کم شدن ناگهانی باد سرد و نیاز به شارژ مداوم گاز، نشاندهنده یکی از عیوب متداول یعنی وجود نشتی در مدار است. اما چگونه نشتی گاز کولر ماشین را پیدا کنیم؟ نشت یابی گاز کولر خودرو اولین و مهمترین قدم پیش از تعمیر است؛ چرا که نشتی علاوه بر کاهش مبرد، باعث ورود رطوبت و آسیب به کمپرسور میشود. تشخیص دقیق محل نشتی مهارتی است که تکنسینهای برق خودرو آن را بهعنوان بخشی از آموزش سیستم تهویه فرامیگیرند. در ادامه این مطلب از سیستم تهویه مطبوع خودرو، با انواع روشهای تست نشتی و نحوه استفاده از نشتگیرهای جدید آشنا خواهید شد.
آنچه در این مقاله خواهید خواند...
پس از انجام آزمایشهای فشار مدار و تشخیص کم بودن میزان گاز داخل مدار و یا وجود هوا یا رطوبت در مدار ضروری است قبل از شارژ مجدد مایع مبرد (گاز) کولر اقدام به نشتی یابی کرد در صورت وجود نشتی پس از رفع آن اقدام به شارژ کرد.
چگونه نشتی گاز کولر ماشین را پیدا کنیم؟
متناسب با تجهیزات در دسترس، روشهای مختلفی برای نشتی یابی وجود دارد.
- تزریق نیتروژن
- ایجاد فشار در مدار
- استفاده از نشتی یابی الکترونیکی
- ایجاد خلا در مدار
- روش UV
که بخش از آن در مقاله قبلی اشاره شد، در اینجا بهصورت کامل به این موارد اشاره میشود. (شکل 1)
شکل 1- روشهای نشت یابی مدار گاز کولر
در ایران عموماً روش افزایش فشار و یا ایجاد خلأ کاربری بیشتری دارد. روش تزریق نیتروژن نسبت به این دو روش دقت بیشتری دارد و بهتدریج در حال فراوان شدن است. در صورتی که مایع مبرد داخل مدار کاملاً تخلیه نشده باشد، کمپرسور کولر فعال میشود، روشهای استفاده از نشتی یاب الکترونیکی و UV نیز روشهای مناسبی هستند.
بدون درنظرگرفتن روش نشتی یابی و باتوجهبه اینکه مدار بین خروجی کمپرسور تا شیر انبساطی (یا اوریفیس) دارای فشار بالاتری است، طبیعی است که این مسیر ابتدا در نشتی یابی بررسی شود این مسیر شامل اجزا زیر است:
- کمپرسور
- اتصالات شیلنگ خروجی کمپرسور
- شیلنگ فشارقوی بین کمپرسور و کندانسور
- اتصالات سنسور فشار
- اتصالات ورودی و خروجی کندانسور
- کندانسور
- اتصالات ورودی و خروجی درایر یکی از نقاط حساس که معمولاً نشتی در آن رخ میدهد، محل اتصال درایر است؛ برای درک بهتر اهمیت این قطعه، مقاله درایر یا رطوبتگیر در مدار کولر خودرو را مطالعه کنید.
- شیلنگ خروجی درایر تا شیر انبساطی اگر پس از نشتیابی متوجه شدید فشار مدار غیرطبیعی است، احتمالاً مشکل از شیر انبساط است. جزئیات کامل را در عملکرد شیر انبساط کولر خودرو بخوانید.
بهاحتمال زیاد نشتی موردنظر در این مسیر پیدا میشود. در صورت عدم مشاهده، ضروری است مسیر کمفشار نیز مورد بررسی قرار گیرد.
نشت یاب گاز کولر خودرو چیست و چگونه استفاده میشود؟
یکی از ابزارهای مؤثر برای نشت یابی گاز کولر خودرو، نشتی یاب الکترونیکی است شکل 2 نمونههای از این دستگاه را نشان میدهد.
شکل 2- نمونههای از دستگاه نشتی یاب الکترونیکی
این دستگاهها را زمانی میتوان استفاده کرد که فشار داخل مدار از حدی پایینتر نباشد. به عبارت سادهتر اگر جرم گاز موجود در مدار در حدی باشد که در صورت نشتی توسط نوک گیرنده (Sniffer) احساس شود این دستگاه قابلاستفاده است. روش کار با این دستگاه به این صورت است که پس از روشنکردن موتور، سیستم کولر را نیز روشن میکنند. سپس نوک حسگر (اسنیفر) دستگاه را در اطراف مدار (به ترتیب ذکر شده) حرکت میدهند. (شکل 3 الی 7)
شکل 3- بررسی اورینگها در محل اتصالات مدار
شکل 4- بررسی نشتی در محل نصب سنسور فشار (مثلاً 206)
شکل 5- بررسی نشتی در کندانسور (رادیاتور جلوی)
شکل 6- بررسی نشتی اطراف کمپرسور
شکل 7- بررسی تمامی اورینگها و اتصالات
نشت یابی کولر خودرو با لامپ UV (ماوراء بنفش)
در این روش از ابزار مخصوص UV استفاده میشود که در شکل 8 نشاندادهشده است.
شکل 8- ست تجهیزات نشتی یابی با UV
برای نشتی یابی با کمک لامپ UV ، ضروری است ابتدا ماده مخصوص در مدار تزریق شود. (شکل 9)
شکل 9- تزریق ماده UV به مدار کولر
این ماده در اثر تابش نور ماورا بنفش که به نور سیاه معروف است (Black light) با چراغ مخصوص تابانده میشود، این نور اطراف را به رنگ تقریباً بنفش میکند اگر این نور به ماده تزریق شده بخورد به دلیل خاصیت فلورسنتی آن ماده به رنگ سبز دیده میشود. (شکل 10)
دوره مالتی پلکس خودرو با مدرک معتبر از دانشگاه شریف
پشتیبانی رایگان بعد از دوره
1- پارگی شیلنگ 2- نشتی در کندانسور 3- نشتی در محل اورینگ و اتصالات 4- نشتی کندانسور
شکل 10- بررسی نشتیهای مختلف با لامپ فرابنفش
نشت یابی کولر خودرو با گاز ازت (نیتروژن)
یکی دیگر از روشهای نشت یابی گاز کولر خودرو، تزریق گاز است. معمولاً گازهای CO2 ( دیاکسیدکربن ) یا گاز نیتروژن (ازت) برای تزریق در مدار استفاده میشود. اگرچه همانطور که اشاره شد در ایران گاهی از پمپ کردن هوا در مدار نیز برای نشتی یابی استفاده میشود. فشار متوسط بررسی بر اساس نوع گاز مبرد و حجم آن میتواند متفاوت باشد. اما محدود فشار حدود 150PSI (حدود 10 بار) برای این آزمایش مناسب است. (شکل 11)
شکل 11- تزریق گاز نیتروژن برای نشتی یابی در مدار
پس از اینکه فشار به حد توصیه شد میتوان ادامه مراحل را به چند روش انجام داد.
1- اجازه داد 15 الی 30 دقیقه بگذرد. بعد از آن فشار مدار بررسی شود. درصورتیکه افت در فشار مشاهده شد میتوان با کمک ابزار نشتی یا الکترونیکی بررسی کرد. (همانند تصاویر 3 الی 7)
2- مایع مخصوص به نقاط مختلف احتمالی اسپری کرد و حباب زدن آن نواحی را بررسی کرد.
شکل 12- نوعی اسپری مخصوص نشتیهای ریز مدار A/C
نشت یابی کولر خودرو با باد و روش ایجاد خلاء
یکی دیگر از روشهای نشت یابی گاز کولر خودرو ایجاد خلأ یا اصطلاحاً فشار منفی در مدار است. تقریباً تمامی دستگاههای شارژ خودکار گاز کولر از این روش در فرایند شارژ استفاده میکنند. روش کار به این صورت است که پس از تخلیه گاز (مایع مبرد) و روغن موجود در مدار، با استفاده از یک پمپ خلایی، فشار منفی در مدار ایجاد میکنند. شکل 13 نوعی دستگاه شارژ گاز کولر را نشان میدهد.
شکل 13- نوعی دستگاه شارژ گاز کولر خودرو
درصورتیکه پس از ایجاد فشار منفی به مدت 10 دقیقه این فشار بیش از 20 میلی بار تغییر کنند. نشانه وجود نشتی در مدار است. البته دستگاه شارژ اتوماتیک گاز کولر تا همین حد پیش میرود و تشخیص محل نشتی با استفاده از این روش دشوار است. اگر نشتی بزرگ باشد. صدای صوت کشیده کشیدهشدن سمت داخل شنیده خواهد شد. البته این روش نسبت به سایر روشها روش دقیقی برای تعیین محل نشتی به شمار نمیرود.
سوالات متداول
علت نشتی گاز کولر ماشین چیست؟
نشتی معمولاً در محل اورینگها، اتصالات شیلنگها، درایر و کندانسور رخ میدهد. مسیر فشارقوی بین کمپرسور تا شیر انبساطی بیشترین احتمال نشتی را دارد و در نشتیابی باید ابتدا این مسیر بررسی شود.
از کجا بفهمیم کولر ماشین نشتی دارد؟
کاهش ناگهانی سرمای کولر و نیاز مکرر به شارژ گاز از اصلیترین نشانهها هستند. در نشتیهای بزرگتر، صدای کشیده شدن هوا به داخل مدار هنگام ایجاد خلاء نیز شنیده میشود.
بهترین روش نشت یابی کولر خودرو کدام است؟
روش تزریق نیتروژن (ازت) دقیقترین روش نشتیابی است. اگر گاز کافی در مدار باقی باشد، نشتیاب الکترونیکی و لامپ UV نیز گزینههای مناسبی هستند. در ایران روش افزایش فشار و ایجاد خلاء رایجتر است.
آیا میتوان با کف صابون نشتی گاز کولر را پیدا کرد؟
این روش فقط نشتیهای بزرگ را نشان میدهد و نشتیهای ریز قابل تشخیص نیستند. همچنین احتمال نفوذ مایع صابون به داخل مدار وجود دارد که میتواند اورینگها را خشک کرده و زمینه نشتیهای بعدی را فراهم کند.
رفع نشتی گاز کولر ماشین چگونه انجام میشود؟
ابتدا باید محل دقیق نشتی با یکی از روشهای نشتیابی مشخص شود. پس از رفع نشتی، مدار باید تخلیه و دوباره شارژ گردد. شارژ مجدد گاز بدون رفع نشتی توصیه نمیشود، چرا که نشتی علاوه بر کاهش مبرد، باعث ورود رطوبت و آسیب به کمپرسور میشود.
نویسنده: مهندس بهروز خطیبی
تازههای آموزشی
