فیلر گیری پراید و پژو ۴۰۵؛ اندازه فیلر، زمان و روش قیچی

فیلرگیری یعنی تنظیم لقی بین ساق سوپاپ و اسبک با تیغه‌ای به نام فیلر؛ اندازه فیلر پراید (صبا و انژکتوری) برای هر دو سوپاپ دود و هوا ۰٫۳ میلی‌متر در موتور گرم است و در پژو ۴۰۵، پارس و سمند با موتور XU7، لقی سوپاپ هوا ۰٫۲ و سوپاپ دود ۰٫۴ میلی‌متر است. زمان فیلرگیری پراید به کیلومتر مشخصی وابسته نیست و وقتی لازم می‌شود که صدای تق‌تق سوپاپ‌ها شنیده شود، موتور افت کمپرس پیدا کند یا سرسیلندر تعمیر شده باشد. اگر فیلرگیری به‌موقع انجام نشود، مستقیماً روی کیفیت احتراق، صدای موتور و عمر سوپاپ‌ها اثر می‌گذارد. در این مقاله علائم نیاز به فیلرگیری، روش فیلرگیری پراید به روش قیچی سوپاپ و جدول اندازه فیلر را یاد می‌گیرید. این مبحث از جمله سرفصل‌های کاربردی در آموزش مکانیک خودرو است و تمرین عملی آن روی موتورهای پرتیراژ بازار در دوره آموزش تعمیر موتور ایرانی ایمگ انجام می‌شود.

فیلرگیری سوپاپ چیست و چرا انجام می‌شود؟

به طور کلی، به فرایند تنظیم دقیق میزان لقی (فاصله مجاز) در مکانیزم سوپاپ، فیلرگیری گفته می‌شود. این اقدام یکی از مهم‌ترین سرویس‌های دوره‌ای موتور های احتراق داخلی است که مستقیماً بر کیفیت احتراق و عمر قطعات اثر می‌گذارد. نام این کار از ابزار آن گرفته شده است: فیلر (فیلر ماشین یا فیلر سوپاپ) مجموعه‌ای از تیغه‌های نازک فولادی است که ضخامت هر تیغه روی آن حک شده و با قرار دادن تیغه مناسب بین انتهای ساق سوپاپ و سر اسبک، لقی سوپاپ اندازه‌گیری و تنظیم می‌شود.

طبق استانداردهای مکانیک خودرو، فیلرگیری سوپاپ‌ها عمدتاً به دو دلیل انجام می‌گیرد. دلیل اول مدیریت تغییرات ابعادی قطعات است؛ یعنی کنترل میزان انبساط و انقباض حرارتی قطعات مکانیزم سوپاپ، مانند ساق سوپاپ و اسبک‌ها، تا موتور در دماهای مختلف عملکرد مطلوبی داشته باشد. دلیل دوم بهینه‌سازی زمان‌بندی (تایمینگ) است؛ لقی استاندارد بین قطعات باعث بهبود عملکرد تایمینگ سوپاپ‌ها می‌شود و سوپاپ‌ها دقیقاً در زمان مقرر باز و بسته می‌شوند تا راندمان حجمی سیلندر حفظ شود.

علائم نیاز به فیلرگیری پراید و زمان انجام آن

لقی سوپاپ در طول کارکرد موتور به دلیل ساییدگی سر اسبک، انتهای ساق سوپاپ و نشستن سوپاپ روی سیت تغییر می‌کند. اگر لقی از حد مجاز بیشتر شود (فیلر شل) یا کمتر شود (فیلر سفت)، هرکدام نشانه‌های مشخصی دارند که با شناخت آن‌ها می‌توان زمان فیلرگیری را تشخیص داد.

صدای فیلر پراید؛ علائم شل بودن فیلر

رایج‌ترین نشانه شل بودن فیلر، صدای تق‌تق فلزی و منظم از زیر درپوش سوپاپ است که با بالا رفتن دور موتور تندتر می‌شود. در این حالت اسبک قبل از باز کردن سوپاپ ضربه می‌زند، سوپاپ کمتر از مقدار طراحی‌شده باز می‌شود و در درازمدت سر اسبک و انتهای ساق سوپاپ زودتر ساییده می‌شوند. کاهش جزئی توان موتور، به‌ویژه در دورهای بالا، هم از نتایج لقی زیاد است.

علائم سفت بودن فیلر پراید

سفت بودن فیلر خطرناک‌تر از شل بودن آن است، چون صدای خاصی ندارد و راننده متوجه آن نمی‌شود. وقتی لقی کمتر از حد مجاز باشد، سوپاپ پس از گرم شدن و انبساط قطعات روی سیت خود کاملاً نمی‌نشیند؛ نتیجه آن افت کمپرس، سخت روشن شدن، ریپ زدن و ناصافی دور آرام، کاهش قدرت و در نهایت سوختن سوپاپ، به‌خصوص سوپاپ دود، است. اگر موتور بدون صدای اضافی دچار این علائم شد، بررسی لقی سوپاپ‌ها با فیلر و کمپرس‌ سنجی ضروری است. در موتورهای انژکتوری می‌توان فیلرگذاری نامناسب را از روی فشار منیفولد هم تشخیص داد که روش آن را در مقاله تشخیص فیلر نامناسب سوپاپ با دیاگ توضیح داده‌ایم.

زمان فیلر گیری پراید هر چند کیلومتر است؟

فیلرگیری پراید به کیلومتر مشخصی وابسته نیست و تا وقتی موتور صدای اضافی و افت کمپرس ندارد، نیازی به باز کردن درپوش سوپاپ برای فیلرگیری نیست. فیلرگیری در این شرایط لازم می‌شود: شنیده شدن صدای تق‌تق سوپاپ‌ها، بروز علائم سفت بودن فیلر مثل افت کمپرس و ریپ زدن، و پس از هر کاری روی سرسیلندر مثل تراش، آب‌بندی سوپاپ یا تعویض سوپاپ و اسبک.

آموزش فیلرگیری پراید به روش قیچی سوپاپ

برای تنظیم لقی یا فیلرگیری سوپاپ‌ها باید اطمینان حاصل کرد که آن سوپاپ به‌صورت کامل بسته است تا بتوان حداکثر لقی را اندازه‌گیری کرد. از این رو انتهای تراکم و ابتدای احتراق زمان مناسبی است.

حالت قیچی سوپاپ چیست؟

حالت قیچی سوپاپ لحظه‌ای است که سیلندر در انتهای تخلیه و ابتدای مکش قرار دارد و سوپاپ دود هنوز کاملاً بسته نشده و سوپاپ هوا شروع به باز شدن کرده است؛ یعنی هر دو سوپاپ یک سیلندر مانند دو تیغه قیچی هم‌زمان کمی باز هستند. برای مشخص کردن انتهای تراکم و ابتدای احتراق سیلندرها می‌توان از همین حالت استفاده کرد. به طور مثال، هنگامی که سیلندر ۳ در وضعیت انتهای تراکم و ابتدای قدرت قرار دارد، سیلندر مقابل آن یعنی سیلندر ۲ در انتهای تخلیه یا مکش قرار گرفته است. این لحظه در واقع وضعیت قیچی سوپاپ‌های سیلندر ۲ را نشان می‌دهد. بنابراین برای فیلرگیری هر سیلندر می‌توان سیلندر هم‌فاز آن را در وضعیت قیچی قرار داد تا سیلندر مورد نظر در انتهای تراکم و ابتدای احتراق قرار گیرد و عمل تنظیم لقی یا فیلرگیری را انجام داد.

مراحل فیلرگیری پراید

از این رو با قیچی سیلندر ۱، سیلندر ۴ را فیلرگیری کرده و با قیچی سیلندر ۲، سیلندر ۳ را فیلرگیری می‌کنیم. سپس جای سیلندرها را برعکس می‌کنیم؛ به این صورت که با قیچی سیلندر ۴، سیلندر ۱ و با قیچی سیلندر ۳، سیلندر ۲ فیلرگیری می‌شود.

برای انجام فیلرگیری ابتدا سیلندر هم‌فاز را در وضعیت قیچی قرار داده، مهره و پیچ تنظیم روی اسبک را شل می‌کنیم. سپس فیلر مورد نظر را بین انتهای ساق سوپاپ و سر اسبک قرار می‌دهیم و پیچ را آن‌قدر سفت می‌کنیم که فیلر به‌صورت مماس و با کمی اصطکاک بین انتهای ساق سوپاپ و سر اسبک حرکت کند. در پایان مهره قفلی را در حالی که پیچ تنظیم با پیچ‌گوشتی ثابت نگه داشته شده سفت می‌کنیم و لقی را دوباره با فیلر کنترل می‌کنیم، چون سفت کردن مهره ممکن است تنظیم را کمی تغییر دهد.

اندازه فیلر پراید انژکتوری، کاربراتوری و پژو ۴۰۵ چقدر است؟

برای دستیابی به بهترین عملکرد موتور و جلوگیری از سفت بودن سوپاپ‌ها (که باعث سوختن سوپاپ می‌شود) یا شل بودن آن‌ها (که باعث ایجاد صدای اضافی می‌شود)، باید از مقادیر دقیق اعلام‌شده توسط سازنده استفاده کرد.

در موتور خودرو پراید، مقدار لقی مجاز برای هر دو سوپاپ دود و هوا به‌صورت یکسان و معادل ۰٫۳ میلی‌متر تنظیم می‌شود. پراید صبای کاربراتوری و پراید انژکتوری موتور یکسانی دارند و این عدد برای هر دو و برای موتور گرم (در دمای کارکرد) است. اما در موتورهای خانواده پژو ۴۰۵، سمند و پارس (موتور XU7) این مقادیر متفاوت است؛ به طوری که میزان فیلر سوپاپ هوا ۰٫۲ میلی‌متر و میزان فیلر سوپاپ دود ۰٫۴ میلی‌متر در نظر گرفته می‌شود تا فضای لازم برای انبساط حرارتی بیشتر در سمت خروجی دود فراهم باشد. توجه داشته باشید که در موتور XU7 پیچ تنظیم روی اسبک وجود ندارد و لقی با اندازه‌گیری توسط فیلر و تعویض شیم تنظیم می‌شود که روش کامل آن را در مقاله شیم‌ گیری آورده‌ایم.

اندازه‌گیری دقیق این لقی‌ها با فیلر و تنظیم آن با پیچ یا شیم، از مهارت‌های پایه‌ای است که در دوره‌ های مکانیک خودرو ایمگ به‌صورت عملی آموزش داده می‌شود.

سوالات متداول فیلر گیری سوپاپ خودرو

فیلرگیری سوپاپ چیست؟

فیلرگیری فرایند تنظیم دقیق میزان لقی (فاصله مجاز) در مکانیزم سوپاپ است. این اقدام یکی از مهم‌ترین سرویس‌های دوره‌ای موتورهای احتراق داخلی است که مستقیماً بر کیفیت احتراق و عمر قطعات اثر می‌گذارد.

فیلر پراید چند است؟

در موتور پراید (صبا و انژکتوری)، مقدار لقی مجاز برای هر دو سوپاپ دود و هوا به‌صورت یکسان ۰٫۳ میلی‌متر در موتور گرم است.

اندازه فیلر سوپاپ پژو ۴۰۵ و سمند چقدر است؟

در موتورهای خانواده پژو ۴۰۵، سمند و پارس (موتور XU7)، فیلر سوپاپ هوا ۰٫۲ میلی‌متر و فیلر سوپاپ دود ۰٫۴ میلی‌متر است. لقی در این موتور با تعویض شیم تنظیم می‌شود، نه با پیچ اسبک.

بهترین زمان برای فیلرگیری سوپاپ چه موقع است؟

فیلرگیری باید زمانی انجام شود که سوپاپ به‌طور کامل بسته باشد. بهترین حالت، انتهای تراکم و ابتدای احتراق هر سیلندر است که با استفاده از روش قیچی سوپاپ سیلندرهای هم‌فاز تشخیص داده می‌شود.

زمان فیلر گیری پراید هر چند کیلومتر است؟

فیلرگیری پراید به کیلومتر مشخصی وابسته نیست. زمان آن وقتی است که صدای تق‌تق سوپاپ‌ها شنیده شود، علائم سفت بودن فیلر مثل افت کمپرس و ریپ زدن ظاهر شود، یا روی سرسیلندر کاری مثل تراش و آب‌بندی سوپاپ انجام شده باشد.

علائم سفت بودن فیلر پراید چیست؟

سفت بودن فیلر صدای خاصی ندارد؛ نشانه‌های آن افت کمپرس، سخت روشن شدن، ریپ زدن و ناصافی دور آرام، کاهش قدرت و در نهایت سوختن سوپاپ دود است، چون سوپاپ پس از گرم شدن موتور کاملاً روی سیت نمی‌نشیند.

فیلر ماشین چیست؟

فیلر ابزاری شامل چند تیغه نازک فولادی با ضخامت‌های مشخص است که برای اندازه‌گیری فاصله‌های بسیار کم، مانند لقی سوپاپ و فاصله دهانه شمع، استفاده می‌شود. فیلرگیری نام خود را از همین ابزار گرفته است.