علائم خرابی دیفرانسیل – از تقه زدن تا صدای زوزه

علائم خرابی دیفرانسیل شامل صدای زوزه یا خرخر، نشتی روغن، بالا رفتن دما، انحراف خودرو در پیچ و تقه زدن هنگام شروع حرکت یا تعویض دنده است؛ این علائم به‌خصوص در خودروهای دیفرانسیل عقب مثل پیکان شایع‌تر دیده می‌شود. دیفرانسیل قطعه‌ای حیاتی در سیستم انتقال قدرت است و کوچک‌ترین اختلال در آن می‌تواند منجر به توقف کامل خودرو شود؛ شناخت به‌موقع این نشانه‌ها از هزینه‌های سنگین تعمیرات جلوگیری می‌کند. تشخیص خرابی دیفرانسیل یکی از مباحث مهم دوره‌ های آموزش مکانیک خودرو است. برای آشنایی با ساختار و عملکرد این قطعه می‌توانید مقاله  دیفرانسیل چیست را مطالعه کنید.

شکل 1- نوعی دیفرانسیل خودرو

رایج‌ترین علائم خرابی دیفرانسیل خودرو

خرابی این قطعه معمولاً ناگهانی نیست و با نشانه‌هایی همراه است که نادیده گرفتن آن‌ها می‌تواند منجر به خسارات سنگینی مثل شکستن پوسته دیفرانسیل شود. مهم‌ترین این علائم عبارتند از:

• علت صدای زوزه و خرخر دیفرانسیل

ایجاد صدای نویز یا در اصطلاح عامیانه صدای خرخر یکی از نشانه‌های خرابی و عیب دیفرانسیل است. به صورتی که سیستم به‌درستی کار نمی‌کند.

شکل 2 – نویز و صدای غیرعادی از نشانه‌های خرابی دیفرانسیل

چندین علت می‌تواند باعث ایجاد صدای نویز یا صدای غیرعادی از دیفرانسیل خودرو شود. یکی از علت‌های شایع، خرابی بلبرینگ‌های دیفرانسیل است که به چرخ‌دنده‌ها اجازه می‌دهد به‌آرامی در محل قرارگیری خود حرکت کنند. همان‌طور که در شکل شماره 3 مشاهده می‌کنید. با گذشت زمان بلبرینگ‌ های پنیون ممکن است فرسوده و دچار سایش شوند و شروع به ایجاد سروصدا کنند. این صدا با ادامه دادن راننده به رانندگی بیشتر می‌شود.

شکل 3- خرابی بلبرینگ دیفرانسیل

یکی دیگر از مواردی که باعث ایجاد صدای غیرعادی از دیفرانسیل می‌شود. خرابی چرخ‌دنده کرانویل و یا چرخ‌دنده پنیون است که این خرابی به دلیل عدم روانکاری مناسب بین چرخ‌دنده‌ها(انواع چرخ دنده و روشهای استفاده از آنها)، تنظیم نبودن فاصله بین چرخ‌دنده پنیون چرخ‌دنده کرانویل و یا فشار زیاد و ناگهانی بین چرخ‌دنده‌ها ایجاد می‌شود.
در این حالت یک‌صدای کوبیده شدن و یا زوزه از قسمت دیفرانسیل به گوش می‌رسد؛ بنابراین ضروری است سطح روغن دیفرانسیل بر اساس جدول راهنمای سرویس و نگهداری خودرو بررسی شود و در صورت لزوم سرریز یا تعویض گردد.

شکل 4- ساییدگی‌های پینیون و کرانویل

• نشتی روغن دیفرانسیل

همان‌طور که در شکل شماره 5 مشاهده می‌کنید نشتی دیفرانسیل یکی از موارد خرابی دیفرانسیل است و کاهش و یا نبود روغن در محفظه دیفرانسیل باعث عدم روغن‌کاری مناسب، تماس مستقیم سطح فلز با فلز و ازبین‌رفتن قطعات داخلی دیفرانسیل می‌شود.

شکل 5 – نشتی روغن دیفرانسیل یکی از نشانه‌های خرابی دیفرانسیل

از عواملی نشتی روغن از دیفرانسیل می‌توان به شکستن پوسته دیفرانسیل، خرابی واشرهای آبادی و کاسه‌نمدهای دیفرانسیل اشاره نمود.

شکل 6- محل قرارگرفتن کاسه نمد انتهای پنیون

یکی از شایع‌ترین دلایل نشت واسکازین، فرسودگی یا خشک شدن کاسه نمد است که وظیفه آب‌بندی محفظه را بر عهده دارد و خرابی آن می‌تواند منجر به تخلیه روغن و آسیب جدی به دنده‌ها شود.

• بالا رفتن دمای دیفرانسیل

اگر دیفرانسیل خودرو بیش از اندازه گرم شود، باعث ازبین‌رفتن و یا فرسوده شدن قطعات داخلی آن می‌گردد. این موضوع بیشتر زمانی اتفاق می‌افتد که از دیفرانسیل نشتی روغن وجود داشته باشد. در برخی از موارد وجود آلودگی بر روی چرخ‌دنده‌ها باعث بالارفتن دما دیفرانسیل می‌شود. در بسیاری از موارد این آلودگی به دلیل عدم انجام به‌موقع سرویس‌های دوره‌ای خودرو و ازبین‌رفتن کیفیت روغن دیفرانسیل است.

شکل 7 – آب شدن چرخ‌دنده داخلی دیفرانسیل در اثر بالارفتن دما

• انحراف خودرو در پیچ

 اگر متوجه شدید در هنگام پیچ جاده، خودرو تعادل خود را از دست می‌دهد. این موضوع می‌تواند نشانه‌ای از خرابی دیفرانسیل  خودرو شما باشد. همان‌طور که گفته شد یکی از وظایف دیفرانسیل تغیر دور چرخ‌ها در هنگام حرکت در پیچ جاده است.
چرخ‌دنده هرزگرد یا در اصطلاح تعمیرگاهی (دنده دیشلی) وظیفه ایجاد این اختلاف دور را برعهده دارد.
همان‌طور که در شکل شماره 8 مشاهده می‌کنید در مواقعی که این قطعه دچار آسیب‌دیدگی می‌شود، اختلاف دور در چرخ‌ها ایجاد نشده و باعث انحراف خودرو در هنگام حرکت در پیج جاده می‌شود.

شکل 8 – خرابی دنده‌های هرزگرد

• علت تقه زدن دیفرانسیل، به‌خصوص در خودروهای عقب‌محور مثل پیکان

در خودروهای دیفرانسیل عقب لرزش بیش از حد در قسمت عقب خودرو می‌تواند نشان‌دهنده خرابی و عیب دیفرانسیل باشد. اما در خودروهای که دارای دیفرانسیل جلو هستند رایج‌ترین ایراد لرزش فرمان در سرعت‌های بالا و لرزش کف اتاق خودرو و صندلی است که علت آن خرابی پلوس‌ها( به مقاله دلایل خرابی پلوس‌ها مراجعه کنید)، در مواردی خرابی چرخ‌دنده‌های پلوس در داخل هوزینگ دیفرانسیل و در خودروهایی که دارای دیفرانسیل عقب هستند، خرابی و یا تاب داشتن میل‌گاردان است.
در برخی موارد مشتری با ایراد ضربه‌زدن در هنگام شروع به حرکت و یا ضربه‌زدن در هنگام تعویض دنده به تعمیرگاه مراجعه می‌کند. در این مورد به‌خصوص همان گونه در شکل شماره 9 و 10 مشاهده می‌کنید خرابی چرخ‌دنده‌های پلوس داخل هوزینگ دیفرانسیل و یا خرابی پلوس علت این ضربه و یا لرزش است.

شکل 9 – خوردگی چرخ‌دنده پلوس و هرزگرد

شکل 10 – خرابی پلوس

با مشاهده هر یک از علائم ذکر شده باید دیفرانسیل مورد بررسی قرار گیرد و در صورت لزوم تعمیرات موردنظر انجام شود. باتوجه‌به اینکه بررسی و تنظیم مجموعه دیفرانسیل از اهمیت فراوانی برخوردار است. در یک مقاله مجزا در مورد آن مطالبی ارائه خواهد شد.

سوالات متداول درباره علائم خرابی دیفرانسیل

علت تقه زدن دیفرانسیل چیست؟

تقه زدن دیفرانسیل معمولاً هنگام شروع به حرکت یا تعویض دنده احساس می‌شود و نشانه لقی زیاد پینیون و کرانویل یا خرابی بلبرینگ‌های دیفرانسیل است. در برخی موارد هم خرابی چرخ‌دنده‌های پلوس داخل هوزینگ دیفرانسیل عامل این صداست. برای تشخیص دقیق باید خودرو روی جک بالابر قرار گیرد و لقی پینیون، کرانویل و چهارشاخه گاردان بررسی شود.

علائم خرابی دیفرانسیل چیست؟

مهم‌ترین علائم خرابی دیفرانسیل عبارتند از: صدای زوزه یا خرخر در حین حرکت، تقه زدن هنگام شروع به حرکت یا تعویض دنده، نشتی روغن از زیر خودرو، بالا رفتن دمای دیفرانسیل و انحراف خودرو در پیچ‌های جاده. نادیده گرفتن این علائم می‌تواند به شکستن پوسته دیفرانسیل و توقف کامل خودرو منجر شود.

علت زوزه کشیدن دیفرانسیل چیست؟

زوزه دیفرانسیل معمولاً از دو علت اصلی ناشی می‌شود: فرسودگی بلبرینگ‌های پینیون یا تنظیم نبودن فاصله بین چرخ‌دنده‌های پینیون و کرانویل. اگر صدا فقط هنگام برداشتن پا از گاز شنیده می‌شود، احتمال لقی نامناسب پینیون و کرانویل بیشتر است. بررسی سطح روغن دیفرانسیل اولین قدم تشخیص است.

تشخیص صدای گیربکس از دیفرانسیل چگونه است؟

اگر صدا در همه دنده‌ها در یک سرعت مشخص وجود داشته باشد، احتمال خرابی دیفرانسیل بیشتر است. اگر صدا فقط در یک یا دو دنده خاص شنیده شود، ایراد از همان دنده‌های گیربکس است. برای تشخیص دقیق باید خودرو روی جک بالابر قرار گیرد و با گوشی مکانیکی منشأ صدا ردیابی شود.

علت نشتی روغن دیفرانسیل چیست؟

شایع‌ترین علت نشتی روغن دیفرانسیل فرسودگی یا خشک شدن کاسه‌نمد است. دو پهن شدن محل نصب کاسه‌نمد روی پوسته یا محور هم می‌تواند باعث شود تعویض مکرر کاسه‌نمد هم مشکل را حل نکند. سایر دلایل شامل شکستن پوسته دیفرانسیل و خرابی واشرهای آب‌بندی است.

دلیل شکستن پوسته دیفرانسیل چیست؟

شکستن پوسته دیفرانسیل معمولاً در اثر ضربه شدید به زیر خودرو، یا کار کردن طولانی‌مدت دیفرانسیل بدون روغن کافی اتفاق می‌افتد. نشتی روغن که به‌موقع برطرف نشده باشد یکی از شایع‌ترین زمینه‌های این خرابی است.