عیب‌یابی مالتی پلکس خودرو (سمند، پارس، ۲۰۶) چگونه انجام می‌شود؟

عیب‌یابی مالتی پلکس خودرو با ۴ گام اصلی انجام می‌شود: تست عمومی، به‌روزرسانی نودها، تست عملگر و بررسی پارامترها. تعمیرکاران برق خودرو در مواجهه با خودروهای مالتی‌پلکس اغلب با یک چالش مشترک روبرو می‌شوند: روش‌های سنتی عیب‌یابی اینجا جواب نمی‌دهند. اگر با سیستم مالتی پلکس آشنایی پایه‌ای دارید اما می‌خواهید عیب‌یابی را به‌صورت گام‌به‌گام و عملی یاد بگیرید، این مقاله برای شماست. از تست عملگر و بررسی پارامترها تا به‌روزرسانی نودها در سمند، پارس و پژو ۲۰۶ همهٔ مباحثی که در دوره آموزش تعمیرات مالتی پلکس خودرو – برق شبکه ایمگ دانشگاه شریف تدریس می‌شود را اینجا به‌صورت کاربردی مرور می‌کنیم. اگر به‌دنبال مشکلات برقی رایج سمند مالتی پلکس هستید، مستقیم به بخش مشکلات برقی سمند در انتهای مقاله بروید.

راهنمای گام‌به‌گام عیب یابی و رفع خطاهای شبکه مالتی پلکس

در سیستم‌های مالتی پلکس، بخشی از مدار به‌جای برق، پیام و داده منتقل می‌کند. شکل زیر تفاوت بین مدارهای شبکه‌ای و ساده را نشان می‌دهد.

1- مدار الکتریکی ساده 2- مدار دارای شبکه
A: بخش منبع برق B: بخش فرمان C: بخش سیم‌کشی الکتریکی D: بخش مصرف‌کننده E: بخش ارتباط شبکه

همانطور که در شکل بالا ملاحظه می‌شود در سیستم‌هایی که از تکنولوژی مالتی پلکس استفاده کردند. یک بخش به مدار اضافه شده است و آن بخش ارتباط شبکه‌ای است؛ بنابراین در هنگام عیب‌یابی، غیر از عیوب مرتبط با منبع برق، کلید فرمان دهنده، دسته سیم و مصرف‌کننده ممکن است مشکل از بخش مربوط ارتباط شبکه‌ای نیز باشد. در ظاهر با اضافه‌شدن یک بخش ممکن است به نظر برسد که عیب‌یابی مسیر دشوارتری را پیش رو خواهد داشت؛ اما در واقع ابزارهایی که در بخش شبکه در دسترس ما قرار دارد این فرایند را ساده‌تر خواهد کرد. در ادامه گام‌های عیب‌یابی بیان خواهد شد.

تست عمومی (Global Test)؛ اولین قدم در شناسایی کدهای خطا

یکی از روش‌های ساده بررسی اتوماتیک وجود خطاها و عیوب در مدار است. برخی دستگاه‌های عیب‌یاب این گزینه را در اختیار قرار می‌دهند. با استفاده از این گزینه بیشتر خطاهای موجود در بخش مالتی پلکس به‌صورت اتوماتیک مورد بررسی گرفته و اطلاع‌رسانی می‌شود. شکل زیر نمونه این منو را نشان می‌دهد.

همانطور که در شکل بالا مشاهده می‌شود در تست عمومی تک‌تک یونیت‌های شبکه (فقط یونیت‌های مالتی پلکس) مورد بررسی قرار می‌گیرند. مثلاً در این شکل یونیت com2000 که یونیت دسته چراغ در پژو 206 فرانسوی است هیچ خطایی و مشکلی ندارد. اما یونیت مدیریت موتور دارای مشکل است. این روش اگرچه مفید به نظر می‌رسد؛ اما معمولاً تعمیرکاران حرفه‌ای در شرایط خاص از این روش کمک می‌گیرند. عموماً با توجه شرح عیب از روش‌هایی که در ادامه می‌آید استفاده می‌کنند.

 به‌روزرسانی و دانلود نودها (Updating)؛ رفع باگ‌های نرم‌افزاری

شاید عنوان این گام عجیب به نظر برسد؛ اما انجام آن در بسیاری از خودروهای ایرانی ضروری به نظر میرد. باتوجه‌به اینکه استفاده از شبکه در خودروهای ایرانی چند سالی است که رایج شده، هنوز از نظر نرم‌افزاری مشکلات زیادی دارند به همین دلیل شرکت‌های سازنده بروز رسانی‌های متعددی برای یونیت‌ها فراهم می‌کنند. بسیاری از مشکلات و خرابی‌ها در خودروهای ایرانی ممکن است با یک بروز رسانی ساده حل شود. در مورد خودروهای خارجی این مورد کمتر رایج است

 تست عملگرها (Actuator Test)؛ اطمینان از سلامت نودها و تجهیزات

یکی از بهترین کارها در عیب یابی مالتی پلکس استفاده از تست عملگرها است. با کمک این گزینه در منو دستگاه عیب یاب می‌توانیم محدوده جستجو برای عیب را کوچک‌تر کنیم.

به‌صورت کلی باید بدانیم برای تست موردنظر باید از کدام مسیر وارد شویم.

بر اساس منو Diagbox شرکت پژو ، برای این آزمایش ابتدا وارد یونیت BSI شده سپس Acuator Test را انتخاب کرده و در نهایت از طریق منوی Lighting and signalling به منوی صفحه آزمایش بوق وارد می‌شویم

پس از فعال‌کردن گزینه مرتبط با بوق (Horn control) ، بررسی می‌کنیم آیا صدای بوق شنیده می‌شود یا خیر. در اینجا دو حالت ممکن است رخ بدهد یا بوق فعال می‌شود یا اینکه فعال نخواهد شد.

A: مسیر داده‌ها از دیاگ B: مسیر برق تغذیه

درصورتی‌که با تست عملگر بوق فعال شد و باتوجه‌به نحوه اتصال دستگاه دیاگ به خودرو که در شکل بالا نشان‌داده‌شده است. تمامی اجزا این مسیر شامل BSI – ارتباط شبکه‌ای بین BSI و BM34 – فیوزهای تغذیه – رله الکتریکی – تمامی سیم‌های مثبت و منفی تغذیه و خود بوق همه سالم هستند گزینه‌های باقی‌مانده عبارت خواهند بود از مشکل در ارتباط شبکه‌ای بین Com2000 و BSI – خرابی یونیت Com2000 و خرابی کلید مکانیکی بوق که در مرحله بعدی باید پارامترهای موردنظر بررسی قرار گیرد که به گام سوم می‌رویم.

اما اگر با تست عملگر برق فعال نشد احتمال خرابی در BSI – ارتباط شبکه‌ای بین BSI و BM34 – فیوزهای تغذیه – رله الکتریکی – تمامی سیم‌های مثبت و منفی تغذیه وجود دارد که در مرحله بعد پیشنهاد می‌شود همانند روش مطرح شده در مقاله عیوب دسته سیم و روش عیب‌یابی آنها از بررسی بخش‌های الکتریکی مانند فیوزها، رله‌ها – سلامت سیم‌های مثبت و منفی تغذیه و خود قطعه بوق مورد بررسی قرار گیرد. در صورت سالم‌بودن همه اجزا تنها یک ارتباط شبکه‌های بین BSI و BM34 باید به‌صورت مالتی پلکس بررسی شود.

 بررسی پارامترها (Parameter Measurement)؛ تحلیل داده‌های زنده شبکه

یکی دیگر از گزینه‌های در دسترس که به عیب‌یابی در مالتی پلکس کمک فراوانی می‌کند. بخش پارامترها یا داده‌های دریافتی است. با استفاده از این گزینه وضعیت موجود بخش‌های از مدار را می‌توان مورد بررسی قرار داد. برای این کار باید از طریق منو موردنظر به صفحه پارامتر مربوطه که در این مثال پارامتر کلید بوق است شکل زیر این مسیر را در دیاگ تخصصی پژو – سیتروئن نشان می‌دهد.

پس از اینکه مطابق شکل بالا در دستگاه دیاگ پارامتر موردنظر را پیدا کردیم. مدار مربوطه را فعال می‌کنیم که در این مثال کلید بوق را فشار می‌دهیم. در لحظه فشردن باید آن پارامتر تغییر را نشان دهد که یعنی از وضعیت غیرفعال (Inactive) به حالت فعال (Active) تبدیل شود. عدم تغییر این حالات نشان‌دهنده آن است که بخش مکانیکی کلید بوق دچار مشکل شده است که نیاز بررسی و تعمیر دارد. منو پارامتر (Paramameter) یا دیتاهای دریافتی (Data Input) بخش بزرگی از فرایند عیب‌یابی را تسهیل خواهد کرد.

 پیکره‌بندی (Configuration)؛ تنظیمات نهایی و شخصی‌سازی شبکه

ممکن است بعد از بررسی تمامی موارد مشکل پیدا نشود یا اینکه بعد از اعمال برخی تغییرات سیستم دچار مشکل شود. به‌عنوان‌مثال پس از نصب رادیو، دستگاه روشن نشود درحالی‌که با نصب آن روی خودرو دیگر به‌راحتی روشن شود و یا با تعویض تایر، سیستم ABS دچار مشکل شود. برای حل مواردی ازاین‌دست، لازم است گام چهارم نیز انجام شود که بررسی پیکره‌بندی، سفارشی‌سازی یا تعریف‌کردن انجام شود. در مورد عیب مطرح شده که عمل‌نکردن بوق است گزینه‌ای در بخش پیکره‌بندی ندارد. اما برای شکل زیر نمونه‌ای از تأثیرگذاری این بخش روی عملکرد سیستم الکتریکی را معرفی می‌کند.

در شکل بالا الگوی گیج سوخت تعریف می‌شود. تنظیم نادرست آن باعث می‌شود درجه سوخت درست نشان داده نشود.

آیا روش عیب یابی مالتی پلکس در خودروهای مختلف (پارس، سمند، ۲۰۶) متفاوت است؟

قطعاً هر خودرو از روش شبکه‌کردن مخصوص به خودش استفاده کرده است دانستن نوع خودرو در انتخاب استراتژی روش عیب‌یابی مؤثر است؛ اما آنچه در این مقاله آمد روش عمومی و تفکر برای عیب یابی مالتی پلکس است. اگر در پارس یا سمند با کار نکردن فن روبرو هستید، روش تست آن را در مقاله رله فن پژو ۴۰۵ و سمند ببینید؛ و اگر مطمئن نیستید خودروی شما مالتی پلکس است یا نه، نشانه‌های آن را در مقاله مالتی پلکس خودرو چیست بخوانید.

مشکلات برقی رایج سمند مالتی پلکس کدامند؟

سمند مالتی‌پلکس (سیستم SMS) به دلیل قدمت نسبی شبکه و حجم بالای تولید، مستعد بروز برخی مشکلات برقی تکرارشونده است؛ از جمله قطع‌وصل ارتباط شبکه‌ای بین نودها، نیاز به به‌روزرسانی نرم‌افزاری واحدهای کنترل، و خطاهای مرتبط با قفل مرکزی و شیشه‌بالابر که اغلب ریشه در مشکلات نرم‌افزاری دارند نه سخت‌افزاری. تشخیص دقیق این مشکلات نیازمند بررسی کد خطا با دستگاه دیاگ و طی همان ۴ گام عیب‌یابی (تست عمومی، به‌روزرسانی، تست عملگر، بررسی پارامتر) است که در این مقاله شرح داده شد.

سوالات متداول

 عیب‌یابی مالتی پلکس چگونه انجام می‌شود؟

عیب‌یابی مالتی پلکس در ۴ گام اصلی انجام می‌شود: تست عمومی (Global Test) برای شناسایی خودکار خطاها، به‌روزرسانی نرم‌افزاری نودها، تست عملگرها برای بررسی سلامت قطعات، و بررسی پارامترها برای تحلیل داده‌های زندهٔ شبکه. در صورت نیاز، پیکره‌بندی نهایی نیز انجام می‌شود.

مشکلات برقی رایج سمند مالتی پلکس چیست؟

مشکلات رایج سمند مالتی‌پلکس شامل قطع‌وصل ارتباط شبکه‌ای بین نودها، نیاز به به‌روزرسانی نرم‌افزاری، و خطاهای قفل مرکزی و شیشه‌بالابر است که با ۴ گام عیب‌یابی مالتی‌پلکس قابل تشخیص هستند.

 آیا روش عیب‌یابی مالتی پلکس در همهٔ خودروها یکسان است؟

اصول کلی عیب‌یابی (تست عمومی، به‌روزرسانی، تست عملگر، بررسی پارامتر) در همهٔ خودروهای مالتی‌پلکس یکسان است، اما جزئیات نقشهٔ شبکه و نام‌گذاری نودها بسته به خودرو (پارس، سمند، ۲۰۶) متفاوت است.