راهنمای انتخاب تایر خودرو برای خریدی مطمئن

یکی از قطعات مصرفی و حیاتی خودرو، تایر است. وقتی تایرهای خودرو فرسوده می‌شوند، همه کاربران خودرو با این سؤال مواجه می‌شوند: چه زمانی و چه نوع تایری برای خودروی من مناسب است؟
در این مقاله، راهنمای انتخاب تایر خودرو را به شما ارائه می‌کنیم و گام‌به‌گام نحوه تعیین زمان خرید و انتخاب یک تایر مناسب را بررسی می‌کنیم.

 سؤالات رایج هنگام خرید تایر

• چه زمانی اقدام به خرید تایر کنیم؟
• لاستیک زمستانی استفاده کنیم یا لاستیک چهارفصل؟
• چه سایزی از لاستیک مناسب خودرو من است؟
• اعداد نوشته شده روی تایر نشان‌دهنده چیست؟

نکات اولیه نگهداری تایر

مراقبت از لاستیک‌های نصب شده روی خودرو و حفظ عادت‌های درست رانندگی، مانند عدم ترمزگیری مداوم، به افزایش طول عمر تایرها کمک می‌کند. تنظیم باد مناسب تایر و جابه‌جایی به موقع چرخ‌ها طبق توصیه شرکت خودروساز، نقش مهمی در نگهداری تایر دارد.

بررسی تایرها و تشخیص پایان زمان کارکرد

یکی از مهم‌ترین موارد در راهنمای انتخاب تایر خودرو، تشخیص زمان مناسب برای تعویض تایر است.
سازندگان خودرو معمولاً توصیه می‌کنند که هر ۶ سال یک‌بار تایرهای خودرو بدون توجه به میزان فرسودگی تعویض شود. با بررسی تاریخ تولید درج شده روی تایر، می‌توان زمان ساخت آن را تشخیص داده و اقدام به تعویض نمود.
همچنین، شرکت‌های سازنده پیشنهاد می‌کنند که تمامی تایرها به صورت هم‌زمان تعویض شوند، اگرچه در ایران معمولاً تایرها به صورت جفتی تعویض می‌شوند.
جابه‌جایی منظم تایرها طبق استاندارد توصیه شده، باعث استفاده بهینه و افزایش طول عمر آن‌ها می‌شود. برای جزئیات بیشتر می‌توانید به مقاله نحوه صحیح تعویض تایر خودرو مراجعه کنید.
همان‌طور که در شکل ۱ مشاهده می‌کنید، خطوط میله‌ای روی عاج تایر نشانگر پایان کارکرد آن هستند. وقتی این خطوط قابل لمس یا رویت شوند، زمان تعویض تایر فرارسیده و مالک خودرو باید هرچه سریع‌تر اقدام نماید.

شکل 1- شاخص اتمام‌تایر

در شکل 2 مشاهده می‌کنید وجود ترک یا بریدگی در دیواره جانبی تایر نشان‌دهنده خرابی لاستیک و ورود تایر به آستانه نشتی باد از قسمت دیواره‌تایر است.

شکل 2- بریدگی و ترک دیواره‌تایر

برآمدگی و تاول‌های روی تایر می‌تواند نشان‌دهنده خرابی تایر‌خودرو باشد. همان‌طور که در شکل شماره 3 مشاهده می‌کنید این موضوع به دلیل ضعیف‌شدن لایه‌های بیرونی تایر‌خودرو است و راننده با رویت این برآمدگی‌ها روی تایر می‌بایست هرچه سریع‌تر اقدام به تعویض تایر نماید.

شکل 3- تاول و برآمدگی‌تایر

برای شناخت انواع خرابی‌های تایر و دلایل آن، به مقاله  دلایل خرابی تایر مراجعه کنید.

 تعیین اندازه و نوع مناسب تایر بر اساس راهنمای نوشته شده روی لاستیک

برای انتخاب تایر مناسب، مهم است که اطلاعات درج شده روی دیواره تایر خودرو را بدانید. همان‌طور که در شکل ۴ مشاهده می‌کنید، روی تایر کدهایی مانند P235/65R17 94T نوشته شده است که هر بخش آن مفهوم خاصی دارد.

 توضیح کدهای تایر

P: نشان‌دهنده نوع کاربری تایر است. برای مثال، P به معنی خودرو مسافربری (Passenger) است، LT برای کامیون سبک (Light Truck) و ST برای تریلر ویژه (Special Trailer).

235: پهنای تایر بر حسب میلی‌متر است؛ هر چه عدد بزرگ‌تر باشد، عرض تایر بیشتر است.

65: نسبت ارتفاع دیواره تایر به عرض آن را نشان می‌دهد. عدد کمتر → دیواره کوتاه‌تر → فرمان‌پذیری و هندلینگ بهتر.

R: ساختار داخلی و جانبی تایر را مشخص می‌کند. R به معنای رادیال است.

17: قطر رینگ بر حسب اینچ.

94: شاخص وزنی تایر؛ نشان می‌دهد هر تایر چه وزنی را می‌تواند تحمل کند. هرچه عدد بیشتر باشد، قابلیت تحمل وزن بالاتر است.

همان‌طور که در شکل ۵ مشاهده می‌کنید، این اعداد و حروف اطلاعات دقیقی درباره عملکرد، کاربری و سایز تایر ارائه می‌دهند و دانستن آن‌ها برای انتخاب صحیح تایر ضروری است.

T: حرف T شاخص سرعت تایر است. هر چرخ میزان تحمل سرعتی را در سطح جاده دارد. این موضوع به دلیل سطح تماس تایر با سطح جاده است و هر چه سرعت حرکت بالاتر می‌رود، اصطکاک تایر با سطح جاده افزایش می‌یابد و باعث گرم‌شدن بیش از حد آن می‌شود.

شکل 5- جدول راهنمای انتخاب تحمل وزن‌تایر

شکل 6 – جدول شاخص سرعت‌تایر

اطلاعات تکمیلی روی دیواره تایر

پس از کد سایز و شاخص وزنی، روی تایر خودرو اطلاعات مهم دیگری نیز درج شده است که در انتخاب تایر مناسب تأثیر دارد.

 علامت M+S

M+S به معنای Mud and Snow است و نشان می‌دهد طرح عاج تایر مناسب شرایط گل و برف طراحی شده است. این علامت معمولاً بعد از شاخص سرعت تایر نوشته می‌شود.

Traction and Temperature Scores

این بخش توانایی تایر در مقاومت روی جاده خیس (Traction) و مقاومت آن در برابر دما (Temperature) را نشان می‌دهد.
حروف A, B, C نشان‌دهنده سطح مقاومت هستند، به طوری که A بالاترین و C پایین‌ترین سطح مقاومت را دارد.

Manufacture Date Code

هر تایر یک کد تاریخ تولید دارد که توسط وزارت حمل‌ونقل (DOT) ثبت شده است. چهار رقم آخر نشان‌دهنده هفته و سال ساخت تایر است.
مثال: کد 2321 در شکل ۴ به این معنی است که تایر در هفته بیست و سوم سال ۲۰۲۱ ساخته شده است.

شکل 7- نمونه ابعاد تأیید شده برای تایر در راهنمای مشتری L90

انواع تایر خودرو و کاربرد هر کدام

لاستیک‌های تمام فصل (ALL-SEASON TIRES)

شکل 8 – تایر‌چهارفصل

لاستیک‌های تمام فصل برای ایجاد راحتی و هندلینگ در بزرگراه و همچنین کشش ایمن در تمام فصول تولید می‌شوند. همان‌طور که در شکل شماره 8 مشاهده می‌کنید این نوع تایر دارای شیارهای طولی مناسب است. بیشتر شرکت‌های تولیدکننده در ایران این نوع را تولید می‌کنند. می‌توان گفت بهترین انتخاب برای کاربردهای عمومی خودروها از این نوع است.

لاستیک‌های تور(TOURING TIRES)

شکل 9- تایر‌توراینگ

این نوع تایرها برای سواری راحت‌تر و هندلینگ حساس‌تر ساخته شده‌اند. به این نوع تایرها در بازار گرند تورینگ نیز گفته می‌شود. این نوع لاستیک‌ها معمولاً داری شاخص سرعت بالا، برای خودروهای سوپر اسپرت ساخته شده است. (شکل 9)

لاستیک‌های پرفورمنس(PERFORMANCE TIRES)

شکل 10- تایر‌پرفورمنس

لاستیک‌های پرفورمنس (شکل 10)معمولاً شیارهای محیطی و جانبی بزرگ‌تری برای کشش در آب‌وهوای مرطوب دارند. آنها همچنین دارای ترکیبات آج نسبتاً متراکم و غنی شده از سیلیس هستند تا بدون توجه به آب‌وهوا، چسبندگی بهتری داشته باشند.

لاستیک‌های تابستانی(SUMMER TIRES)

شکل 11- تایر‌تابستانی

لاستیک‌های تابستانی (شکل 11) برای عملکرد خوب در مناطق گرم و خشک طراحی شده است. اما آنها برای کشش تمام فصول ساخته نشده اند، آنها برای آب‌وهوای گرم سازگار هستند در گرما چسبندگی و جابه‌جایی خوبی را در سطح جاده برای خودرو ایجاد می‌کنند. محدوده کارکرد دمای آنها بالای 45 درجه فارنهایت است. لاستیک‌های تابستانی معمولاً دارای لکه‌های تماس جامد، شیارهایی با محیط کافی برای مقاومت در برابر آب‌گردان است.

لاستیک‌های مسابقه‌ای TRACK AND CAMPETITION TIRES

شکل 12 – تایر‌مسابقه

تایرهای مسابقه‌ای (شکل 12)بیشتر در پیست‌های مسابقه بر روی خودروهای مسابقه‌ای نصب می‌شود. این مدل تایرها کشش خوبی در فرمان‌پذیری و ترمزگیری دارند. ساختار این‌گونه تایرها در قسمت بدنه با تقویت‌کننده‌های با تکنولوژی بالای همچون کولار و یا آرامید پوشانده شده‌اند.

لاستیک‌های کامیونت یا خودرو‌های SUV

شکل 13- تایر‌کامیونت و SUV

از این نوع لاستیک در کامیونت یا خودروهای شاسی بلند و suv استفاده می‌شود. این نوع تایرها قابلیت تحمل وزن بالا در رانندگی‌های طولانی مدت و به خصوص جاده‌های که دارای عارضه‌های طبیعی می‌باشد نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. (شکل 13)

لاستیک‌های تمام خاکیALL-TERRAN TIRES

شکل 14- تایر‌خاکی

این نوع لاستیک همان‌طور که در شکل 14 مشاهده می‌کنید دارای آج‌های تهاجمی‌تر و حفره‌های بیش‌تر است که در رانندگی‌های خارج از جاده چسبندگی بیشتری ایجاد می‌کند. این نوع تایرها دارای نماد خدمات در آب‌وهوای سخت و شدید هستند و بیشتر در جاده‌های شنی و ماسه‌ای مورداستفاده قرار می‌گیرند.
برای آشنایی کامل با انواع تایرهای خودرو و کاربرد هر کدام، این مقاله را مطالعه کنید.

دانستن اطلاعات فوق، گام اول در انتخاب تایر مناسب است. برای یادگیری تخصصی و عملی بررسی تایر و خودرو، می‌توانید دوره آموزش کارشناسی خودرو را مشاهده کنید. در این دوره، نحوه تشخیص انواع تایر، زمان تعویض، خرابی‌ها و نکات تخصصی کارشناسی به صورت عملی آموزش داده می‌شود.

نویسنده : مهندس بهروز خطیبی