فارسی پلکس (مالتی پلکس ۲۰۶ ایرانی) چیست؟

فارسی پلکس نامی است که در بازار به شبکهٔ مالتی‌پلکس بومی‌سازی‌شدهٔ پژو ۲۰۶ در ایران داده شده است. این شبکه توسط خودروسازان داخلی و با هدف بهره‌مندی از مزایای تکنولوژی شبکه در تجهیزات الکتریکی توسعه یافت همان‌طور که در مقالهٔ «مالتی پلکس چیست؟» بررسی شد و تاکنون در دو نسل اصلی فاز صفر (MUX) و اکو ماکس (ECO MUX) عرضه شده است. در این مقاله، معماری دقیق شبکهٔ ۲۰۶ در این دو مدل لوکالیزه را بررسی می‌کنیم. بررسی سیستم‌هایی است که امروزه با نام فارسی پلکس در بازار شناخته می‌شوند و در مقابل نسخهٔ اصلی و غیر بومی‌سازی‌شدهٔ آن یعنی شبکه ۲۰۶ فرانسه (Full Mux) قرار می‌گیرند.

فارسی پلکس (شبکه ۲۰۶ ایرانی) چیست؟ بررسی انواع و نسل‌ها

پروژه مالتی پلکس ایرانی که در بازار با نام فارسی پلکس نیز شناخته می‌شود، از سال ۱۳۸۹ در ایران‌خودرو کلید خورد. این طرح با هدف بومی‌سازی شبکه ۲۰۶، در سال‌های ۹۰ و ۹۱ در قالب نسل‌های فاز صفر و فاز یک به تولید رسید. شکل 1 این دسته‌بندی را نشان می‌دهد.

شکل 1- انواع شبکه‌های مالتی پلکس پژو 206 نصب شده روی آن

همانطور که در شکل 1 نیز مشاهده از بین سه مدل مالتی پلکس پژو 206، دو نوع آن ایرانی است.

نسل اول فارسی پلکس؛ بررسی سیستم Mux (فاز صفر)

پروژه فاز صفر که در بازار به نام ماکس (MUX) نیز شناخته می‌شود. نسل اول مالتی پلکس ایرانی است. این نسل با تغییرات جزئی روی پژو 206، و رانا فاز صفر قابل‌مشاهده است. تعداد یونیت‌های شبکه یا همان نودها در این ساختار، 4+1 عدد است. شکل 2 انواع پروتکل‌های مورداستفاده در 206 فاز صفر را نشان می‌دهد.

شکل 2- پروتکل‌های مورداستفاده در 206 ماکس

همانطور که مشاهده می‌شود پروتکل مورداستفاده در این مدل کن سرعت پایین (Low speed CAN) و کن سرعت بالا (High speed CAN) است.بین نودهای داخلی از شبکه CAN -LS استفاده شده است. این مدل برای ارتباط با دستگاه عیب‌یاب از شبکه CAN-HS بهره‌مند است . شکل 3 سینوپتیک این مدل را نشان می‌دهد.

شکل 3- سینوپتیک مالتی پلکس پژو 206 فاز صفر

در شکل 2 نشان‌داده‌شده است که:

نودهای (Nodes) FN یعنی نود جلو (Front Node) — واحدی که کنترل تجهیزات الکتریکی جلوی خودرو مانند چراغ‌ها و بوق را بر عهده دارد.

CCN یا همان نود کنترل مرکزی (Central Control Node)

Imo یا واحد ایموبلایزر (Immunizer node) به‌صورت مستقیم با یکدیگر و با کانکتور OBDII از طریق پروتکل CAN High Speed به هم متصل شده‌اند.

واحد ICN یا نود پشت آمپر (Instrument Control Node)

نود CCN

نود FN نیز از طریق شبکه CAN Low speed شبکه متصل شده است.

1- CAN-HS ‌ 2- CAN-LS

شکل 4- نقشه شماتیک ارتباط با دستگاه عیب‌یاب در 206 فاز صفر

برای اینکه ارتباط داخلی بین نودها قابل‌ درک‌تر شود. یکی از نقشه‌های شماتیک 206 فاز صفر که هر سه نود در آن قرار دارند انتخاب شده است. تا نحوه ارتباط واقعی نودها نیز مشخص شود. شکل 5 نقشه شماتیک سیستم شارژ و استارت را نشان می‌دهد.

شکل 5- شماتیک سیستم شارژ و استارت و شبکه مالتی پلکس پژو 206 MUX

تصویر نودهای این شبکه در شکل 6 ملاحظه می‌شود.

شکل 6- تصویر اجزا اصلی شبکه 206 فاز صفر

تحلیل شبکه اکومکس (ECO MUX) در ۲۰۶ فاز یک

همانطور در تیتر مشخص است، تغییرات بعدی در سیم‌کشی مالتی پلکس پژو 206 ایرانیزه فاز 1 است که در بازار به طرح ECO MUX نیز شناخته می‌شود. این مدل 206 – رانا – سمند – سورن و پژو پارس قابل‌مشاهده است. این طرح توسط شرکت کروز طراحی شده است و تعداد نودها در آن نسبت به فاز صفر افزایش‌یافته است.
پروتکل‌های مورداستفاده در شبکه اکو ماکس نیز مانند نوع ماکس از نوع CAN-LS ‌ و CAN-HS است. شکل 7 سینوپتیک این مدل و جانمایی نودها را در آن نشان می‌دهد.

شکل 7- سینوپتیک و جانمایی نودها در 206 فاز یک

بر اساس شکل 7 اجزا شبکه CAN-HS (كن سرعت بالا) نودهای ABS‌، ECM ( ECU Motor) و كانکتور OBDII(انواع کانکتور دستگاه عیب‌یاب و روش‌های شناسایی آنها) هستند. CAN-HS از نظر سرعت در کلاس C طبقه‌بندی می‌شوند.

CAN سرعت پایین دارای نودهای بیشتر

نودهای FCM ‌ (Front Control module) يا همان نود جلو

نود MDF ‌ (Multifunction Display Node ) يا همان نود ساعت

نود ICN (Instrument Control Node) يا واحد پشت آمپر

نود BCM (Body Control Module) يا نود كنترل بدنه

نود HVAC (Heat & Ventilation Air-condition Control )‌یا واحد بخاری و کولر

شکل 8 تصاویر برخی از این نودها را نشان می‌دهد.

شکل 8- برخی از نودهای پژو 206 فاز 1

برای آشنایی بهتر با این نوع شبکه یکی از نقشه‌های شماتیک آن انتخاب و در شکل شماره 9 نشان‌داده‌شده است.

شکل 9- مدار نشان‌دهنده دمای مایع خنک‌کننده در 206 فاز یک

همانطور که در شکل 9 مشاهده می‌شود واحد BSM ازیک‌طرف به شبکه CAN-HS متصل است و از سمت دیگر به شبکه CAN -LS بنابراین می‌توان نتیجه گرفت كه احد BCM علاوه بر اینکه نود شبکه است وظیفه گذرگاه Gateway نیز در این خودرو بر عهده دارد.

یکی دیگر از نکاتی که در نقشه‌ها مشخص می‌شود نحوه ارتباط فیزیکی در شبکه است به‌عنوان مثال در ارتباط بین BCM و MFD و ICN گره اتصالی در دسته سیم وجود ندارد. بلکه این گره به کانکتور واحد MFD و يا خود نود MFD منتقل شده است. دانستن تفاوت این موضوع در روش عیب‌یابی بسیار مؤثر خواهد بود.

در این مقاله اجزا شبکه مالتی پلکس 206 ایرانی معرفی شد. در دوره‌ آموزش تخصصی مالتی پلکس خودرو ، در مجموعه ایمگ دانشگاه شریف روش بررسی و عیب یابی این خودروها به صورت عملی در کارگاه زیر نظر اساتید مجرب انجام می شود.

سوالات متداول

فارسی پلکس چیست؟

فارسی پلکس نام بازاری شبکهٔ مالتی‌پلکس بومی‌سازی‌شدهٔ پژو ۲۰۶ در ایران است که توسط ایران‌خودرو از سال ۱۳۸۹ توسعه یافت. این شبکه در دو نسل اصلی عرضه شده: فاز صفر (MUX) و فاز یک (ECO MUX)، که هر دو از پروتکل‌های CAN سرعت پایین و بالا استفاده می‌کنند.

تفاوت فاز صفر (MUX) و اکو ماکس (ECO MUX) در چیست؟

فاز صفر (MUX) نسل اول شبکهٔ فارسی پلکس با ۴+۱ نود (FN، CCN، ICN و واحد ایموبلایزر) است که به دلیل مشکلاتی مدت کوتاهی استفاده شد. اکو ماکس (ECO MUX) نسل بعدی و پیشرفته‌تر است که نودهای بیشتری (از جمله BCM و HVAC) دارد و علاوه بر ۲۰۶، در رانا، سمند، سورن و پژو پارس نیز به کار رفته است.

 نود جلو (FN) در ۲۰۶ چه وظیفه‌ای دارد؟

نود FN یا نود جلو (Front Node) واحدی است که کنترل تجهیزات الکتریکی جلوی خودرو مانند چراغ‌ها و بوق را بر عهده دارد و در هر دو نسل فارسی پلکس (فاز صفر و اکو ماکس) حضور دارد.

 شبکه ۲۰۶ ایرانی چه تفاوتی با ۲۰۶ فرانسه دارد؟

شبکهٔ ۲۰۶ فرانسه (Full Mux) از پروتکل‌های VAN و CAN و یونیت مرکزی BSI استفاده می‌کند، در حالی که فارسی پلکس (نسخهٔ ایرانی) از ابتدا با معماری متفاوتی طراحی شد و فقط از پروتکل‌های CAN سرعت بالا و پایین بهره می‌برد، بدون استفاده از شبکهٔ VAN.