موتور دلتا هیوندا با کد فنی G6BA یک موتور بنزینی ۶ سیلندر V شکل با حجم دقیق ۲۶۵۶ سی‌سی است که در ایران با نام «موتور ۶ سیلندر ۲۷۰۰ هیوندا» شناخته می‌شود و روی خودروهایی مثل سوناتا (نسل EF)، سانتافه، توسان و کیا اسپورتیج نصب شده است. این پیشرانه تنفس طبیعی دارد، با ۲۴ سوپاپ، میل‌سوپاپ دوبل (DOHC) و تایپت هیدرولیک کار می‌کند و بسته به مدل خودرو بین ۱۶۵ تا ۱۸۲ اسب بخار قدرت و حدود ۲۵۰ نیوتون‌متر گشتاور تولید می‌کند.
آنچه در این مقاله خواهید خواند...
در ادامه، مشخصات فنی کامل این موتور را از بلوکه سیلندر و سرسیلندر تا سیستم تایمینگ، روغن مناسب و حساسیت‌های رایج آن بررسی می‌کنیم. این اطلاعات را تیم فنی کارگاه‌های ایمگ در دانشگاه صنعتی شریف بر اساس مشخصات اعلامی سازنده و تجربه کارگاهی تعمیر این موتور گردآوری کرده است.
اگر می‌خواهید تعمیر موتورهای هیوندای را به‌صورت عملی یاد بگیرید، در دوره تعمیر موتور هیوندا و کیا ایمگ، تایم‌گیری، باز و بست سرسیلندر و عیب‌یابی موتورهای این برند روی موتور ۶ سیلندر لامبدا و موتور ۴ سیلندر تتا به‌صورت کارگاهی آموزش داده می‌شود.
تعمیر تخصصی موتور خودروهای هیوندای و کیا را به‌صورت عملی یاد بگیرید
با ارائه مدرک معتبر دانشگاه صنعتی شریف
در دوره تعمیر موتور هیوندای و کیا، تعمیر تخصصی موتورهای تتا و لامبدا را در کارگاه و روی موتور واقعی تمرین می‌کنید؛ از عیب‌یابی سیستم VVT و تایم‌گیری اصولی تا کار با دستگاه دیاگ و نرم‌افزار GDS. این دوره برای مکانیک‌ها و علاقه‌مندانی طراحی شده که می‌خواهند وارد بازار پرتقاضای تعمیر خودروهای کره‌ای شوند و مهارت خود را با آموزش کاملاً عملی، حرفه‌ای کنند.
مشاهده سرفصل‌ها و ثبت‌نام در دوره ←موتور دلتا هیوندا روی چه خودروهایی نصب شده است؟
پیشرانه دلتا یکی از شناخته‌شده‌ترین موتورهای مشترک هیوندای و کیا در ایران است و روی تعداد قابل توجهی از خودروهای وارداتی این دو برند نصب شده است. در بازار ایران، این موتور بیشتر با سوناتا (نسل EF)، سانتافه، هیوندای توسان و کیا اسپورتیج شناخته می‌شود و در بازارهای دیگر روی مدل‌هایی مثل کیا اپتیما (مجنتیس)، کیا اپیروس، هیوندای تراجت و هیوندای کوپه هم به کار رفته است.
کاربرد اصلی موتور دلتا در خودروهایی است که موتور آن‌ها به‌صورت عرضی نصب می‌شود، به‌ویژه خودروهای محرک جلو. ابعاد جمع‌وجور آرایش V شکل باعث شده این موتور ۶ سیلندر بدون مشکل در محفظه موتور سدان‌ها و شاسی‌بلندهای کوچک جای بگیرد.
جدول مشخصات فنی موتور دلتا G6BA
در جدول زیر، مشخصات کامل موتور دلتا با کد فنی G6BA آمده است. جزئیات هر بخش را در ادامه مقاله توضیح داده‌ایم.
| مشخصه | موتور دلتا G6BA |
|---|---|
| نام موتور | دلتا (Delta) با کد فنی G6BA |
| شرکت سازنده | هیوندا و کیا |
| سال طراحی | ۱۹۹۸ |
| سیکل کاری | اتو (چهارزمانه بنزینی) |
| تعداد سیلندر | ۶ |
| حجم موتور | ۲۶۵۶ سی‌سی |
| حداکثر توان | ۱۶۵ تا ۱۸۲ اسب بخار |
| حداکثر گشتاور | حدود ۲۵۰ نیوتون‌متر |
| توان حجمی | حدود ۶۸٫۵ اسب بخار بر لیتر |
| گشتاور حجمی | حدود ۹۴ نیوتون‌متر بر لیتر |
| قطر سیلندر | ۸۶٫۷ میلی‌متر |
| کورس حرکتی پیستون | ۷۵ میلی‌متر |
| نوع هندسه موتور | اورسکوئر (دورپسند) |
| نسبت تراکم | ۱۰ به ۱ |
| آرایش سیلندرها | V شکل |
| ترتیب احتراق | ۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶ |
| شروع شمارش سیلندرها | سمت سیستم تایمینگ، روی بانک یک |
| آلیاژ بلوکه سیلندر | آلومینیوم |
| آلیاژ سرسیلندر | آلومینیوم |
| تعداد سوپاپ | ۲۴ (۴ سوپاپ برای هر سیلندر) |
| نوع سیستم محرکه سوپاپ | DOHC (دو میل‌سوپاپ در هر سرسیلندر) |
| تنظیم‌کننده لقی سوپاپ | تایپت هیدرولیک |
| انتقال قدرت از میل‌لنگ به میل‌سوپاپ | تسمه دندانه‌دار و زنجیر |
| قطر سوپاپ هوا | ۳۲٫۱ میلی‌متر |
| قطر سوپاپ دود | ۲۷٫۵ میلی‌متر |
| باز شدن سوپاپ هوا | ۸ درجه قبل از نقطه مرگ بالا (در ارتفاع باز شدن ۱ میلی‌متری) |
| بسته شدن سوپاپ هوا | ۴۶ درجه بعد از نقطه مرگ پایین (در ارتفاع باز شدن ۱ میلی‌متری) |
| باز شدن سوپاپ دود | ۴۴ درجه قبل از نقطه مرگ پایین (در ارتفاع باز شدن ۱ میلی‌متری) |
| بسته شدن سوپاپ دود | ۶ درجه بعد از نقطه مرگ بالا (در ارتفاع باز شدن ۱ میلی‌متری) |
| نوع سیستم تنفسی | تنفس طبیعی |
| سوخت مصرفی | بنزین بدون سرب |
| سیستم سوخت‌رسانی | انژکتوری چندنقطه‌ای (MPFI) |
| گرانروی مناسب روغن | 5W-30 و 5W-40 |
| حجم روغن همراه با تعویض فیلتر | ۵٫۵ لیتر |
| سیستم خنک‌کاری | خنک‌شونده با مایع خنک‌کننده |
| استاندارد آلایندگی | یورو ۳ و یورو ۴؛ در ایران یورو ۵ |
| فناوری‌های به‌کاررفته | تایپت هیدرولیک، منیفولد متغیر (VIS) |
| وزن خشک (بدون مایعات) | ۱۴۸ کیلوگرم |
بلوکه سیلندر موتور ۲۷۰۰ هیوندا چه ویژگی‌هایی دارد؟
حجم کل موتور دلتا دقیقاً ۲۶۵۶ سانتی‌متر مکعب است و همین حجم نسبتاً بالا، توان رضایت‌بخشی برای این پیشرانه به همراه دارد. بلوکه سیلندر از آلیاژ آلومینیوم ساخته شده و سیلندرهای آن بوش دارند. شش سیلندر موتور در دو ردیف سه‌تایی و به شکل V کنار هم قرار گرفته‌اند و خنک‌کاری موتور با مایع خنک‌کننده انجام می‌شود.
ترتیب احتراق و شماره‌گذاری سیلندرها در موتور دلتا
ترتیب احتراق موتور دلتا به ترتیب شماره سیلندرهاست؛ یعنی سیلندرهای ۱، ۲، ۳، ۴، ۵ و ۶ به همین ترتیب جرقه می‌خورند. در این موتور سیلندر شماره ۱ در مجاورت سیستم تایمینگ و روی بانک یک قرار دارد و سیلندر شماره ۶ در سمت فلایویل و روی بانک دو است.
به بیان دیگر، بانک یک همان ردیف سمت چپ (با نگاه از جلوی موتور، یعنی سمت تایمینگ) است و سیلندرهای فرد را در خود دارد، و بانک دو ردیف سمت راست و شامل سیلندرهای زوج است. به همین دلیل احتراق در هر مرحله یک در میان بین دو بانک جابه‌جا می‌شود و در هر ۱۲۰ درجه چرخش میل‌لنگ، یک سیلندر احتراق دارد. دانستن این شماره‌گذاری هنگام خواندن کدهای خطای مربوط به بانک‌ها، تست کمپرس و تعویض کویل یا شمع اهمیت زیادی دارد.
شماره‌گذاری سیلندرها و بانک یک و دو در موتور ۶ سیلندر دلتا
چرا موتور دلتا اورسکوئر و دورپسند است؟
قطر هر سیلندر در حالت استاندارد ۸۶٫۷ میلی‌متر و کورس حرکتی پیستون ۷۵ میلی‌متر است. وقتی کورس از قطر سیلندر کوتاه‌تر باشد، موتور اصطلاحاً «اورسکوئر» (Oversquare) نامیده می‌شود؛ تعریف این اصطلاح و موارد مشابه را در مقاله اصطلاحات فنی موتورهای پیستونی توضیح داده‌ایم. کوتاه‌تر بودن کورس یعنی سرعت متوسط پیستون در دورهای بالا کمتر است و همین موضوع نشان می‌دهد موتور دلتا توانایی مناسبی در افزایش دور و کار در سرعت‌های بالا دارد.
سرسیلندر موتور دلتا و مکانیزم سوپاپ‌ها
سرسیلندرهای موتور دلتا هم از آلیاژ آلومینیوم ساخته شده‌اند و هر سرسیلندر ۱۲ سوپاپ دارد؛ یعنی به هر سیلندر دو سوپاپ هوا و دو سوپاپ دود اختصاص داده شده است. قطر سوپاپ هوا ۳۲٫۱ میلی‌متر و قطر سوپاپ دود ۲۷٫۵ میلی‌متر است.
باز و بسته کردن سوپاپ‌ها در هر سرسیلندر با دو میل‌سوپاپ مجزا برای سوپاپ‌های هوا و دود انجام می‌شود و در مجموع چهار میل‌سوپاپ در این موتور وجود دارد؛ ساختاری که با نام DOHC شناخته می‌شود و تفاوت آن با سایر طرح‌ها را در مقاله انواع مکانیزم حرکت سوپاپ بررسی کرده‌ایم. بادامک‌ها مستقیم روی تایپت‌های استکانی فشار می‌آورند و هیچ قطعه واسطه‌ای مثل اسبک در کار نیست؛ همین طراحی نقش مهمی در کم‌صدا بودن موتور دلتا دارد.
زمان‌بندی سوپاپ‌ها (در ارتفاع باز شدن ۱ میلی‌متری سوپاپ) هم به این صورت است: سوپاپ هوا ۸ درجه قبل از نقطه مرگ بالا باز و ۴۶ درجه بعد از نقطه مرگ پایین بسته می‌شود و سوپاپ دود ۴۴ درجه قبل از نقطه مرگ پایین باز و ۶ درجه بعد از نقطه مرگ بالا بسته می‌شود. بنابراین در حوالی نقطه مرگ بالا حدود ۱۴ درجه هم‌پوشانی سوپاپ‌ها وجود دارد که به تخلیه بهتر گازهای سوخته و پر شدن کامل‌تر سیلندر کمک می‌کند.
نسبت تراکم ۱۰ به ۱ در موتور دلتا چطور به دست می‌آید؟
حجم مفید هر سیلندر از تقسیم حجم کل موتور بر تعداد سیلندرها به دست می‌آید که حدود ۴۴۲٫۷ سانتی‌متر مکعب است (۲۶۵۶ تقسیم بر ۶). حجم اتاق احتراق این سرسیلندر، با احتساب حجمی که تاج پیستون اشغال یا اضافه می‌کند، حدود ۴۹ سانتی‌متر مکعب است. با تقسیم مجموع این دو حجم (حدود ۴۹۱٫۷) بر حجم اتاق احتراق، نسبت تراکم ۱۰ به ۱ به دست می‌آید؛ عددی متعادل برای یک موتور تنفس طبیعی.
آیا موتور دلتا فیلرگیری لازم دارد؟
خیر. در سرسیلندر موتور دلتا از تایپت هیدرولیک استفاده شده است تا لقی سوپاپ‌ها همیشه به‌صورت خودکار تنظیم شود؛ بنابراین برخلاف موتورهایی که به فیلرگیری سوپاپ نیاز دارند، در این موتور تنظیم لقی سوپاپ لازم نیست.
تایپت هیدرولیک تماس دائم و بدون فشار بین دایره مبنای بادامک و تایپت را حفظ می‌کند؛ به همین دلیل می‌توان گفت لقی سوپاپ‌ها همواره صفر است. نتیجه این است که نه سوپاپ باز می‌ماند و نه بخشی از کورس باز شدن سوپاپ هدر می‌رود و موتور در همه دماها و دورهای کاری راندمان بهتری دارد. همچنین به خاطر همین تماس دائم، صدایی ناشی از کم یا زیاد بودن لقی سوپاپ‌ها از سرسیلندر شنیده نمی‌شود.
برش سرسیلندر DOHC و تماس مستقیم بادامک با تایپت هیدرولیک
تسمه تایم موتور دلتا؛ ترکیب تسمه و زنجیر
انتقال نیرو از میل‌لنگ به میل‌سوپاپ‌ها در موتور دلتا به‌صورت ترکیبی و با تسمه و زنجیر انجام می‌شود. تسمه تایم در بیرون موتور، نیرو را از میل‌لنگ به میل‌سوپاپ‌های هوا منتقل می‌کند که به سمت مرکز موتور قرار دارند. داخل هر سرسیلندر هم یک زنجیر کوتاه، نیرو را از میل‌سوپاپ هوا به میل‌سوپاپ دود می‌رساند. تسمه تایم علاوه بر میل‌سوپاپ‌های هوا، واترپمپ را هم به حرکت درمی‌آورد.
به دلیل وجود چهار میل‌سوپاپ، یک تسمه و دو زنجیر، عملیات تایم‌گیری، تعویض تسمه تایم و تنظیم کشش آن در این موتور نکات کلیدی خودش را دارد و حتماً باید توسط افراد مجرب و آموزش‌دیده انجام شود.
تسمه تایم برای میل‌سوپاپ‌های هوا و زنجیر کوتاه برای میل‌سوپاپ‌های دود
زمان تعویض تسمه تایم سوناتا ۲۷۰۰
تسمه تایم موتور دلتا ۲۱۹ دندانه دارد. پیشنهاد می‌شود این تسمه هر ۴۰ تا ۶۰ هزار کیلومتر یا حداکثر هر سه سال، همراه با تسمه سفت کن و هرزگردها و به‌صورت کامل با قطعات اصلی تعویض شود. پاره شدن یا جهش تسمه تایم در این موتور می‌تواند به برخورد سوپاپ و پیستون و خسارت‌های سنگین منجر شود؛ بنابراین صرفه‌جویی در هزینه این قطعات اصلاً منطقی نیست.
