تفاوت ایسیو زیمنس و ساژم و کاربرد سوکت تبدیل

ایسیو ساژم و زیمنس کانکتور متفاوتی دارند (ساژم سه‌خانه و زیمنس تک‌خانه، دوخانه یا سه‌خانه)، به همین دلیل تبدیل ایسیو ساژم به زیمنس بدون سوکت تبدیل ممکن نیست. سوکت تبدیل پایه‌های کانکتور ساژم را به‌ترتیب صحیح به پایه‌های زیمنس وصل می‌کند و رایج‌ترین حالت‌های آن، تبدیل SL96، S2000 و ایسیوهای تخم‌مرغی به زیمنس است. جدا از کانکتور، ایسیو ساژم سخت‌افزار و نرم‌افزار ساده‌تر و هزینه تعمیر کمتری دارد، ولی در برابر نوسانات ولتاژ آسیب‌پذیرتر است. ایسیو زیمنس پیچیده‌تر است و برای پروگرام و ریمپ، امکان اصلاح نرم‌افزاری بیشتری دارد.

اگر قصد خرید، تعمیر یا ریمپ خودروی خود را داشته باشید، حتماً نام ایسیو زیمنس و ساژم را شنیده‌اید. اما تفاوت این دو فقط در نام برند نیست؛ بلکه از شکل سوکت‌ها گرفته تا سرعت پردازش و حتی حساسیت به نوسانات برق، زمین تا آسمان با هم فرق دارند. تشخیص اشتباه این دو مدل می‌تواند باعث خرید قطعه اشتباه یا حتی آسیب جدی به سیم‌کشی خودرو شود. در این مقاله تفاوت سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و هزینه تعمیر این دو ایسیو، روش تشخیص زیمنس از ساژم از روی کانکتور و کاربرد سوکت تبدیل در تبدیل ایسیو ساژم به زیمنس را بررسی می‌کنیم.

تفاوت ایسیو ساژم با ایسیو زیمنس در یک نگاه

شکل 1-نحوه ارتباط ایسیو با سایر اجزای سیستم مدیریت موتور یا EMS(Engine Management System)

نقش ایسیو در سیستم مدیریت موتور (EMS)

همانگونه که در شکل 1 ملاحظه می‌شود، اطلاعات مربوط به سنسورها وارد ایسیو می‌شوند. این اطلاعات پیش از ورود به بخش مرکزی ایسیو مورد عملیات فیلتر کردن و پلایش قرار می‌گیرند و عوامل مزاحم مانند نویزهای الکتریکی از سیگنال ولتاژ سنسورها حذف می‌شود و سیگنال‌های ولتاژ با کیفیت بهتری در اختیار هسته تحلیل ایسیو قرار می‌گیرد. پس از آن اطلاعات مربوط به سنسورها با جداول تصمیم‌گیری و جداول جستجوی ایسیو شبیه آنچه که در شکل 2 دیده می‌شود، مقایسه می‌شود و ایسیو عوامل مجهول شامل مدت زمان پاشش سوخت، زمان پاشش سوخت، زمان جرقه، وضعیت کارکرد شیر برقی کنیستر و غیره را از داخل جداول جستجو استخراج می‌کند.

شکل 2- یک نوع جدول جستجوی ایسیو

مقادیری که از جداول جستجو توسط بخش تصمیم‌سازی ایسیو استخراج می‌شود، از طریق بخش خروجی ایسیو به سیگنال‌های الکتریکی تبدیل می‌شود و این سیگنال‌های الکتریکی به عملگرهای سیستم سوخت و جرقه ارسال می‌شود تا کارکرد موتور با توجه به شرایط در وضعیت مطلوب قرار گیرد.

ساژم و زیمنس؛ دو ایسیو رایج در خودروهای داخلی

کلیدی‌ترین قطعه سیستم انژکتوری، ایسیو است که دارای تنوع زیادی است و در این بین دو نوع رایج و پرکاربرد آن در کشور ساژم (Sagem) و زیمنس (Siemens) است. شکل 3 یک نوع ایسیوی ساژم و زیمنس را نشان می‌دهد.

ایسیو ساژم                              ایسیو زیمنس

شکل 3- یک نوع ایسیوی ساژم (Sagem) و زیمنس (Siemens)

دو نوع از ایسیوهایی که در خودروهای داخلی مورد استفاده قرار گرفته‌اند ایسیوهای با نام تجاری ساژم (SAGEM) و زیمنس (Siemens) هستند که در ادامه به بررسی تفاوت بین آنها پرداخته می‌شود.

ایسیو ساژم (SAGEM) چیست؟

معرفی برند و تاریخچه:
ساژم یک شرکت فرانسوی است که در ابتدای کار در حوزه مهندسی مکانیک و ابزارسازی فعالیت می‌کرد و در حوزه فناوری اطلاعات، الکترونیک و شاخه‌های دفاعی نیز وارد شده است و هم اکنون شرکتی صاحب نام در عرصه الکترونیک و فناوری اطلاعات است. ایسیوهای ساخت این شرکت را می‌توان به عنوان اولین نسل ایسیوی سیستم‌های انژکتوری دانست که وارد کشور شد و پس از آن تنوع ایسیوها به شدت و به طور فزاینده‌ای دگرگون شد. تنوع ایسیوهای ساژم در کشور در ذیل مورد بررسی قرار گرفته است.

خودروهای مجهز به ایسیو ساژم؛ از SL96 تا S2000

مزایا و معایب ایسیوی ساژم:

ایسوهای ساژم از سخت‌افزار و نرم‌افزار ساده‌تری بهره‌مند است که این موضوع از دیدگاه کاربری و خدمات پس از فروش مزیت محسوب می‌شود در حالیکه در دیدگاه سطح فناوری و الزامات زیست محیطی و ایمنی به عنوان عیب در نظر گرفته می‌شود.

 ایسیو زیمنس (SIEMENS) چیست؟

معرفی برند و تاریخچه:
زیمنس، یک شرکت آلمانی قدرتمند می‌باشد که در حوزه قطعات برقی سابقه درخشانی از خود برجای گذاشته است و در ایران نیز ایسیوهایی به شرح ذیل تولید و عرضه کرده است.

خودروهای مجهز به ایسیو زیمنس؛ از پراید تا سمند

مزایا و معایب ایسیوی زیمنس:

ایسیوهای زیمنس از سخت‌افزار و نرم‌افزار پیچیده‌تری بهره‌مند است که این موضوع از دیدگاه کاربری و خدمات پس از فروش عیب محسوب می‌شود در حالیکه از دیدگاه سطح فناوری و الزامات زیست محیطی و ایمنی به عنوان مزیت در نظر گرفته می‌شود.

فرق ایسیو ساژم و زیمنس چیست؟

ایسیو ساژم و زیمنس دو مورد از پرکاربردترین کامپیوترها در خودروهای داخلی هستند. تفاوت این دو ایسیو را می‌توان از دیدگاه‌های مختلفی همچون تفاوت سخت‌افزاری، تفاوت نرم‌افزاری، کارایی و دوام و هزینه تعمیر و نگهداری بررسی کرد.

تفاوت سخت‌افزاری؛ از کجا بفهمیم ایسیو زیمنس است یا ساژم؟

هر دو نوع ایسیو ساژم و زیمنس از لحاظ سخت‌افزار داخلی دارای مشخصات عمومی شامل مدارهای ورودی، مدارهای خروجی، بخش تحلیل و تصمیم‌گیری مرکزی، حافظه‌های دائم و موقت هستند و معماری سخت‌افزاری مشابهی دارند. اما از لحاظ ظاهری، مهم‌ترین تفاوت بین این دو در نوع کانکتور الکتریکی آن‌ها است:

• ایسیو ساژم: کانکتورهای الکتریکی این ایسیو از سه بخش تشکیل شده‌اند که اصطلاحاً کانکتور سه خانه‌ای نامیده می‌شوند.

شکل 4- ایسیو ساژم با سه کانکتور الکتریکی

• ایسیو زیمنس: این ایسیوها از کانکتور الکتریکی تک‌خانه، دوخانه و سه خانه بهره‌مند هستند. لازم به ذکر است که یکی از کانکتورهای ایسیوهای زیمنس با کانکتور سه خانه‌ای، مسدود شده است و در واقع دارای دو خانه فعال است.

کانکتور تک خانه           کانکتور دو خانه                    کانکتور سه خانه

شکل 5- ایسیو زیمنس با کانکتور تک ‌خانه، دو خانه و سه خانه

تفاوت ساژم و زیمنس در کارایی و دوام

هر دو شرکت ساژم و زیمنس در طراحی و ساخت این قطعات از قطعات و ادوات الکترونیکی صنعتی استفاده کرده‌اند که دوام و طول عمر مناسب ایسیو را تضمین می‌کند. البته دو نوع رویکرد متفاوت در طراحی این دو نوع ایسیو وجود دارد که باعث می‌شود معماری و طراحی سخت‌افزاری آن‌ها با یکدیگر تفاوت‌های جزئی داشته باشند.

نکته فنی مهم اینجاست که ایسیوهای ساژم به‌ویژه در برابر نوسانات ولتاژ بسیار آسیب‌پذیر هستند و دلایل سوختن ایسیو نشان می‌دهد که اکثر خرابی‌های سخت‌افزاری در این مدل، ناشی از ایرادات دسته سیم یا دینام است.

تفاوت ساژم و زیمنس در نرم‌افزار و قابلیت پروگرام

در حالیکه مبانی نرم‌افزاری و قابلیت‌های برنامه‌ریزی هر دو ایسیو یکسان هستند، به دلیل استفاده از دو رویکرد طراحی نرم‌افزاری برای این دو ایسیو توسط شرکت‌های ساژم و زیمنس، طبیعتا تفاوت‌های چشمگیری در نرم‌افزارهای کاربردی و جداول جستجوی این دو ایسیو وجود دارد. این موضوع کاملا طبیعی است به دلیل آنکه برای حل یکی مسئله، می‌توان از روش‌های مختلفی استفاده کرد و نسبت به حل آن پرداخت. لذا حین انجام تعمیرات نرم‌افزاری این دو ایسیو باید اطمینان حاصل کرد که برنامه‌های نرم‌افزاری دیاگ و همچنین برنامه‌های مرتبط با جداول جستجوی موجود باشد .از نظر فنی، قابلیت اصلاح نرم‌افزاری در زیمنس بسیار بالاتر است و تعمیرکاران برای رفع کپ کردن یا ارتقای شتاب، عملیات پروگرام کردن ایسیو را در مدل‌های زیمنس با موفقیت بیشتری انجام می‌دهند

تفاوت ساژم و زیمنس در هزینه تعمیر و قطعات

به طور معمول هزینه تعمیرات ایسیوهای ساژم از هزینه تعمیرات ایسیوهای زیمنس کمتر است. اما از دیدگاه دسترسی به قطعات سخت‌افزاری، باید توجه داشت که قطعات ایسیو به سه دسته کند گردش، میان گردش و تند گردش تقسیم می‌شوند:

• برای هر دو نوع ایسیوی ساژم و زیمنس، دسترسی به قطعات تندگردش به راحتی انجام می‌شود.
• قطعات میان‌گردش نیز با فراوانی مناسبی در بازار برخوردار هستند.
• اما دسترسی به قطعات کندگردش برای هر دو مدل با سختی بیشتری مواجه است.

تبدیل ایسیو ساژم به زیمنس؛ سوکت تبدیل چیست و چه کاربردی دارد؟

همان‌طور که اشاره شد، کانکتور ایسیو ساژم سه‌خانه و کانکتور ایسیو زیمنس ترکیبی از تک‌خانه، دو‌خانه و سه‌خانه است. به همین دلیل برای جایگزینی این دو ایسیو به‌جای یکدیگر، نمی‌توان دسته‌سیم را مستقیماً به ایسیو جدید متصل کرد و نیاز به یک واسط سیم‌کشی به نام «سوکت تبدیل» است.

سوکت تبدیل در واقع یک قطعه میانی است که پایه‌های کانکتور ساژم را به‌ترتیب صحیح به پایه‌های کانکتور زیمنس (یا برعکس) وصل می‌کند تا سیگنال‌های سنسورها و عملگرها بدون جابه‌جایی اشتباه به مقصد درست برسند.

حالت‌های رایج تبدیل؛ SL96، S2000 و تخم‌مرغی به زیمنس

رایج‌ترین مدل‌هایی که این نیاز برایشان مطرح می‌شود عبارتند از:

• SAGEM SL96 به زیمنس یا S2000: به دلیل تفاوت در آرایش پایه‌ها، در خودروهای پارس و سمند قدیمی زیاد پیش می‌آید.
• ایسیوهای موسوم به تخم‌مرغی (نسل قدیمی ساژم): آرایش پایه‌ها با نسل‌های جدیدتر متفاوت است و تبدیل آن‌ها دقت بیشتری می‌طلبد.
• SAGEM S2000 به زیمنس: به‌دلیل شباهت نسبی در برخی پایه‌ها، رایج‌ترین و در دسترس‌ترین حالت تبدیل محسوب می‌شود.

نکته فنی مهم این‌جاست که تبدیل نادرست سیم‌کشی می‌تواند باعث اتصال اشتباه سنسورها یا عملگرها، آسیب به دسته‌سیم و حتی سوختن ایسیوی جدید شود؛ بنابراین شناخت دقیق نقشه پایه‌ها (Pinout) هر دو مدل و تجربه در زمینه سیم‌کشی خودرو، پیش‌نیاز انجام صحیح این کار است. چنین مهارتی معمولاً بخشی از آموزش تعمیرات ایسیو است که تعمیرکار را با نقشه پایه‌ها، تست سیگنال‌ها و اصول ایمن سیم‌کشی آشنا می‌کند.

تعویض برند ایسیو؛ چرا بهتر است کل EMS عوض شود؟

کالیبراسیون نرم‌افزاری موتور خودروهای مختلف توسط شرکت‌های ساژم و زیمنس به طور جداگانه انجام می‌شود، بنابراین هر موتوری از یک نوع سیستم مدیریت موتور یا EMS شامل سنسورها، عملگرها، ایسیو، دسته سیم و غیره استفاده می‌کند و طبیعتا تغییر در مشخصات سخت‌افزاری یا تعویض ایسیوها و دسته‌سیم‌ها ممکن است باعث تغییراتی شود که کارایی موتور را دچار مشکل کند. لذا توصیه اکید بر این است که در صورتی که ناچار به تعویض برند ایسیوی یک موتور هستیم بهتر است که نسبت به تعویض EMS اقدام شود تا از بروز مشکلات آتی پشگیری شود.

مشکلات رایج ایسیو زیمنس و ساژم

پراید مجهز به ایسیو زیمنس در مقایسه با نسخه ساژم، هزینه تعمیر بالاتری دارد و در صورت آسیب به برد، یافتن قطعات کندگردش دشوارتر است. بدون تجهیزات استاندارد و ابزار تعمیرات ایسیو، تشخیص دقیق این عیوب و رفع اصولی آن‌ها عملاً سخت خواهد بود..

نشانه‌های خرابی و روش عیب‌یابی ایسیو ساژم و زیمنس

اظهارنظر کلی در مورد نشانه‌های خرابی ایسیو بسیار دشوار است؛ بدین منظور در ابتدا باید وضعیت سیستم شارژ، اتصالات الکتریکی، دسته‌سیم و سنسورها مورد ارزیابی فنی قرار گیرد. برای بررسی دقیق‌تر، پیشنهاد می‌شود چک‌لیست ۸ موردی در مقاله علائم خرابی ایسیو را مطالعه کنید تا از هزینه‌های اضافی تعویض قطعات جلوگیری شود.
برای عیب‌یابی کارکرد ایسیو می‌توان با استفاده از دستگاه دیاگ، مولتی‌متر، تستر ایسیو و یا با نصب بر روی موتور خودرو، سیگنال‌های ورودی و خروجی را بررسی کرد و همچنین پارامترهای کارکرد موتور را مورد تحلیل قرار داد. در صورت ایجاد خطا در پارامترهای ایسیو و با فرض سالم بودن سنسورها، عملگرها، دسته‌سیم، کانکتورها و سیستم شارژ، باید ایسیو مورد تحلیل و ارزیابی قرار گیرد.

سوالات متداول تفاوت و تبدیل ایسیو ساژم و زیمنس

آیا می‌توان ایسیو زیمنس را به جای ساژم نصب کرد؟

از لحاظ منطقی کانکتور ایسیو زیمنس تک‌خانه، دو خانه و سه‌خانه است در حالیکه کانکتور ایسیوی ساژم فقط سه خانه است و بنابراین کانکتور دسته سیم در EMS زیمنس با ایسیو ساژم و بالعکس سازگار نیست. گرچه می‌توان با استفاده از راهکارهایی ایسیوی ساژم را به جای ایسیو زیمنس و بالعکس نصب کرد ولی اکیدا توصیه می‌شود که از انجام این عمل پرهیز شود تا از بروز مشکلات عدم سازگاری سنسورها، عملگرها، ایسیو، دسته سیم، شبکه، ایموبلایزرو و غیره پیشگیری شود.

هزینه تعمیر ایسیو زیمنس بیشتر است یا ساژم؟

هزینه تعمیر ایسیو ساژم معمولاً کمتر از زیمنس است، چون سخت‌افزار و نرم‌افزار ساده‌تری دارد. در هر دو مدل، قطعات تندگردش و میان‌گردش به‌راحتی پیدا می‌شوند، ولی تهیه‌ی قطعات کندگردش سخت‌تر است. مثلاً در پراید مجهز به ایسیو زیمنس، اگر برد آسیب ببیند، پیدا کردن قطعات کندگردش دشوارتر می‌شود.

از کجا بفهمیم ایسیو خودرو زیمنس است یا ساژم؟

ساده‌ترین راه، نگاه کردن به کانکتور ایسیو است. ایسیو ساژم کانکتور سه‌خانه دارد. ایسیو زیمنس ممکن است کانکتور تک‌خانه، دوخانه یا سه‌خانه داشته باشد و در مدل‌های سه‌خانه، یکی از خانه‌ها مسدود است و در عمل فقط دو خانه فعال دارد.

سوکت تبدیل ایسیو ساژم به زیمنس چیست؟

سوکت تبدیل یک واسط سیم‌کشی است که پایه‌های کانکتور ایسیو ساژم را با ترتیب صحیح به پایه‌های کانکتور ایسیو زیمنس متصل می‌کند، زیرا آرایش کانکتور این دو مدل با هم متفاوت است و اتصال مستقیم دسته‌سیم امکان‌پذیر نیست.

آیا تبدیل ایسیو SL96 به زیمنس ممکن است؟

بله، اما این کار نیازمند شناخت دقیق نقشه پایه‌های (Pinout) هر دو مدل و سیم‌کشی تخصصی است. تبدیل نادرست می‌تواند باعث اتصال اشتباه سنسورها و عملگرها یا حتی آسیب به ایسیو جدید شود، بنابراین انجام آن باید توسط فرد آموزش‌دیده و با تجربه صورت گیرد.

تبدیل ایسیو S2000 به زیمنس رایج‌تر است یا SL96؟

تبدیل S2000 به زیمنس رایج‌ترین و در دسترس‌ترین حالت تبدیل است، چون برخی پایه‌های این دو مدل شباهت نسبی دارند. در تبدیل SL96، آرایش پایه‌ها تفاوت بیشتری دارد و این حالت بیشتر در پارس و سمندهای قدیمی پیش می‌آید.