توپی و بلبرینگ چرخ عقب ۴۰۵، پارس و سمند؛ علائم خرابی و تعویض

قطعه‌ای که چرخ روی آن نصب می‌شود و بلبرینگ چرخ را در خود جای می‌دهد، توپی چرخ نامیده می‌شود. نکته اصلی درباره توپی چرخ عقب ۴۰۵، پارس و سمند این است که چون خارج کردن و نصب دوباره بلبرینگ و رینگ دندانه‌دار ABS روی توپی دشوار است، بلبرینگ چرخ عقب جدا از توپی تعویض نمی‌شود و توپی به‌صورت کامل عوض می‌شود.

مهم‌ترین علائم خرابی این مجموعه، لقی محوری توپی نسبت به محور، صدا و دوران ناهموار چرخ، نشتی گریس از کاسه‌نمد و هرزشدگی رزوه پیچ‌های چرخ است. در ادامه ساختار، اجزا، علائم خرابی و روش باز کردن، گریس‌کاری و بستن توپی چرخ عقب بررسی می‌شود.

توپی چرخ عقب ۴۰۵، پارس و سمند چه ساختاری دارد؟

شکل ۱ مکانیزم تعلیق عقب خودروهای پژو ۴۰۵، پارس و سمند را نشان می‌دهد.

1- ژامبون 2-لوله تانکی 3-فنر پیچشی 4-محل اتصال میل موجگیر عقب به ژامبون 5-رام 6-فنر پیچشی 7-کمک‌فنر 8 و 9-محل اتصال رام به اتاق 10-کاسه‌چرخ 11-درپوش مهره بلبرینگ توپی‌چرخ
شکل 1-مکانیزم تعلیق عقب خودروهای پژو 405، پارس و سمند

کاسه چرخ (شماره ۱۰) از طریق یک یا دو پیچ با آچارخور چهارسو به توپی چرخ متصل می‌شود، در حالی که پیچ‌های چرخ عامل اتصال رینگ چرخ، کاسه چرخ و توپی به یکدیگر هستند. توپی هم به‌وسیله مهره قفلی روی محور توپی چرخ (میل توپی) متصل به ژامبون قرار می‌گیرد.

اجزای توپی چرخ عقب ۴۰۵

شکل ۵ توپی چرخ عقب ۴۰۵، پارس و سمند را نشان می‌دهد.

1-کنس داخلی اول 2-توپی‌چرخ 3-بلبرینگ شیار عمیق دو ردیفه 4-کنس داخلی دوم 5-کاسه‌نمد
شکل5- توپی چرخ عقب 405 ، پارس و سمند

در خودروهایی که مجهز به ترمز ضدقفل یا ABS هستند، مطابق شکل ۶ یک رینگ دندانه‌دار نیز روی توپی چرخ نصب می‌شود که اطلاعات سرعت چرخ را برای این سیستم فراهم می‌کند.

1-توپی‌چرخ 2-بلبرینگ شیار عمیق دوردیفه 3-کاسه‌نمد 4-رینگ دندانه‌دار ABS
شکل 6-توپی‌چرخ‌عقب با رینگ داندنه‌دار ABS

آیا بلبرینگ چرخ عقب ۴۰۵ بدون توپی تعویض می‌شود؟

خیر. خارج کردن و نصب دوباره بلبرینگ و رینگ دندانه‌دار ABS روی توپی چرخ عقب دشوار است؛ به همین دلیل در صورت خرابی کاسه‌نمد یا بلبرینگ چرخ‌های عقب خودروهای پژو ۴۰۵، پارس و سمند، توپی کامل تعویض می‌شود.

علائم خرابی توپی چرخ عقب ۴۰۵ چیست؟

جدول زیر رایج‌ترین علائم خرابی توپی چرخ عقب، علت احتمالی و اقدام لازم را نشان می‌دهد.

برای عیب‌یابی، ابتدا رزوه‌های پیچ‌های چرخ را به‌دقت بازرسی کنید و در صورت مشاهده آثار هرزشدگی، لهیدگی و جدا شدن، توپی را تعویض کنید. سپس کاسه‌نمد را بررسی کنید؛ نشتی گریس به معنای نیاز به تعویض توپی است.

در مرحله بعد توپی را روی محور آن بچرخانید؛ توپی باید با اندکی اعمال نیرو شروع به دوران کند و دوران آن کاملاً یکنواخت و بدون هرگونه صدا، لرزش، ضربه و ارتعاش باشد. در پایان، میزان لقی محوری توپی نسبت به محور را کنترل کنید؛ وجود لقی محوری یعنی توپی چرخ باید تعویض شود. توجه داشته باشید که لرزش خودرو همیشه از توپی نیست و نابالانسی چرخ هم می‌تواند آن را ایجاد کند.

تشخیص اینکه منشأ لقی و صدا از توپی چرخ است یا از سایر قطعات تعلیق، از مهارت‌هایی است که در دوره آموزش جلوبندی‌ سازی به‌صورت عملی آموزش داده می‌شود.

روش باز کردن توپی چرخ عقب ۴۰۵

برای باز کردن توپی چرخ عقب ۴۰۵، پس از باز کردن رینگ و کاسه چرخ، باید مطابق شکل ۲ با یک قلم، درپوش مهره بلبرینگ توپی چرخ را باز کرد.

1-توپی‌ چرخ عقب 2-قلم 3-درپوش مهره بلبرینگ توپی‌چرخ‌عقب
شکل2-نحوه باز کردن درپوش مهره بلبرینگ توپی‌ چرخ‌ عقب 405

پس از آن، مطابق شکل ۳ با باز کردن بخش پرچ‌شده مهره بلبرینگ توپی، می‌توان مهره را باز کرد.

1-توپی 2-مهره بلبرینگ توپی 3-قلم
شکل 3-نحوه باز کردن بخش پرچ شده مهره بلبرینگ توپی

در نهایت با استفاده از پولی‌کش و مطابق شکل ۴ می‌توان بلبرینگ و توپی چرخ عقب ۴۰۵ را باز کرد؛ در این مرحله ابتدا توپی و کنس داخلی اول و سپس کنس داخلی دوم خارج می‌شود.

1-توپی 2-پولی‌کش 3-کاسه‌نمد 4-کنس داخلی دوم 5-پولی‌کش 6-محور توپی چرخ
شکل 4-نحوه خارج کردن توپی چرخ عقب 405

روش بستن و گریس‌کاری توپی چرخ عقب ۴۰۵

پیش از تعویض توپی چرخ عقب، اطمینان حاصل کنید که داخل توپی چرخ به‌اندازه کافی آغشته به گریس باشد و سپس توپی را روی محور نصب کنید. پس از تعویض کامل توپی، مطابق شکل ۷ توصیه می‌شود از مهره قفلی و واشر نو استفاده کنید و پس از سفت کردن مهره با گشتاور ۲۷۵ نیوتن‌متر، لبه مهره را با قلم و چکش پرچ کنید تا از باز شدن مهره سر محور توپی چرخ جلوگیری شود. درپوش مهره بلبرینگ توپی چرخ را نیز تعویض کنید.

1-مهره قفلی و واشر 2-کنس داخل اول 3-توپی‌چرخ عقب 4-قلم
شکل 7-نحوه پرچ کردن بله قفل‌کن مهره سر محور توپی‌چرخ

ساختار توپی چرخ در سایر خودروها متفاوت است؛ برای مقایسه می‌توانید مقاله‌های توپی چرخ جلو ۴۰۵، پارس و سمند، توپی چرخ عقب ۲۰۶ و ۲۰۷ و توپی چرخ عقب پراید را بخوانید.

جمع‌بندی نهایی

توپی چرخ عقب ۴۰۵، پارس و سمند شامل بلبرینگ شیار عمیق دو ردیفه، دو کنس داخلی و کاسه‌نمد است و در خودروهای مجهز به ABS، رینگ دندانه‌دار هم روی آن نصب می‌شود. چون جدا کردن بلبرینگ و رینگ دندانه‌دار از توپی دشوار است، در صورت خرابی بلبرینگ یا کاسه‌نمد، توپی کامل تعویض می‌شود.

لقی محوری، صدا و دوران ناهموار، نشتی گریس و هرزشدگی رزوه پیچ چرخ، مهم‌ترین علائم خرابی این مجموعه هستند. هنگام بستن نیز گریس‌کاری کافی داخل توپی، استفاده از مهره قفلی و واشر نو، گشتاور ۲۷۵ نیوتن‌متر، پرچ کردن لبه مهره و تعویض درپوش یک‌بارمصرف ضروری است.

سوالات متداول

آیا بلبرینگ چرخ عقب ۴۰۵ بدون توپی تعویض می‌شود؟

خیر. خارج کردن و نصب دوباره بلبرینگ و رینگ دندانه‌دار ABS روی توپی دشوار است، بنابراین در صورت خرابی بلبرینگ یا کاسه‌نمد، توپی کامل تعویض می‌شود.

علائم خرابی توپی چرخ عقب ۴۰۵ چیست؟

لقی محوری توپی نسبت به محور، صدا و لرزش و ضربه هنگام دوران چرخ، دوران ناهموار توپی، نشتی گریس و هرزشدگی رزوه پیچ‌های چرخ.

علت لقی چرخ عقب ۴۰۵ چیست؟

لقی محوری توپی نسبت به محور نشانه فرسودگی بلبرینگ توپی است و در این حالت توپی چرخ باید تعویض شود.

گشتاور مهره توپی چرخ عقب ۴۰۵ چقدر است؟

۲۷۵ نیوتن‌متر. پس از سفت کردن، لبه مهره باید با قلم و چکش پرچ شود تا مهره باز نشود.

آیا درپوش مهره بلبرینگ توپی دوباره قابل استفاده است؟

خیر. این درپوش یک‌بارمصرف است و پس از باز شدن از توپی باید تعویض شود.

گریس‌کاری توپی چرخ عقب ۴۰۵ چگونه انجام می‌شود؟

پیش از نصب توپی روی محور باید مطمئن شوید داخل توپی چرخ به‌اندازه کافی آغشته به گریس است.

تفاوت توپی چرخ عقب خودروهای مجهز به ABS با سایر خودروها چیست؟

در خودروهای مجهز به ABS، علاوه بر بلبرینگ شیار عمیق دو ردیفه و کاسه‌نمد، یک رینگ دندانه‌دار هم روی توپی چرخ نصب می‌شود.