دلایل روشن شدن چراغ گیربکس اتوماتیک

یکی از رایج‌ترین مشکلاتی که کاربران خودروهای اتوماتیک، به‌خصوص دنا پلاس توربو اتوماتیک، با آن مواجه می‌شوند، روشن شدن چراغ هشدار گیربکس است. این چراغ به دلیل بروز عیوب الکتریکی و بعضاً مکانیکی در اجزای گیربکس روشن می‌شود تا راننده را از وجود مشکل آگاه کند. در این مقاله دلایل اصلی این خطا را بررسی می‌کنیم و روش‌های رفع آن را توضیح می‌دهیم.

ارتباط چراغ گیربکس با سایر سیستم‌ها (مالتی‌پلکس و TCU)

در خودروهای امروز که مجهز به شبکه و مالتی پلکس می‌باشند، بسیار ملاحظه می‌گردد که اطلاعات و سیگنال‌های سنسوری بین سیستم‌های مختلف به اشتراک گذاشته می‌شود. برای کسانی که می‌خواهند فراتر از رفع یک خطای موردی، منطق و ساختار عملکرد گیربکس‌های اتوماتیک را به‌طور کامل بشناسند و بتوانند خودشان عیب‌یابی و تعمیرات تخصصی این نوع گیربکس‌ها را انجام دهند، دوره آموزش تعمیر گیربکس اتوماتیک  ایمگ دانشگاه شریف مسیر یادگیری اصولی این حوزه را فراهم کرده است.

به طور مثال اطلاعات مربوط به سرعت چرخ‌ها توسط سنسورهای سرعت چرخ یا VSS اندازه‌گیری می‌شود و در واحد کنترل سیستم ترمز ضدقفل یا ABS(Anti lock Brake System) به سرعت خودرو تبدیل می‌شود و این اطلاعات با ارسال بر روی شبکه و سیستم مالتی پلکس برای سایر واحد های کنترل از جمله واحد کنترل گیربکس اتوماتیک یا   TCU(Transmission Control Unit) ارسال می‌گردد.

در اینحالت در صورت بروز مشکل در سنسور سرعت خودرو یا واحد کنترل سیستم ترمز ضدقفل یا کانکتورهای الکتریکی، سیگنال سرعت خودرو دچار مشکل می‌گردد به نحوی که TCU قادر به تحلیل سرعت خودرو نخواهد بود و از آنجایی که برای پیاده سازی الگوریتم‌های تعویض دنده، اطلاعات سرعت خودرو بسیار مهم و حیاتی می‌باشد لذا چراغ گیربکس اتوماتیک روشن می‌شود تا به راننده وجود مشکل را هشدار دهد.
نکته حائز اهمیت این است که بروز مشکل در سیستم ترمز ضدقفل باعث روشن شدن چراغ گیربکس اتوماتیک شده است که باید به این مهم به جد اهمیت داد.
در مثالی دیگری اطلاعات مربوط به سنسور پدال یا سنسور دریچه گاز نیز به طور مستقیم به واحد کنترل موتور یا ECU منتقل می‌شود و ECU با تحلیل سیگنال‌های این سنسور، مطلوبات راننده از جمله میزان شتاب مثبت و منفی و وضعیت سرعت ثابت را برآورد می‌کند و از طرفی این اطلاعات را برای سایر واحدهای کنترل از جمله TCU ارسال می‌کند.
در این حالت نیز چنانچه سیگنال های سنسور پدال گاز یا سنسور دریچه گاز یا دسته سیم یا واحد کنترل دچار مشکل و خطا شوند، TCU قادر با استفاده مفید از این اطلاعات نمی‌باشد و چراغ گیربکس اتوماتیک روشن می‌شود.

لذا به جد توصیه می‎شود که در صورت بروز عیبی در یک سیستم مکاترونیکی همانند سیستم گیربکس اتوماتیک، علاوه بر جستجو در منوی خطاها در TCU، باید خطای سایر سیستم‌هایی که در شبکه با TCU در حال تبادل اطلاعات هستند را نیز بررسی و در صورت بروز خطا رفع عیب نمود.

دلیل روشن شدن چراغ چک گیربکس اتوماتیک

در برخی شرایط چراغ هشدار عملکرد گیربکس اتوماتیک خودرو مطابق شکل 1 روشن می‌شود.

شکل 1- چراغ هشدار عملکرد گیربکس اتوماتیک

شکل 2، جایگاه این چراغ هشدار در صفحه نشان‌دهنده‌ها یا پشت‌آمپر را نشان می‌دهد.

شکل 2- جایگاه چراغ هشدار عملکرد گیربکس اتوماتیک در صفحه‌کیلومتر

دلایل متعدد بروز عیب و تداخل(پارازیت) الکتریکی می‌تواند باعث روشن شدن این چراغ شود که در این بین مشکلات مرتبط با کلید تعویض دنده یا Range Switch می‌تواند مسبب عمده‌ای برای روشن شدن این چراغ باشد.
چنانچه به هر دلیلی همانند شستن موتور و گیربکس، بارندگی شدید، حرکت خودرو در گودال‌های مملو از آب، آب به داخل کلید تعویض دنده نفوذ کند باعث تخریب کلیدها یا کنتاکت‌های داخلی آن شده و با افزایش مقاومت این کنتاکت‌ها، واحد کنترل گیربکس اتوماتیک یا Transmission Conrtrol Unit (TCU) خطاهای ایجاد شده را دریافت کرده و نسبت به روشن کردن چراغ هشدار گیربکس اتوماتیک اقدام می‌کند.

نحوه تنظیم کلید تعویض دنده

در برخی موارد هم تنظیم نبودن کلید تعویض دنده یا کابل ارتباط لیور(Lever) تعویض دنده با کلید تعویض دنده باعث بروز این موضوع می‌شود. بدین منظور مطابق شکل 3 که نحوه تنظیم کلید تعویض دنده خودروی کیا اپتیما را نشان می‌دهد، باید توسط پینی که با شماره 09480-A3800 نمایش داده شده است، از طریق سوراخ A، بخش فلزی کلید تعویض دنده را در سوراخ روی پوسته کلید تعویض دنده تثبیت کرد و پس از آن با چرخاندن کلید تعویض دنده در جهت راستگرد یا چپگرد اقدام نمود.
در این حالت اهرم تعویض حالت گیربکس باید روی حالت خلاص یا N قرار گرفته باشد و با نمایش N، در صفحه کیلومتر، در همان موقعیت باید مطابق شکل 4 نسبت به سفت کردن پیچ‌های تثبیت کلید تعویض دنده(پیچ‌های A) اقدام کرد.

شکل 3- نحوه تنظیم کلید تعویض دنده خودروی کیا اپتیما

شکل4، نحوه تنظیم کلید تعویض دنده گیربکس اتوماتیک خودروی کیا اپتیما را نشان می دهد. چنانچه با اجرای عملیات فوق با قرارگیری اهرم تعویض دنده در وضعیت N، عبارتی به جز N در صفحه کیلومتر نشان داده شود نشانه عدم تنظیم طول کابل اتصال اهرم تعویض دنده به کلید تعویض دنده می باشد که باید نسبت به تنظیم آن بوسیله مهره تنظیم که در شکل 4 با حرف B نشان داده شده است، اقدام کرد.
بدین منظور پس از تثبیت کلید تعویض دنده در محل تنظیم مطابق رویه فوق، مهره B را شل کرده و اهرم تعویض دنده در وضعیت N قرار دهید و سپس مهره B را سفت کنید.

شکل 4- کلید تعویض دنده گیربکس اتوماتیک خودرو کیا اپتیما

سوالات متداول

علت روشن شدن چراغ گیربکس دنا پلاس اتومات و توربو چیست؟

روشن شدن چراغ گیربکس دنا پلاس می‌تواند به دلیل خطاهای موقت نرم‌افزاری یا پارازیت الکتریکی باشد که با قطع کابل باتری برای چند دقیقه و اتصال مجدد آن برطرف می‌شود. اگر پس از این کار چراغ مجدداً روشن شد، نشان‌دهنده خطای واقعی است و باید با دستگاه دیاگ پارامترهای گیربکس بررسی شود.

وقتی چراغ گیربکس روشن می‌شود و خودرو حالت P را تشخیص نمی‌دهد و روشن هم نمی‌شود، چه باید کرد؟

در این حالت باتری خودرو را چند دقیقه قطع و مجدداً وصل کنید تا کدهای خطای موقت پاک شوند. در صورت تکرار مشکل، باید پارامترهای گیربکس، موتور و ایموبیلایزر با دستگاه دیاگ بررسی شود.

چرا هنگام دور زدن یا چرخاندن فرمان چراغ گیربکس روشن می‌شود؟

این مشکل معمولاً به سنسور سرعت چرخ، کانکتور یا سیم‌کشی مربوط به آن مرتبط است و باید این اجزا بررسی شوند.

بعد از موتورشویی یا بارندگی شدید چرا چراغ گیربکس روشن می‌شود؟

نفوذ آب به داخل کانکتورها و به‌خصوص کلید تعویض دنده باعث بروز این خطا می‌شود. توصیه می‌شود موتورشویی با فشار آب مستقیم روی کانکتورها انجام نشود و در صورت بروز مشکل، کانکتورها با هوای فشرده خشک شوند.

چرا در سرعت بالا یا سربالایی چراغ گیربکس روشن شده و خودرو وارد دنده ۳ اضطراری می‌شود؟

این حالت معمولاً به دلیل بالا رفتن دمای روغن گیربکس در شرایط فشار زیاد (سرعت بالا، سربالایی طولانی) رخ می‌دهد و گیربکس برای محافظت وارد «مد اضطراری» (Limp-Home) می‌شود. توصیه می‌شود از دور موتور بالا در این شرایط پرهیز شود و پارامتر دمای روغن گیربکس با دیاگ بررسی شود.

خطای «شبکه CAN» یا «عدم ارتباط گیربکس با یونیت موتور» در دیاگ به چه معناست؟

این خطا نشان‌دهنده اختلال در مسیر ارتباطی پروتکل CAN بین واحد کنترل گیربکس (TCU) و سایر واحدهای کنترل خودرو است. باید سیم‌ها و اتصالات این مسیر (به‌ویژه مادگی و نری کانکتورها) بررسی و در صورت نیاز اصلاح شوند.

نویسنده: مهندس صیاد نصیری