علائم خرابی فشار شکن پمپ بنزین و ۴ روش تست تخصصی

فشار شکن یا رگلاتور بنزین یکی از اجزای مهم سیستم سوخت‌رسانی انژکتوری است که فشار سوخت پشت انژکتور را تنظیم می‌کند. خرابی این قطعه در خودروهایی مثل پراید، پژو ۴۰۵، ۲۰۶ و سمند می‌تواند باعث بد روشن شدن موتور، افزایش مصرف بنزین، دود کردن موتور و نوسان دور در حالت درجا شود. تشخیص و عیب‌یابی این مشکلات از جمله مهارت‌هایی است که در دوره تنظیم موتور خودرو ایمگ دانشگاه شریف به صورت عملی آموزش داده می‌شود. در مقاله انواع رگولاتور فشار سوخت، ساختار، عملکرد و انواع این عضو سیستم سوخت رسانی مطالبی بیان شد. در این مقاله علائم خرابی فشار شکن پمپ بنزین و روش‌های تست آن به صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌شود.

انواع خرابی‌های رایج در رگلاتور یا فشار شکن بنزین خودرو

همانطور که اشاره شد، رگلاتور یا فشار شکن پمپ بنزین خودرو، میزان فشار سوخت پشت انژکتور را تنظیم می‌کند. این کار معمولاً با استفاده از یک ساختار دیافراگمی و فنر انجام می‌شود؛ بنابراین این خرابی‌ها می‌تواند پارگی دیافراگم، ضعیف‌شدن فنر یا نشتی بدنه رگولاتور باشد که شکل 1 آنها را نشان می‌دهد.

شکل 1- خرابی‌های احتمالی رگولاتور سوخت

بروز این خرابی‌ها می‌تواند آثار و نشانه‌های متفاوتی داشته باشد که در ادامه بیان خواهد شد.

علائم خرابی فشار شکن بنزین پراید، ۴۰۵، ۲۰۶ و سایر خودروها

رگولاتور فشار بنزین، عضو مهمی در سیستم سوخت‌رسانی بنزینی انژکتوری است؛ بنابراین خرابی آن تأثیر زیادی در عملکرد سیستم خواهد داشت. شکل 1 آثار مهم خرابی این قطعه را نشان می‌دهد.

شکل 2- علائم مهم خرابی فشار شکن بنزین خودرو

انواع خرابی رگلاتور یا فشار شکن بنزین خودرو می‌تواند باعث افزایش بیش از حد مجاز فشار پشت انژکتور یا کاهش آن شود، بعلاوه شکستگی در بدنه رگولاتور می‌تواند باعث نشتی خارجی بنزین شود؛ بنابراین آثار معرفی شده عموماً حاصل این افزایش یا کاهش خواهد بود. درصورتی‌که فشار بنزین پشت انژکتور بیش از حد مجاز باشد، مصرف بنزین افزایش پیدا می‌کند و در کنار آن بخشی از بنزین نخواهد سوخت؛ بنابراین موتور شروع به دود کردن خواهد کرد که به‌صورت کلی سبب افزایش میزان آلایندگی در گازهای خروجی خواهد شد. دود بیش از حد دلیل دوده گرفتن شمع می‌شود و علاوه‌برآن احتمال بروز mirfire در سیلندرها افزایش پیدا می‌کند در نهایت چراغ چک روشن می‌شود. اگر میزان فشار بنزین کم باشد. موتور داغ می‌کند، در هنگام روشن‌شدن موتور درست روشن نمی‌شود. اگر میزان فشار سوخت متغیر باشد دور موتور در حالت درجا نوسانی خواهد بود.

نحوه تست فشار شکن پمپ بنزین؛ با دستگاه و بدون دستگاه

همانطور که در مقاله پیشین تشریح شد این رگولاتور یک ساختار مکانیکی دارد و از یک دیافراگم و فنر و سوپاپ‌ های کنترلی تشکیل شده است؛ بنابراین این واحد بررسی‌های الکتریکی مستقیمی ندارد. باتوجه‌به این موارد، روش عیب‌یابی این بخش مطابق شکل 3 خواهد بود.

شکل 3- روش بررسی رگلاتور یا فشار شکن بنزین خودرو

پس از مشاهده علائم خرابی رگلاتور یا فشار شکن پمپ بنزین خودرو، به‌عنوان یکی از عیوب احتمالی، باید رگولاتور مورد بررسی قرار گیرد.

تست فشار شکن پمپ بنزین بدون دستگاه؛ بررسی نشتی، شیلنگ خلأ و چکه انژکتور

ساده‌ترین روش در بررسی هر عضوی بررسی ظاهری است. اطراف رگولاتور را مورد بررسی قرار دهید. درصورتی‌که آثار نشتی بنزین به خارج مشاهده شود. شکل 4 نمونه مشاهده نشتی در اطراف رگولاتور را نشان می‌دهد.

شکل 4- مشاهده نشت اطراف رگولاتور

معمولاً پس از مشاهده نشتی در قدم اول اورینگ‌ها و واشرها باید بررسی شوند. در صورتی لزوم تعویض شوند اگر با تعویض واشرها و اورینگ‌ها مشکل برطرف نشد باید رگولاتور تعویض شود. رگولاتورهایی که روی ریل سوخت قرار دارند توسط شیلنگ خلایی به مانیفولد هوا متصل شده‌اند. گرفتگی شیلنگ و یا پارگی آن می‌تواند باعث عملکرد نادرست رگولاتور فشار بنزین شود؛ بنابراین لازم است این شیلنگ‌ها از نظر نشتی مورد بررسی قرار گیرند.

شکل 5- بررسی شیلنگ خلایی هوا

می‌توان با ابزار پمپ وکیوم دستی باز شدن و بسته‌شدن مسیر را بررسی کرد البته در این مدل باید حتماً فشارسنجی نیز در مدار ریل سوخت قرار بگیرد. یکی دیگر از روش‌های بررسی خرابی رگلاتور یا فشار شکن بنزین خودرو، بررسی چکه‌کردن انژکتورها است در این حالت معمولاً ریل سوخت از محل خود خارج می‌شود سپس  سوئیچ را بازکرده و نشتی انژکتورها بعد از گذشت چند دقیقه بررسی شود. البته باید توجه کرد که در صورت مشاهده نشتی از یک انژکتور احتمال خرابی آن انژکتور بیشتر است. اما اگر تمامی انژکتورها با هم چکه کنند احتمال وجود خرابی رگولاتور بنزین بیشتر خواهد بود.

تست فشار شکن پمپ بنزین با گیج فشارسنج

یکی از بهترین و دقیق‌ترین روش‌ها برای کنترل عملکرد رگولاتور، نصب فشارسنج در مدار سوخت و بررسی فشار آن مدار است. برای این کار به کیت فشارسنج با رنج قابل‌قبول نیاز است.

شکل 6- نوعی کیت فشار سنجی مدار بنزین

باتوجه‌به تنوع مدل‌های کیت کنترل فشار ریل سوخت، حتماً باید به راهنمای کاربری آن کیت مراجعه کرد آنچه در این بخش می‌آید به‌صورت کلی روش بررسی فشار ریل سوخت خواهد بود.
شکل 7 نمونه ای از اتصال گیج فشار یه ریل سوخت را نشان می‌دهد.

1- گیج فشار 2- شیرهای کنترل 3- لوله سوخت (از باک) 4- ریل سوخت
شکل 7- نحوه اتصال گیج فشار به ریل سوخت

همانطور که در شکل نشان‌داده‌شده است معمولاً گیج فشار بین شیلنگ ورودی و ریل سوخت قرار داده می‌شود. سپس در حالت‌های مختلف موتور مانند دور آرام، دور متوسط و دور بالا قرار داده شود و در شرایط مختلف فشار ریل سوخت اندازه‌گیری شود

آزمایش ۱: تست فشار استاتیک؛ فشار پمپ بنزین چند بار است؟

پس از بستن گیج فشار در مدار، سوئیچ باز شود. فشار ریل باید تا حد 3 الی 3.5 بار (bar) باشد. البته برای دقیق‌تر بود ازمایش حتماً به راهنمای تعمیرات سیستم سوخت رسانی موتور مربوطه مراجعه شود. (شکل 8)

شکل 8- فشار مناسب در زمان باز شدن سوییچ بر حسب PSI

اگر فشار در محدوده قابل‌قبول نباشد، ابتدا رگولاتور و سپس مسیر و پمپ‌بنزین باید مورد بررسی قرار بگیرد.

آزمایش ۲: تست نشتی و بررسی افت فشار (تست سلامت اورینگ و دیافراگم)

در آزمایش دوم باید بررسی سرعت افت فشار در زمان خاموش‌شدن مورد کنترل قرار گیرد؛ بنابراین لازم است سوئیچ اصلی را بست و فرایند افت فشار را بررسی کرد. معمولاً در سیستم‌های مختلف فشار باید تا حدود 5 دقیقه افت نکند و تقریباً ثابت بماند. برخی خودروها برای ثابت نگه داشتن فشار عدد تعیین می‌کنند. برای بررسی حتماً باید به راهنمای تعمیرات آن خودرو مراجعه کرد.

آزمایش ۳: بررسی کیفیت سوخت و تبخیر بنزین در دمای بالا

در آزمایش سوم بیشتر کیفیت سوخت را می‌توان مورد بررسی قرارداد. روش این آزمایش به این صورت است که موتور را روشن کرده و اجازه می‌دهیم تا موتور گرم شود. ترجیحاً یک‌بار فن روشن و خاموش شود. در این وضعیت موتور را خاموش کرده و عکس‌العمل را در فشار بنزین بررسی می‌کنیم. فشار باید ثابت بماند. اگر مشاهده شد که فشار در حال افزایش است نشانه پایین‌بودن نقطه‌جوش بنزین است. معمولاً این حالت در اثر استفاده بیش از حد افزودنی برای بالابردن درجه اکتان بنزین ممکن است رخ دهد. (شکل 9)

شکل 9- افزایش فشار بیش از حد (حدود 4.2 بار) بعد از گرم شدن و خاموش شدن موتور

آزمایش ۴: تست عملکرد رگلاتور در حالت شتاب‌گیری (ارتباط با خلأ مانیفولد)

درصورتی‌که رگولاتور از نوع ارتباط با خلأ مانیفولد است می‌توان آزمایش چهارم را نیز انجام داد. در حالت شتاب گیری، خلأ مانیفولد هوا کاهش پیدا می‌کند. (فشار هوا افزایش پیدا می‌کند) این کاهش خلأ نشانه‌ای برای افزایش فشار سوخت است؛ بنابراین باید فشار بنزین افزایش پیدا کند.

شکل 10- بررسی افزایش فشار ریل سوخت در زمان شتاب گیری در مدل رگولاتوری خلایی

همانطور که در شکل مشاهده می‌شود فشار ممکن است از عدد 3 بار تا حدود 3.5 بار نیز بالا برود. که نشانه عملکرد صحیح رگولاتور است.

فشار شکن یا رگلاتور بنزین نقش مهمی در تنظیم فشار سوخت پشت انژکتور دارد. خرابی این قطعه در خودروهایی مثل پراید، پژو ۴۰۵ و ۲۰۶ می‌تواند باعث بد روشن شدن موتور، افزایش مصرف سوخت، دود کردن و نوسان دور در حالت درجا شود. عیب‌یابی صحیح با بررسی ظاهری نشتی‌ها، تست شیلنگ خلایی و در نهایت اندازه‌گیری فشار ریل سوخت با گیج فشارسنج انجام می‌شود. تشخیص به‌موقع خرابی فشار شکن از آسیب به سایر قطعات سیستم سوخت‌رسانی جلوگیری می‌کند.

سوالات متداول فشار شکن پمپ بنزین

علائم خرابی فشار شکن بنزین چیست؟

خرابی فشار شکن بنزین می‌تواند باعث افزایش مصرف سوخت، دود کردن موتور، روشن شدن چراغ چک، نوسان دور موتور در حالت درجا و بد روشن شدن موتور شود. اگر فشار سوخت بیش از حد باشد موتور شروع به دود کردن می‌کند و اگر کم باشد موتور داغ می‌کند و درست روشن نمی‌شود.

اگر فشار پمپ بنزین کم باشد چه می‌شود؟

در صورت کم بودن فشار پمپ بنزین، موتور داغ می‌کند، در هنگام روشن شدن مشکل دارد و در سربالایی‌ها و شتاب‌گیری ضعیف عمل می‌کند. برای تشخیص دقیق باید فشار ریل سوخت با گیج فشارسنج اندازه‌گیری شود که در حالت سوئیچ باز باید حدود ۳ تا ۳.۵ بار باشد.

چگونه فشار شکن پمپ بنزین را بدون دستگاه تست کنیم؟

ابتدا اطراف رگلاتور را از نظر نشتی بنزین بررسی کنید و در صورت نشتی، اورینگ‌ها و واشرها را چک و در صورت نیاز تعویض کنید. سپس شیلنگ خلایی متصل به رگلاتور را از نظر پارگی یا گرفتگی بررسی کنید. روش دیگر، خارج کردن ریل سوخت و باز کردن سوئیچ است؛ اگر پس از چند دقیقه همه انژکتورها با هم چکه کنند، احتمال خرابی رگلاتور بیشتر است.

اگر فشار پمپ بنزین زیاد باشد چه می‌شود؟

فشار بیش از حد مجاز پشت انژکتور باعث افزایش مصرف بنزین، دود کردن موتور، دوده گرفتن شمع‌ها و افزایش آلایندگی گازهای خروجی می‌شود. در موارد شدیدتر احتمال بروز misfire در سیلندرها و روشن شدن چراغ چک وجود دارد.

فشار پمپ بنزین چند بار است؟

در سیستم‌های انژکتوری معمولی (MPI)، فشار ریل سوخت در حالت سوئیچ باز باید حدود ۳ تا ۳.۵ بار باشد. برای عدد دقیق هر خودرو باید به راهنمای تعمیرات سیستم سوخت‌رسانی آن مراجعه کرد. فشار پشت انژکتور در سیستم‌های GDI بسیار بیشتر است.

کار فشار شکن پمپ بنزین چیست؟

فشار شکن یا رگلاتور بنزین، فشار سوخت پشت انژکتورها را تنظیم می‌کند. این قطعه ساختاری مکانیکی دارد و با یک دیافراگم، فنر و سوپاپ کنترلی کار می‌کند؛ به همین دلیل بررسی الکتریکی مستقیم ندارد.

از کجا بفهمیم خرابی از فشار شکن است یا از انژکتور؟

ریل سوخت را از محل خود خارج کرده و سوئیچ را باز کنید. اگر پس از چند دقیقه فقط یک انژکتور چکه کند، احتمال خرابی همان انژکتور بیشتر است؛ اما اگر همه انژکتورها با هم چکه کنند، احتمال خرابی فشار شکن بنزین بیشتر خواهد بود.

فشار شکن روی ریل سوخت چه تفاوتی با فشار شکن روی پمپ بنزین دارد؟

فشار شکن‌هایی که روی ریل سوخت قرار دارند با یک شیلنگ خلایی به مانیفولد هوا وصل هستند و در زمان شتاب‌گیری، با کاهش خلأ مانیفولد، فشار سوخت را حدود ۳ تا ۳.۵ بار بالا می‌برند. این رفتار و آزمایش مربوط به آن در فشار شکن‌های نصب‌شده روی پمپ بنزین یا فیلتر بنزین وجود ندارد.

نویسنده: مهندس بهروز خطیبی