رگلاژ ترمز دستی پراید، پژو ۴۰۵ و پارس – کفشکی و دیسکی

رگلاژ ترمز دستی یکی از مراحل مهم سرویس سیستم ترمز است که مستقیماً بر ایمنی خودرو تأثیر می‌گذارد. در خودروهای با ترمز کفشکی مثل پراید، رگلاژ از طریق پیچ تنظیم داخل کاسه چرخ انجام می‌شود، در حالی که در خودروهای با ترمز دیسکی مثل پژو پارس و ۲۰۶ این تنظیم به‌صورت اتوماتیک صورت می‌گیرد.
در مقاله انواع ترمز دستی به معرفی این مجموعه و عملکرد آن پرداخته شد و سپس در مقاله تنظیم و سرویس کابل ترمز دستی نکاتی درباره رگلاژ دسته و کابل ترمز دستی بیان شد. در این مقاله محل پیچ رگلاژ ترمز دستی پراید، روش رگلاژ از زیر ماشین، رگلاژ ترمز دستی پژو ۴۰۵ و پارس و تست سوئیچ برقی چراغ ترمز دستی توضیح داده می‌شود. قبل از شروع، بهتر است با اجزای ترمز دستی آشنا شوید تا بدانید پیچ رگلاژ دقیقاً کدام بخش را جابه‌جا می‌کند. این مهارت‌ها بخشی از آموزش‌های عملی دوره مکانیک خودرو ایمگ است.

رگلاژ ترمز دستی یعنی چه و چه زمانی لازم است؟

رگلاژ (réglage) یک کلمه فرانسوی است که معادل عبارت تنظیم کردن، سرویس کردن و اندازه‌گیری استفاده می‌شود. در خودرو زمانی که از کلمه رگلاژ صحبت می‌شود معمولاً منظور تنظیم کردن (فاصله) است.

رگلاژ ترمز دستی زمانی انجام می‌شود که با فعال‌کردن ترمز دستی عملکرد مناسبی از آن مشاهده نشود. شرح عملکرد مورد انتظار از ترمز دستی در انواع ترمز دستی آمده است. بخشی از رگلاژ کردن مربوط به تنظیمات حرکت دسته و کابل ترمزدستی است که در مقاله قبلی به آن اشاره شد. اما بخش عمده آن مربوط به تنظیمات ترمز دستی روی چرخ‌ها است.

انواع رگلاژ ترمز دستی: کفشکی و دیسکی

رگلاژ ترمز دستی روی چرخ‌ها به دو صورت کلی اتوماتیک و دستی انجام می‌گیرد. باتوجه‌به اینکه ترمز چرخ‌های عقب خودروهای قدیمی از نوع کفشکی (کاسه‌ای) و در خودروها امروزی مخصوصاً خودروهایی که دارای سیستم‌های ترمز بهتر مانند ABS یا EBS هستند از نوع دیسکی برای چرخ‌های عقب استفاده می‌کند و ترمز دستی روی چرخ‌های عقب نصب می‌شود.

رگلاژ ترمز کاسه‌ای پراید و پژو ۴۰۵

برای بالابردن راندمان ترمزهای کفشکی، بهتر است لقی حداقلی بین لنت و کاسه چرخ وجود داشته باشد. شکل 1

 1-کاسه چرخ 2- لنت کفشکی
شکل 1- اجزاء ترمز کفشکی

از طرفی به دلیل سایش لنت‌ها، مقدار لقی تنظیم شده، ثابت نمی‌ماند، بنابراین در بازه‌های زمانی سرویس، مجموعه ترمز نیاز به تنظیم مجدد دارد. قدیمی‌ترین روش رگلاژ ترمز دستی کفشکی استفاده از بادامک (پین خارج از مرکز) رگلاژ انجام می‌شود.

1- پین خارج از مرکز (بادامک) رگلاژ ترمز دستی کفشکی
شکل 2- نمونه رگلاژ ترمز دستی کفشکی قدیمی

عمل تنظیم ترمز دستی نوع کفشکی عموما از روش پیچ و مهره مطابق شکل 3 انجام میشود .

شکل 3- اهرم تنظیم‌کننده ترمز دستی

بسیاری از خودروها از اهرم تنظیم ترمز دستی (شکل 4) برای تنظیم خودکار ترمزهای اولیه (ترمز پایی هیدرولیک) استفاده می‌کنند.

شکل 4- اهرم تنظیم ترمز دستی

در صورت دستی بودن تنظیم ترمز، ابتدا در زیر خودرو، جک زده شده، پس از بلندشدن چرخ از زمین، پیچ تنظیم را می‌چرخانند تا کاسه چرخ با لنت‌ها تماس بگیرد. سپس کمی پیچ تنظیم را در جهت عکس پیچانده، در لحظه آستانه تماس لنت با کاسه چرخ، عمل تنظیم به پایان می‌رسد. بیشتر خودروها از یک روش برای رگلاژ اتوماتیک ترمز دستی کفشکی استفاده می‌کنند در این روش، به‌آرامی با دنده عقب حرکت کرده و اهرم ترمز دستی را بالا می‌کشیم. سپس با دنده مستقیم حرکت کرده دوباره اهرم ترمز دستی کشیده می‌شود، این عمل آن‌قدر تکرار می‌شود تا ترمز تنظیم شود. در شکل 5 چند نمونه از اهرم‌های تنظیم ترمز دستی نشان‌داده‌شده است.

شکل 5 – چند نمونه از اهرم‌های تنظیم ترمز دستی

رگلاژ ترمز دستی دیسکی پژو پارس و ۲۰۶

باتوجه‌به اینکه خودرو هایی که از ترمز دستی از نوع دیسکی استفاده میکنند نسبت به نوع کفشکی جدید تر میباشند . طراحی این نوع ترمز ها طوری است که تنظیمات ان به صورت اتوماتیک انجام شود.

مکانیزم ترمز دستی دیسکی در خودروها عموما از دو روش تبعیت میکند. شکل 6 و 7 این دو روش را نشان میدهد.

1- اورینگ 2- کالیپر 3- پیچ 4- اهرم اتصال به کابل ترمز دستی 5- مهره داخلی 6- لنت 7- دیسک 8- لنت 9- پیستون
شکل 6- مکانیزم ترمز دستی دیسکی از نوع پیچ و مهره

به‌عنوان‌مثال در خودرو 207 ترمز دیسکی نمونه‌ای از نوع پیچ‌ومهره است. اجزا و عملکرد این سیستم را در فیلم 4 مشاهده کنید

1- کالیپر ترمز 2- پیچ 3- اهرم ترمز دستی چرخ 4- ساچمه 5- سطح شیب‌دار تنظیم‌کننده 6- پیستون
شکل 7- مکانیزم ترمز دستی دیسکی از نوع ساچمه و سطح شیب‌دار

هر دو نوع اشاره شده از نوع تنظیم اتوماتیک هستند.

تست سوئیچ برقی چراغ ترمز دستی با مولتی‌متر

با روشن شدن خودرو در زمان فعال‌شدن ترمز دستی، چراغ هشدار ترمز دستی (شکل 8) روی صفحه هشدار دهنده جلوی راننده روشن می‌شود، برای روشن شدن چراغ هشدار ترمز دستی، سوئیچ (کلید برقی) اتصال مدار را برقرار می‌کند و به راننده یادآوری می‌شود که ترمز دستی فعال است.

شکل 8- چراغ هشدار ترمز پارک در صفحه کیلومتر

برای آزمایش یک سوئیچ ترمز دستی معمولی، ابتدا باید به سوئیچ دسترسی پیدا کرد که اغلب سخت‌ترین قسمت کار است. برای ترمزهای دستی اهرمی، ممکن است لازم باشد تمام یا بخشی از کنسول مرکزی برداشته شود؛ اما برای ترمزهای دستی که با پدال کار می‌کنند، سوئیچ روی براکت پدال قرار دارد. برای آزمایش سوئیچ ترمز دستی، ابتدا کانکتور سوئیچ متصل به دسته سیم را جدا کرده و مطابق شکل 9 یک سر پروب دستگاه اهم متر را به بدنه و سر دیگر را به ترمینال مثبت کلید متصل می‌کنیم و با حرکت اهرم ترمز دستی به بالا و پایین، اتصال را بررسی می‌کنیم. با حرکت اهرم ترمز دستی به سمت بالا (فعال‌شدن ترمز دستی)، باید اتصال برقرار شود و با پایین آمدن اهرم ترمز دستی، اتصال باید قطع شود.

1- حالت فعال‌بودن ترمز دستی    2- حالت رها بودن ترمز دستی    3- ترمینال مثبت     4- ترمینال منفی (بدنه)

شکل 9- تست سوئیچ ترمز دستی اهرمی

در پایان 

رگلاژ ترمز دستی روی چرخ بسته به نوع سیستم ترمز متفاوت است. در ترمزهای کفشکی مثل پراید، تنظیم از طریق پیچ رگلاژ داخل کاسه چرخ انجام می‌شود، در حالی که در ترمزهای دیسکی مثل پژو ۲۰۶ و پارس، این تنظیم به‌صورت اتوماتیک صورت می‌گیرد. اگر می‌خواهید این مهارت‌ها را به‌صورت حرفه‌ای یاد بگیرید، دوره‌های آموزش مکانیک خودرو می‌تواند نقطه شروع خوبی باشد.

سوالات متداول

 پیچ رگلاژ ترمز دستی پراید کجاست؟

پیچ تنظیم کابل معمولاً زیر باک یا کنار اهرم ترمز دستی است. اگر با سفت کردن این پیچ مشکل حل نشد، باید کاسه چرخ عقب باز شده و مکانیزم رگلاژ داخل آن دستی تنظیم شود.

رگلاژ ترمز دستی پراید از زیر ماشین چطور انجام می‌شود؟

خودرو را جک بزنید، چرخ عقب را بالا بیاورید و پیچ تنظیم را بچرخانید تا لنت با کاسه چرخ تماس بگیرد. سپس کمی در جهت عکس برگردانید تا چرخ آزادانه بچرخد.

رگلاژ ترمز دستی پژو ۴۰۵ چطور است؟

رگلاژ لنت ترمز پژو ۴۰۵ اتوماتیک است. چند بار در جهت جلو و عقب حرکت کنید و ترمز دستی را بکشید تا تنظیم شود. اگر کابل کشیده شده باشد از زیر اکسل عقب قابل تنظیم است.

رگلاژ ترمز دستی دیسکی چطور انجام می‌شود؟

در ترمزهای دیسکی مثل پژو ۲۰۶، فاصله لنت تا دیسک اتوماتیک تنظیم می‌شود. اگر کابل کشیده شده باشد باید کنسول وسط باز شده و با سفت کردن مهره سر کابل، طول آن تنظیم شود.

رگلاژ ترمز دستی پژو پارس از کجا انجام می‌شود؟

رگلاژ لنت به‌صورت اتوماتیک انجام می‌شود. اگر کابل کشیده شده باشد، از طریق پیچ رگلاژ زیر اکسل عقب می‌توان طول کابل را تنظیم کرد.

نویسنده: مهندس بهروز خطیبی