پیچ سرسیلندر پژو چند کیلو سفت شود؟ + جدول گشتاور

پیچ سرسیلندر خودروهای خانواده پژو (پژو ۴۰۵، پارس، سمند و سورن) بسته به نوع موتور با گشتاور متفاوتی بسته می‌شود. در موتور XU7 همه پیچ‌ها ابتدا ۶ کیلوگرم‌متر (حدود ۵۹ نیوتن‌متر) سفت می‌شوند، سپس شل و دوباره با ۲ کیلوگرم‌متر (حدود ۲۰ نیوتن‌متر) بسته می‌شوند و در نهایت ۳۰۰ درجه چرخانده می‌شوند. موتور TU3 با ۲۰ نیوتن‌متر به‌علاوه ۲۴۰ درجه، موتور TU5 با ۲۰ نیوتن‌متر به‌علاوه ۲۶۰ درجه و موتور EF7 با ۲۰ نیوتن‌متر، سپس ۱۵ نیوتن‌متر و در پایان ۱۱۵ درجه بسته می‌شود. در همه این موتورها پیچ‌ها از وسط به سمت بیرون و به‌صورت حلزونی سفت می‌شوند.

یکی از موارد مهم در تعمیرات موتور، نحوه صحیح باز کردن و بستن پیچ‌های سرسیلندر است. در مقاله سرسیلندر موتور به‌صورت کلی به نحوه بستن سرسیلندر اشاره شد؛ در این مقاله به‌صورت اختصاصی روش باز کردن و بستن سرسیلندر خانواده پژو، شامل پژو ۴۰۵، سمند و سورن، بررسی می‌شود. همین روش‌ها به‌صورت کاملاً عملی در دوره آموزش تعمیر موتورهای ایرانی هم آموزش داده می‌شوند.

اهمیت نحوه صحیح باز کردن و بستن سرسیلندر

شاید به نظر برسد باز کردن یا بستن تعدادی پیچ اهمیتی ندارد، اما رعایت نکردن ترتیب و گشتاور همین پیچ‌ها ممکن است به سرسیلندر، واشر سرسیلندر و بلوک موتور آسیب بزند.

نحوه صحیح باز کردن پیچ سرسیلندر پژو ۴۰۵ و سمند (موتور XU7)

برای باز کردن پیچ‌های سرسیلندر، ابتدا باید اجازه داد سیلندر و سرسیلندر هر دو به دمای محیط برسند. برای اینکه کمترین تنش در پیچ‌ها ایجاد شود، روند باز کردن مطابق شکل زیر است.

شکل ۱ – ترتیب باز کردن پیچ‌های سرسیلندر موتور XU7 مورد استفاده در خودروهای پژو ۴۰۵ و سمند

همان‌طور که در شکل ۱ مشاهده می‌شود، پیچ‌های سرسیلندر از قسمت بیرونی به سمت داخل باز می‌شوند که می‌توان این کار را به روش حلزونی (مطابق شکل) یا روش ضربدری انجام داد. ترتیب سفت کردن پیچ‌ها برعکس است و از وسط به سمت بیرون انجام می‌شود (شکل ۲).

شکل ۲ – ترتیب سفت کردن پیچ‌های سرسیلندر موتور XU7 مورد استفاده در خودروهای پژو ۴۰۵ و سمند

پیچ سرسیلندر پژو چند کیلو سفت شود؟ جدول کامل گشتاور

جدول زیر روش و گشتاور بستن پیچ سرسیلندر موتورهای رایج خانواده پژو را نشان می‌دهد. در همه موارد، پیچ‌ها به ترتیب سفت کردن (از وسط به بیرون) بسته می‌شوند و مرحله زاویه‌ای برای همه پیچ‌ها انجام می‌شود.

گشتاور بستن پیچ سرسیلندر موتور XU7 (پژو ۴۰۵ و سمند)

هر شرکت خودروساز برای بستن پیچ‌های سرسیلندر موتورهای خود یک استاندارد تعیین کرده است. روش بستن پیچ‌های سرسیلندر موتور XU7 (۱۸۰۰ سی‌سی، XU7JP/L3) به این صورت است:

مرحله اول: همه پیچ‌ها را به ترتیب سفت کردن، با ۶ کیلوگرم‌متر سفت کنید.

مرحله دوم: همه پیچ‌ها را شل کنید و سپس همه آن‌ها را دوباره به ترتیب سفت کردن، با ۲ کیلوگرم‌متر سفت کنید.

مرحله سوم: همه پیچ‌ها را ۳۰۰ درجه سفت کنید. بهتر است این ۳۰۰ درجه در سه مرحله انجام شود؛ یعنی ابتدا همه پیچ‌ها ۱۰۰ درجه، سپس دوباره همه ۱۰۰ درجه و در پایان همه ۱۰۰ درجه دیگر، تا پیچ‌ها فرصت کافی برای نشستن داشته باشند.

گشتاور پیچ‌های کپه یاتاقان این موتور را هم در مقاله یاتاقان‌گذاری موتور XU7 توضیح داده‌ایم.

سوالات متداول

آیا ترتیب باز کردن و بستن پیچ سرسیلندر یکسان است؟

خیر. برای باز کردن پیچ‌ها باید از بیرون به سمت داخل عمل کرد، در حالی که بستن پیچ‌ها برعکس، از داخل به سمت بیرون و به‌صورت حلزونی انجام می‌شود. دلیل این تفاوت این است که هنگام بستن، اعوجاج یا ناهمسانی احتمالی سرسیلندر از وسط به سمت بیرون صاف می‌شود.

آیا بعد از بستن سرسیلندر و مدتی رانندگی، نیاز به آچارکشی مجدد پیچ‌ها هست؟

خیر، نیازی به آچارکشی یا سفت کردن دوباره پیچ‌های سرسیلندر بعد از مدتی کارکرد خودرو نیست.

آیا می‌توان سرسیلندر را بدون ترکمتر بست؟

خیر. زاویه‌سنجی به‌تنهایی جایگزین ترکمتر نمی‌شود و برای رسیدن به گشتاور دقیق مورد نیاز پیچ‌های سرسیلندر، استفاده از ترکمتر ضروری است.

منظور از «سفت کردن X درجه» بعد از رسیدن به گشتاور مشخص چیست؟

یعنی پس از اینکه پیچ با گشتاور تعیین‌شده سفت شد (مثلاً با شنیدن صدای «تق» ترکمتر)، از همان نقطه پیچ به اندازه درجه اعلام‌شده (مثلاً ۳۰۰ درجه در XU7 یا ۲۶۰ درجه در TU5) بیشتر چرخانده می‌شود. اگر ترکمتر مجهز به زاویه‌سنج نداشته باشید، این مقدار به‌صورت تقریبی هم قابل انجام است؛ برای مثال ۱۲۰ درجه برابر یک‌سوم یک دور کامل است.

آیا مرحله چرخش زاویه‌ای فقط برای یک پیچ خاص است؟

خیر، این مرحله باید برای تمام پیچ‌های سرسیلندر و به همان ترتیب سفت کردن انجام شود، نه فقط یک پیچ مشخص.

پیستون‌ها هنگام بستن سرسیلندر باید در چه وضعیتی باشند؟

بهتر است همه پیستون‌ها هم‌تراز و در وسط سیلندر قرار بگیرند تا اگر سوپاپی باز باشد، با پیستون برخورد نکند. پس از بستن سرسیلندر و بدون چرخاندن میل‌لنگ، ابتدا میل‌سوپاپ روی علامت تایم قرار می‌گیرد و سپس میل‌لنگ روی علامت خودش تنظیم می‌شود تا از برخورد سوپاپ‌ها با پیستون و کج شدن سوپاپ‌ها جلوگیری شود.

سرسیلندر XU7 چند بار قابل تراش است؟

توصیه می‌شود سرسیلندر موتور XU7 فقط یک بار و حداکثر به اندازه ۰٫۲ میلی‌متر تراش داده شود و پس از آن از واشر سرسیلندر تعمیری استفاده شود.

آیا سفت بستن بیش از حد پیچ سرسیلندر می‌تواند باعث آسیب به بلوک سیلندر شود؟

بله، به‌ویژه در موتورهایی با بلوک سیلندر آلومینیومی مانند TU3، سفت کردن بیش از حد مجاز پیچ‌ها می‌تواند باعث جدا شدن رزوه از بلوک و در نتیجه ایجاد ترک در آن شود.

آیا هنگام بستن سرسیلندر باید روی واشر چسب یا رنگ زد؟

خیر، این کار اصولی نیست و نیازی به استفاده از چسب یا رنگ روی واشر سرسیلندر نیست.

نویسنده: مهندس بهروز خطیبی