موتور لامبدا (Lambda) یک پیشرانه بنزینی ۶ سیلندر با آرایش V شکل از شرکت هیوندای است که از سال ۲۰۰۴ توسعه یافت و با حجمهای ۳ تا ۳.۸ لیتر و توانی بین ۲۳۰ تا ۳۰۰ اسب بخار در خودروهایی مانند هیوندای آزرا، سانتافه، سوناتا و کیا اوپیروس به کار رفته است. بلوکه سیلندر و سرسیلندر این موتور از آلومینیوم ساخته شده، هر سیلندر ۴ سوپاپ دارد و نیروی میللنگ با دو زنجیر تایم مجزا به میلبادامکها منتقل میشود.
آنچه در این مقاله خواهید خواند...
پیشرانه لامبدا یکی از متداولترین موتورهای ۶ سیلندر هیوندای است که در بازار ایران هم رواج زیادی دارد. نسخههای متفاوتی از این موتور تولید شده که همگی به دو دسته کلی لامبدا ۱ و لامبدا ۲ تقسیم میشوند و با کدهای فنی مانند G6DA و G6DB به تولید رسیدهاند. در بین همه نسخهها، نمونههای G6DA، G6DB، G6DC، G6DH و بهندرت G6DJ در ایران رواج یافتهاند؛ به همین دلیل تمرکز این مقاله روی همین نسخههاست. ساختمان اصلی همه این نسخهها یکسان است و روند تعمیراتی مشابهی دارند، بنابراین اگر میخواهید ساختار، تایمگیری و تعمیر این موتور را بهصورت عملی و کارگاهی یاد بگیرید، دوره آموزش تعمیر موتور هیوندای و کیا مسیر مناسبی برای شروع است.
موتور ۶ سیلندر لامبدا هیوندای
تعمیر تخصصی موتور خودروهای هیوندای و کیا را بهصورت عملی یاد بگیرید
با ارائه مدرک معتبر دانشگاه صنعتی شریف
در دوره تعمیر موتور هیوندای و کیا، تعمیر تخصصی موتورهای تتا و لامبدا را در کارگاه و روی موتور واقعی تمرین میکنید؛ از عیبیابی سیستم VVT و تایمگیری اصولی تا کار با دستگاه دیاگ و نرمافزار GDS. این دوره برای مکانیکها و علاقهمندانی طراحی شده که میخواهند وارد بازار پرتقاضای تعمیر خودروهای کرهای شوند و مهارت خود را با آموزش کاملاً عملی، حرفهای کنند.
مشاهده سرفصلها و ثبتنام در دوره ←موتور لامبدا در کدام خودروها استفاده شده است؟
هیوندای و کیا پیشرانه لامبدا را در خودروهای سواری بزرگ و شاسیبلندهای خود به کار بردهاند. از جمله خودروهایی که از این پیشرانه استفاده کردهاند میتوان به هیوندای آزرا، سانتافه، سوناتا و جنسیس و همچنین کیا اوپیروس، کادنزا و K9 اشاره کرد. حضور همین خودروها در بازار ایران باعث شده موتور لامبدا برای تعمیرکاران خودروهای کرهای یکی از موتورهای آشنا و پرکار باشد.
نسخههای مختلف این پیشرانه از نظر حجم، نوع تنفس، سیستم سوخترسانی و تکنولوژیهای به کار رفته با هم تفاوت دارند، اما ساختمان اصلی همه آنها یکسان است. به همین دلیل کسی که یک نسخه از لامبدا را بهخوبی بشناسد، با تعمیر نسخههای دیگر هم مشکل چندانی نخواهد داشت.
تفاوت موتور لامبدا ۱ و لامبدا ۲ چیست؟
نسخههای نسل اول لامبدا، یعنی G6DA و G6DB، از سال ۲۰۰۴ طراحی شدند. در این نسخهها سیستم تایمینگ متغیر سوپاپ (VVT) فقط روی میلبادامکهای هوا نصب شده و سوخترسانی از نوع انژکتوری چندنقطهای در مانیفولد هوا است. نسل دوم، یعنی G6DC (طراحی ۲۰۰۹) و G6DH (طراحی ۲۰۱۱)، سیستم VVT را روی هر چهار میلبادامک هوا و دود دارد و از سیستم طول متغیر مانیفولد هوا (VIS) هم بهره میبرد. نسخه G6DH علاوه بر اینها از پاشش مستقیم سوخت یا GDI استفاده میکند. بیشتر نسخههای لامبدا تنفس طبیعی دارند و تعدادی از آنها هم با توربوشارژر هوا را وارد سیلندر میکنند.
| ویژگی | لامبدا ۱ | لامبدا ۲ |
|---|---|---|
| نسخههای رایج در ایران | G6DA و G6DB | G6DC و G6DH |
| سال طراحی | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۹ (G6DC) و ۲۰۱۱ (G6DH) |
| سیستم VVT | فقط میلبادامکهای هوا | میلبادامکهای هوا و دود |
| مانیفولد متغیر (VIS) | ندارد | دارد |
| سیستم سوخترسانی | انژکتوری چندنقطهای (MPI) | MPI در G6DC و پاشش مستقیم (GDI) در G6DH |
| استاندارد آلایندگی | یورو ۳، یورو ۴ و یورو ۵ | یورو ۵ |
بلوکه سیلندر موتور لامبدا چه مشخصاتی دارد؟
بلوکه سیلندر موتور لامبدا از جنس آلومینیوم است و ۶ سیلندر را با آرایش V شکل در خود جای داده است. سیلندرها با تکنولوژی بوش تر ساخته شدهاند و توسط آب یا مایع خنککننده مخصوص خنک میشوند. حجم کل این پیشرانه بسته به قطر داخلی سیلندر و شعاع میللنگ از ۳۰۰۰ تا ۳۸۰۰ سیسی متفاوت است.
موتور لامبدا در چه حجمهایی تولید شده است؟
همه نسخههای این پیشرانه از نظر حجم به ۴ دسته تقسیم میشوند که مشخصات هر کدام در جدول زیر آمده است:
| حجم نامی | حجم دقیق | قطر سیلندر | کورس پیستون |
|---|---|---|---|
| ۳ لیتر | ۲۹۹۹ سیسی | ۹۲ میلیمتر | ۷۵.۲ میلیمتر |
| ۳.۳ لیتر | ۳۳۴۲ سیسی | ۹۲ میلیمتر | ۸۳.۸ میلیمتر |
| ۳.۵ لیتر | ۳۴۷۰ سیسی | ۹۲ میلیمتر | ۸۷ میلیمتر |
| ۳.۸ لیتر | ۳۷۷۸ سیسی | ۹۶ میلیمتر | ۸۷ میلیمتر |
با توجه به جدول بالا، هیوندای از دو سایز برای قطر سیلندر (۹۲ و ۹۶ میلیمتر) و سه سایز برای کورس پیستون (۷۵.۲، ۸۳.۸ و ۸۷ میلیمتر) استفاده کرده و از ترکیب این متغیرها با یکدیگر، چهار حجم مختلف به وجود آمده است.
چرا موتور لامبدا یک موتور دورساز (اوراسکوئر) است؟
در همه نسخههای لامبدا، قطر سیلندر بیشتر از کورس پیستون است. به موتوری با این هندسه «اوراسکوئر» (Over Square) گفته میشود که نشانه دورساز بودن موتور است. به بیان دیگر، موتور لامبدا توانایی شتابگیری مطلوب و کارکرد در دورهای بالا را دارد و بخش زیادی از توان خود را در دورهای بالای موتور تحویل میدهد.
ترتیب احتراق و شمارهگذاری سیلندرهای موتور لامبدا چگونه است؟
ترتیب احتراق موتور لامبدا بهصورت ۱-۲-۳-۴-۵-۶ است. در این موتور، سیلندر شماره ۱ در مجاورت سیستم تایمینگ و روی بانک یک قرار دارد و سیلندر شماره ۶ در سمت فلایویل و روی بانک دو واقع شده است. به بیان دیگر، بانک یک یا همان ردیف سمت چپ (از جلوی موتور) شامل سیلندرهای فرد و بانک دو یا همان ردیف سمت راست شامل سیلندرهای زوج است. دانستن این شمارهگذاری هنگام عیبیابی کوئلها، انژکتورها و خواندن کدهای خطای مربوط به هر بانک اهمیت زیادی دارد.
شمارهگذاری سیلندرها در موتور لامبدا
سرسیلندر و سیستم تایمینگ موتور لامبدا چه ویژگیهایی دارد؟
برای ساخت سرسیلندرهای این پیشرانه نیز از آلیاژ آلومینیوم استفاده شده است. همه نسخههای لامبدا ۲۴ سوپاپ دارند؛ یعنی به هر سیلندر ۴ سوپاپ اختصاص داده شده است. بسته به نسخه پیشرانه، سیستم تایمینگ متغیر سوپاپ فقط روی میلبادامکهای هوا یا روی میلبادامکهای هوا و دود نصب شده است. نسبت تراکم و حجم اتاق احتراق نیز بسته به نسخه متفاوت است، اما بهطور کلی حجم اتاقک احتراق این پیشرانه بین ۸۹ تا ۱۰۰ سانتیمتر مکعب است.
مکانیزم محرکه همه سوپاپهای دود و هوا در این موتور از نوع دو میلبادامک روی سر (DOHC) و بهصورت مستقیم است و از هیچ اهرمبندی استفاده نشده است؛ این طراحی تأثیر مثبتی در کاهش صدای موتور دارد. برای آشنایی بیشتر با این طراحی، مقاله انواع مکانیزم حرکت سوپاپ را بخوانید.
زنجیرهای تایم مجزای دو بانک موتور لامبدا
چرا تایمگیری موتور لامبدا کار حساسی است؟
در پیشرانه لامبدا برای انتقال نیرو از میللنگ به میلبادامکها از دو زنجیر مجزا برای بانکهای یک و دو استفاده شده است. اویل پمپ این موتور نیز نیروی خود را با زنجیر از میللنگ دریافت میکند. وجود ۴ میلبادامک مجزا و دو زنجیر تایم باعث شده تایمگیری این پیشرانه کار حساسی باشد و به تسلط کافی نیاز داشته باشد.
لقی سوپاپ در موتور لامبدا چگونه تنظیم میشود؟
در پیشرانههای لامبدا، مانند پیشرانههای تتا، تنظیم لقی سوپاپ با تایپتهایی با ضخامت متفاوت انجام میشود و موتور از هیچ سیستم تنظیمکننده خودکاری بهره نمیبرد. این سیستم با نام تایپت استکانی بدون شیم (Shimless Bucket Tappet) نیز شناخته میشود. ضخامت هر تایپت استکانی روی خود آن درج شده و تعمیرکار با اندازهگیری لقی، تایپت مناسب را جایگزین میکند. عملیات فیلرگیری این موتور هم به تخصص کافی نیاز دارد.
تایپتهای استکانی با ضخامت متفاوت
قدرت موتور لامبدا چند اسب بخار است؟
نسخههای مختلف پیشرانه لامبدا توانی بین ۲۳۰ تا ۳۰۰ اسب بخار تولید میکنند که ارتباط مستقیمی با حجم مفید و تکنولوژیهای به کار رفته در هر نسخه دارد. در میان نسخههای رایج در ایران، G6DB با ۲۳۳ تا ۲۵۹ اسب بخار کمتوانترین و G6DH با ۲۸۲ تا ۳۰۰ اسب بخار پرقدرتترین نسخه است. جالب اینکه G6DH و G6DB هر دو حجم ۳۳۴۲ سیسی دارند و اختلاف توان آنها از تکنولوژیهایی مثل پاشش مستقیم سوخت، VVT روی هر چهار میلبادامک و مانیفولد متغیر ناشی میشود. توان، گشتاور و توان حجمی هر نسخه در جدول مشخصات فنی انتهای مقاله آمده است.
روغن مناسب موتور لامبدا چیست و چند لیتر روغن میخورد؟
روغن پیشنهادی برای همه نسخههای پیشرانه لامبدا گرید 5W30 یا 5W40 دارد. از نظر کیفیت هم توصیه میشود حتماً از روغنهای تمامسنتتیک (Full Synthetic) استفاده شود. با توجه به شرایط آبوهوایی ایران، روغن و فیلتر روغن این موتور باید همزمان و در بازه ۴ تا ۶ هزار کیلومتر کارکرد تعویض شوند. حجم روغن مورد نیاز این پیشرانه نیز بسته به نسخه بین ۵.۷ تا ۶.۵ لیتر است.
| نسخه موتور | گرانروی روغن | حجم روغن با تعویض فیلتر |
|---|---|---|
| G6DA | 5W30 | ۶ لیتر |
| G6DB | 5W30 یا 5W40 | ۶ لیتر |
| G6DC | 5W30 یا 5W40 | ۵.۷ لیتر |
| G6DH | 5W30 یا 5W40 | ۶.۵ لیتر |
سیستم سوخترسانی و هوارسانی موتور لامبدا چگونه کار میکند؟
سیستم سوخترسانی این پیشرانه عموماً از نوع پاشش چندنقطهای در مانیفولد هوا (MPI) است و برخی نسخهها، مانند G6DH، از تکنولوژی پاشش مستقیم یا GDI بهره میبرند. برای آشنایی با تفاوت این دو روش، مقاله سیستم سوخترسانی انژکتوری بنزینی را ببینید. در بخش هوارسانی هم بیشتر نسخهها تنفس طبیعی دارند و تعدادی از آنها با استفاده از توربوشارژر هوا را وارد سیلندر میکنند. دو تکنولوژی اصلی که در سیستمهای هوارسانی و سوپاپ این موتور به کار رفته، VVT و VIS هستند.
سیستم VVT در موتور لامبدا چه نقشی دارد؟
سیستم VVT زاویه باز و بسته شدن سوپاپها را وابسته به بار و دور موتور تغییر میدهد و تأثیر مثبتی در بهینه کردن توان و کاهش سوخت مصرفی دارد. بسته به نسخه پیشرانه، یا از دو سامانه VVT روی میلبادامکهای هوا استفاده شده (لامبدا ۱) و یا از چهار سامانه برای هر چهار میلبادامک (لامبدا ۲).
سیستم VIS یا مانیفولد متغیر در موتور لامبدا چیست؟
برخی نسخههای لامبدا در سیستم هوارسانی از سیستم طول متغیر مانیفولد یا همان VIS استفاده میکنند. این سیستم طول کانالهای ورودی هوا در مانیفولد را تغییر میدهد تا موتور در دورهای پایین و بالا به بیشینه توان و گشتاور ممکن برسد و توان در دورهای مختلف بهینهتر شود.
جدول مشخصات فنی نسخههای G6DA، G6DB، G6DC و G6DH
در جدول زیر همه مشخصات مربوط به نسخههای رایج موتور لامبدا در ایران بهصورت کامل ارائه شده است:
| نسخه موتور | G6DA | G6DB | G6DC | G6DH |
|---|---|---|---|---|
| شرکت سازنده | هیوندای و کیا | |||
| سال طراحی | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۱ | |
| سیکل کاری | اتو (Otto) | |||
| تعداد سیلندر | ۶ | |||
| حجم موتور | ۳۷۷۸ سیسی | ۳۳۴۲ سیسی | ۳۴۷۰ سیسی | ۳۳۴۲ سیسی |
| حداکثر توان | ۲۴۰ تا ۲۸۴ اسب بخار | ۲۳۳ تا ۲۵۹ اسب بخار | ۲۷۶ تا ۲۸۶ اسب بخار | ۲۸۲ تا ۳۰۰ اسب بخار |
| حداکثر گشتاور | ۳۴۳ تا ۳۶۹ نیوتنمتر | ۳۰۴ تا ۳۱۶ نیوتنمتر | ۳۳۶ تا ۳۴۸ نیوتنمتر | ۳۳۷ نیوتنمتر |
| توان حجمی | ۶۳ اسب بخار بر لیتر | ۶۹ اسب بخار بر لیتر | ۷۹ اسب بخار بر لیتر | ۸۴ اسب بخار بر لیتر |
| قطر سیلندر | ۹۶ میلیمتر | ۹۲ میلیمتر | ۹۲ میلیمتر | ۹۲ میلیمتر |
| کورس حرکتی پیستون | ۸۷ میلیمتر | ۸۳.۸ میلیمتر | ۸۷ میلیمتر | ۸۳.۸ میلیمتر |
| نوع هندسه موتور | اوراسکوئر (دورساز) | |||
| نسبت تراکم | ۱۰.۴ به ۱ | ۱۰.۴ به ۱ | ۱۰.۶ به ۱ | ۱۰.۵ به ۱ |
| آرایش سیلندرها | V شکل | |||
| ترتیب احتراق | ۱-۲-۳-۴-۵-۶ | |||
| سمت شروع شمارش سیلندرها | سمت سیستم تایمینگ، روی بانک یک | |||
| آلیاژ بلوکه سیلندر | آلومینیوم | |||
| آلیاژ سرسیلندر | آلومینیوم | |||
| تعداد سوپاپ | ۲۴ | |||
| نوع سیستم محرکه سوپاپ | DOHC (دو میلبادامک روی سر) | |||
| نوع تنظیمکننده لقی سوپاپ | تایپت با ضخامت متفاوت | |||
| انتقال نیرو از میللنگ به میلبادامک | زنجیر | |||
| قطر سوپاپ هوا | ۳۶ میلیمتر | |||
| قطر سوپاپ دود | ۳۱ میلیمتر | |||
| نوع سیستم تنفسی | تنفس طبیعی | |||
| سوخت مصرفی | بنزین بدون سرب | |||
| نوع سیستم سوخترسانی | انژکتوری چندنقطهای در مانیفولد (MPI) | پاشش مستقیم (GDI) | ||
| گرانروی مناسب روغن | 5W30 | 5W30 یا 5W40 | ||
| حجم روغن همزمان با تعویض فیلتر | ۶ لیتر | ۶ لیتر | ۵.۷ لیتر | ۶.۵ لیتر |
| نوع سیستم خنککننده | خنکشونده با آب (مایع خنککننده) | |||
| استاندارد آلایندگی | یورو ۳، یورو ۴ و یورو ۵ | یورو ۵ | ||
| تکنولوژیهای به کار رفته | سیستم VVT برای میلبادامکهای هوا | سیستم VVT برای میلبادامکهای هوا و دود، سیستم طول متغیر مانیفولد هوا (VIS) | ||
| وزن خشک (بدون مایعات خنککننده و روانکننده) | ۲۱۵ کیلوگرم | ۲۱۲ کیلوگرم | ۲۰۵ کیلوگرم | ۲۱۶ کیلوگرم |
همانطور که در جدول میبینید، با وجود تفاوت در حجم، توان و تکنولوژیها، اجزای اصلی مثل جنس بلوکه و سرسیلندر، تعداد سوپاپ، سیستم زنجیر تایم و روش تنظیم لقی سوپاپ در همه نسخهها مشترک است. یادگیری اصولی همین اجزای مشترک، پایه تعمیر همه نسخههای لامبداست.
تعمیر تخصصی موتور خودروهای هیوندای و کیا را بهصورت عملی یاد بگیرید
با ارائه مدرک معتبر دانشگاه صنعتی شریف
در دوره تعمیر موتور هیوندای و کیا، تعمیر تخصصی موتورهای تتا و لامبدا را در کارگاه و روی موتور واقعی تمرین میکنید؛ از عیبیابی سیستم VVT و تایمگیری اصولی تا کار با دستگاه دیاگ و نرمافزار GDS. این دوره برای مکانیکها و علاقهمندانی طراحی شده که میخواهند وارد بازار پرتقاضای تعمیر خودروهای کرهای شوند و مهارت خود را با آموزش کاملاً عملی، حرفهای کنند.
مشاهده سرفصلها و ثبتنام در دوره ←جمعبندی نهایی
موتور لامبدا پیشرانه ۶ سیلندر V شکل و تمامآلومینیومی هیوندای و کیاست که در چهار حجم ۳، ۳.۳، ۳.۵ و ۳.۸ لیتر تولید شده و نسخههای G6DA، G6DB، G6DC و G6DH آن در ایران رایجترند. هندسه اوراسکوئر این موتور را دورساز کرده و توان آن بسته به نسخه بین ۲۳۰ تا ۳۰۰ اسب بخار است. نسل اول لامبدا فقط روی میلبادامکهای هوا VVT دارد، در حالی که نسل دوم از VVT روی هر چهار میلبادامک، مانیفولد متغیر و در نسخه G6DH از پاشش مستقیم سوخت بهره میبرد. دو زنجیر تایم مجزا، چهار میلبادامک و تنظیم لقی سوپاپ با تایپتهای ضخامتدار باعث شده تعمیر این موتور به دانش و تسلط عملی نیاز داشته باشد. برای نگهداری درست هم استفاده از روغن تمامسنتتیک 5W30 یا 5W40 و تعویض همزمان روغن و فیلتر هر ۴ تا ۶ هزار کیلومتر توصیه میشود.
سوالات متداول
موتور لامبدا زنجیر تایم دارد یا تسمه تایم؟
موتور لامبدا زنجیر تایم دارد. در این موتور برای هر بانک یک زنجیر مجزا وجود دارد که نیروی میللنگ را به میلبادامکهای همان بانک منتقل میکند و اویل پمپ هم با زنجیر از میللنگ نیرو میگیرد.
ترتیب احتراق موتور لامبدا چیست؟
ترتیب احتراق موتور لامبدا ۱-۲-۳-۴-۵-۶ است. سیلندرهای فرد روی بانک یک و سیلندرهای زوج روی بانک دو قرار دارند و شمارهگذاری از سمت سیستم تایمینگ شروع میشود.
تفاوت موتور G6DH با G6DB چیست؟
هر دو موتور حجم ۳۳۴۲ سیسی دارند، اما G6DB از نسل اول لامبدا با سوخترسانی چندنقطهای (MPI) و VVT فقط روی میلبادامکهای هوا است و ۲۳۳ تا ۲۵۹ اسب بخار توان دارد. G6DH از نسل دوم است، پاشش مستقیم سوخت (GDI)، VVT روی هر چهار میلبادامک و مانیفولد متغیر دارد و توان آن به ۲۸۲ تا ۳۰۰ اسب بخار میرسد.
چه روغنی برای موتور لامبدا مناسب است؟
برای موتور لامبدا روغن تمامسنتتیک با گرید 5W30 یا 5W40 پیشنهاد میشود. حجم روغن بسته به نسخه بین ۵.۷ تا ۶.۵ لیتر است و در شرایط آبوهوایی ایران بهتر است روغن و فیلتر هر ۴ تا ۶ هزار کیلومتر با هم تعویض شوند.
آیا لقی سوپاپ موتور لامبدا هیدرولیکی تنظیم میشود؟
خیر. موتور لامبدا تنظیمکننده خودکار یا هیدرولیکی ندارد و لقی سوپاپها با تعویض تایپتهای استکانی با ضخامت متفاوت تنظیم میشود. ضخامت هر تایپت روی آن درج شده و انتخاب تایپت درست پس از فیلرگیری انجام میشود.
نویسنده: مهندس ابوالفضل مهدیزاده




























