سگدست خودرو یکی از مهمترین قطعات سیستم تعلیق و فرمان است که چرخ روی آن نصب میشود و ارتباط بین سیستم تعلیق و سیستم فرمان را برقرار میکند. این قطعه نقش اساسی در فرمانپذیری، پایداری و تنظیم زوایای چرخ دارد. در این مقاله به بررسی کامل انواع سگدست، محل قرارگیری در سیستمهای مختلف تعلیق و علائم خرابی آن میپردازیم.
آنچه در این مقاله خواهید خواند...
سگدست یا Knuckle Arm قطعهای فلزی و مستحکم است که:
به زبان ساده:
سگدست نقطه اتصال تعلیق، چرخ و فرمان است.
در مکانیزمهای تعلیق مستقل عقب و جلو از نوع طبقدار دوبل(Double Wishbone)، مکفرسون(McPherson) و چندمیلهای(Multi-Link) به قطعهای که چرخ بر روی آن نصب میگردد و یکی از اعضای مکانیزم تعلیق نیز میباشد و از طرفی مکانیزم فرمان نیز به آن متصل میشود سگدست یا Knuckle Arm گفته میشود. شکل 1 نمای ظاهری آن را نشان میدهد.
شکل1- نمای ظاهری
دارای وظایفی به شرح ذیل میباشد:
هرگونه تغییر شکل در سگدست مستقیماً هندسه چرخ را برهم میزند.
شکل و نحوه عمکلرد این قطعه به نوع مکانیزم تعلیق بستگی دارد ولی به طور کلی در مکانیزمهای تعلیق طبقدار دوبل و چندمیلهای یک قطعه کاملا مجزا میباشد در حالیکه در مکانیزم تعلیق مک فرسون هم به صورت قطعهای مجزا و هم به صورت یکپارچه با بدنه کمک فنر طراحی و عرضه میگردد که شرح آن در ذیل ذکر گردیده است.
در این سیستم:
کاربرد در:
رنو 5، وانت نیسان، برخی مدلهای هوندا، شورلت و خودروهای SUV مرسدس بنز.
در شکل 2 که شماتیک دو بعدی مکانیزم تعلیق طبقدار دوبل میباشد، نحوه و محل قرارگیری آن را به وضوح نشان داده است.
1- طبق بالا 2- طبق پایین 3- سگدست 4- چرخ
شکل 2- نحوه و محل استقرارسگدست در شماتیک دوبعدی مکانیزم طبق دار دوبل ساده
نوع ساده شده این مکانیزم که تقریباً یک مکانیزم چهار میله ای می باشد، در تعلیق جلوی خودرو رنو5 ، تعلیق جلوی وانت نیسان، چهار چرخ هوندا سیویک، هوندا آکورد، هیوندای جنسیس و تعلیق جلوی مدل های متعددی از شورلت استفاده شده است. مطابق شکل 3 در این مکانیزم، سگدست توسط دو سیبک به طبقهای بالا و پایین متصل میشود.
1- مفصل یا سیبک طبق بالا به سگدست 2- میله یا فنر پیچشی 3- محل اتصال فنر پیچشی به بدنه خودرو 4- محور چرخ 5- مفصل یا سیبک طبق پایین به سگدست 6- محل لولا شدن طبق بالا در بدنة خودرو 7- طبق بالا 8- طبق پایین 9- مفصل طبق پایین به بدنه خودرو 10- میله کنترل نیروهای طولی
شکل 3- محل و نحوه قرارگیریسگدست در مکانیزم تعلیق طبق دار دوبل به همراه فنر پیچشی که به صورت طولی نصب شده است
شکل 4 نیز استفاده از مکانیزم تعلیق طبقدار دوبل در تعلیق جلوی خودروی چند منظوره (SUV) یا Off Road سری M مرسدس بنز نشان میدهد که محل و نحوه استقرارسگدست در آن دیده میشود.
1- طبق پایین 2- فنر پیچشی 3- محل اتصال فنر پیچشی به بدنه خودرو 4- رام 5- طبق بالا 6- جعبه فرمان چرخ دنده شانهای 7- کمک فنر 8- محل اتصال طبق بالا به بدنه خودرو 9- میله ضدغلتش
فلش جهت رو به جلوی خودرو را نشان میدهد.
شکل 4 -نحوه استقرارسگدست در مکانیزم تعلیق طبق دار دوبل خودروی چند منظوره(SUV) یا off Road سری M مرسدس بنز
در این سیستم:
کاربرد در:
BMW سری 5 و 7، Audi Quattro، برخی مدلهای مرسدس بنز و هیوندای سانتافه.
در شکل 5 که نوع پیشرفتهی مکانیزم تعلیق طبقدار دوبل، که به مکانیزم تعلیق چند میلهای (Multi Link) معروف است را نشان میدهد و نحوه استقرار سگدست در آن را نشان میدهد. این مکانیزم تعلیق در تعلیق عقب محرک خودرو BMW سری 5 و 7، Quattro4Audi A ، Ford Werke AG، بسیاری از مدل های مرسدس بنز، و هیوندای سانتافه مورد استفاده قرار گرفته است.
1- رام 2- محل اتصال رام به بدنه خودرو 3- تکیه گاه دیفرانسیل به رام 4- دیفرانسیل 5- طبق پایین 6- میله پاندولی میله ضد غلتش 7- طبق بالا 8- طبق پایین9- میله واسطه بین طبق پایین و سگدست 10- محل مفصل طبق پایین روی رام 11- محل اتصال فنر و کمک فنرل به سگدست
شکل 5- نحوه استقرارسگدست در مکانیزم چند میلهای درتعلیق عقب خودروBMW سری5(1996, 39E)
در این سیستم دو حالت وجود دارد:
به کمک فنر با پیچ و مهره متصل میشود.
در این حالت با پوسته کمک فنر به صورت پرسی یا یکپارچه ساخته میشود.
کاربرد در:
پژو 405، 206، پارس، سمند، پراید، ریو، سوناتا، سانتافه، BMW و فولکس واگن گلف.
در مکانیزم تعلیق مکفرسون، سگدست میتواند قطعهای مجزا باشد که توسط پیچ و مهره به بدنه کمک فنر متصل شود و یا اینکه به صورت یکپارچه با بدنه کمک فنر طراحی و عرضه گردد.
شکل 6 نحوه استقرار این قطعه در مکانیزم تعلیق مکفرسون را نشان میدهد. همانگونه که در این شکل ملاحظه میگردد، مکانیزم تعلیق مکفرسون در واقع ساده شدهی مکانیزم تعلیق طبقدار دوبل میباشد به نحوی که طول طبق بالا صفر شده است و فنر و کمک فنر در یک واحد بر روی سگدست نصب شده است و بخش بالایی فنر و کمک فنر زیر بدنه خودرو نصب میگردد.
لازم به ذکر است که در این طرح سگدست با پوسته کمک فنر به صورت یکپارچه ساخته شده است یه به صورت پرسی به هم متصل شدهاند. از این طرح در خودروهای 3BMW Roadster Z، پژو 405 ، 206 ، پارس، سمند، پراید، ریو، پیکان، هیوندای ورنا، آوانته، سوناتا، اپتیما، سانتافه، فولکس واگن گلف و غیره نیز استفاده شده است .
1- جعبه فرمان دنده شانهای 2- گردگیر و محدود کننده کورس نهایی فنر و کمک فنر 3- مجموعه محور چرخ 4- طبق یا بازوی کنترلی نیروهای عرضی و طولی 5- مفصل انتهایی طبق 6- میله ضد غلتش 7- رام 8- فنر مارپیچ 9- کمک فنر
شکل 6 -محل استقرارسگدست در مکانیزم تعلیق مکفرسون در تعلیق جلوی خودروی BMW
شکل 7 نیز نقشه انفجاری مکانیزم تعلیق مکفرسون و محل نصب سگدست را به وضوح نشان میدهد. همانگونه که قابل ملاحظه میباشد، در این طرح این قطعه توسط پیچ به مجموعه فنر و کمک فنر متصل میگردد.
شکل 7- محل قرارگیریسگدست در مکانیزم تعلیق مکفرسون
عیوب این قطعه عمدتا ناشی از برخورد شدید چرخ به موانع سخت و ناگهانی موجود در جاده میباشد که باعث شکستن، کج شدن، تاب برداشتن، ترک خوردن و معیوب شدن محل استقرار بلبرینگ چرخ، سیبکها و پیچ و مهرهها میشود، که در این صورت عیوبی همچون سایش نامتقارن و سریع آج تایر، گیجی فرمان و ناپایداری خودرو را در پی خواهد داشت که در اینصورت باید نسبت به تعویض آن اقدام کرد.
کج شدن سگدست باعث تغییر زاویه چرخ میشود.
فرمان دقت خود را از دست میدهد.
ناپایداری خودرو در سرعت بالا
هندسه چرخ به هم میریزد.
در صورت آسیب محل نشیمن بلبرینگ.
در صورت ترک یا آسیب محل اتصال سیبک.
اگر پس از تنظیم میزان فرمان، زاویه کمبر اصلاح نشود، احتمال تاببرداشتگی سگدست وجود دارد.
لقی در نشیمن بلبرینگ میتواند ناشی از تغییر شکل سگدست باشد.
در موارد زیر باید تعویض گردد:
❌ تعمیر یا جوشکاری سگدست توصیه نمیشود (قطعه ایمنی است).
سگدست یکی از قطعات حیاتی سیستم تعلیق و فرمان است که نقش کلیدی در حفظ هندسه چرخ، پایداری خودرو و ایمنی رانندگی دارد. خرابی آن معمولاً در اثر ضربه ایجاد شده و با سایش تایر، گیجی فرمان و ناپایداری خودرو همراه است. در صورت مشاهده علائم، بررسی تخصصی و در صورت نیاز تعویض کامل توصیه میشود، زیرا این قطعه مستقیماً با ایمنی خودرو در ارتباط است.
چرخ را به سیستم تعلیق و فرمان متصل میکند و امکان حرکت عمودی و فرمانپذیری را فراهم میکند.
در صورت ترک یا تاببرداشتگی، تعویض کامل توصیه میشود و تعمیر آن ایمن نیست.
میتواند باعث ناپایداری، سایش تایر و حتی از دست رفتن کنترل خودرو شود.
بله، ضربه شدید میتواند باعث کج شدن یا ترک خوردن آن شود.
