنل وسط داشبورد و جعبه فیوز است. در سمند سخنگو، پنلی با کلید شماره‌گیر و سیستم صوتی گویا وجود دارد. در سمند مالتی‌پلکس این پنل وجود ندارد و هشدارها (مانند باز بودن درب یا کمربند) روی نمایشگر دیجیتال کیلومترشمار نشان داده می‌شود، و تعداد فیوزهای جعبه فیوز نیز به‌شدت کاهش یافته و جای خود را به نودهایی مثل CCN داده است.

مالتی‌پلکس MUX در سمند شامل چند نود است و کدامند؟

شبکه MUX در سمند دارای ۵+۱ نود است: FN (مدیریت برق بدنه)، CCN (نود مرکزی و Gateway)، ICN (واحد پشت آمپر)، DDN (مدیریت در راننده) و PDN (مدیریت در شاگرد)، به‌همراه کانکتور OBDII.

تفاوت نودهای شبکه ECO MUX با MUX در سمند چیست؟

در ECO MUX، نود FCM جایگزین FN و نود BCM جایگزین CCN شده است. مهم‌ترین تفاوت، اضافه‌شدن دو نود جدید ECM (نود موتور) و ABS است که در نسل MUX وجود نداشتند.

 نود CCN یا BCM در شبکه سمند چه نقشی دارد؟

نود CCN (در MUX) یا BCM (در ECO MUX) به‌عنوان نود مرکزی شبکه عمل می‌کند و چون بین پروتکل‌های CAN-LS و CAN-HS قرار دارد، وظیفه Gateway (دروازه ارتباطی) را نیز بر عهده دارد.

 شبکه‌های MUX و ECO MUX سمند محصول کدام شرکت هستند؟

هر دو شبکه MUX و ECO MUX محصول شرکت کروز هستند، در حالی که نسل بعدی (SMS) توسط شرکت سازه پویش طراحی و معرفی شده است.